Grand Tour of Switzerland – najpiękniejsza trasa samochodowa Szwajcarii

Grand Tour of Switzerland to jedna z najpiękniejszych tras samochodowych w Europie i esencja Szwajcarii. To nie tylko droga, ale symbol wolności, przygody i piękna, które czeka za każdym zakrętem. Trasa liczy około 1643 kilometrów i tworzy pętlę prowadzącą przez najpiękniejsze rejony kraju. Łączy w sobie majestat Alp, urok górskich jezior, zabytkowe miasta i maleńkie alpejskie wioski. Po drodze możesz zobaczyć 22 jeziora, 5 alpejskich przełęczy i aż 12 miejsc wpisanych na listę UNESCO. Grand Tour biegnie od Jeziora Genewskiego po Jezioro Bodeńskie, od francuskojęzycznej Szwajcarii po włoskojęzyczne Ticino, przez przepiękne miasta takie jak: Lucerna, Interlaken, Zermatt, Bellinzona czy St. Moritz. To trasa, która pokazuje niezwykłą różnorodność tego niewielkiego kraju – od surowych lodowców po śródziemnomorskie palmy.

Grand Tour of Switzerland tak naprawdę możesz rozpocząć w dowolnym miejscu – w Zurychu, Genewie, Lugano czy St. Moritz – bo tworzy zamkniętą pętlę, która prowadzi przez wszystkie najpiękniejsze regiony kraju. Możesz, tak jak my, przyjechać do Szwajcarii swoim autem lub wypożyczyć samochód na miejscu po wylądowaniu w Zurychu czy Genewie. Możesz przejechać jeden z jej ośmiu odcinków lub zdecydować się na wiele więcej. To trasa stworzona dla podróży z otwartymi oknami, z ulubioną muzyką w tle i widokami, które zmieniają się z minuty na minutę. Możesz poświęcić jej weekend, tydzień, a nawet cały miesiąc — bo każdy odcinek ma swój niepowtarzalny charakter. Jednego dnia jedziesz wzdłuż lśniących jezior, drugiego wspinasz się serpentynami na wysokie alpejskie przełęcze, a trzeciego spacerujesz po brukowanych uliczkach malowniczych miasteczek. To podróż, w której nie liczy się tempo, lecz sam moment – ten, gdy zatrzymujesz się na punkcie widokowym, patrzysz na ośnieżone szczyty i myślisz: „właśnie tak wygląda wolność”.

Fragment trasy Grand Tour of Switzerland, którym przejechaliśmy w 2025 roku

Na zaproszenie Organizacji Turystycznej Switzerland Tourism przy Ambasadzie Szwajcarii w Warszawie we wrześniu 2025 roku czyli w roku, w którym Grand Tour of Switzerland obchodziła swoje 10-te urodziny, przejechaliśmy jej 2 malowniczymi odcinkami od St. Moritz do Zermatt. Pokonaliśmy setki kilometrów pełnych zapierających dech w piersiach widoków, które na długo pozostaną w naszej pamięci. Cała podróż z Polski i z powrotem trwała 11 dni, a poniżej znajdziesz dokładny plan naszego przejazdu, miejsca i atrakcje, które odwiedziliśmy na trasie, oraz szlaki trekkingowe, które szczególnie zapadły nam w pamięć. Każdy dzień był pełen emocji, spektakularnych widoków i momentów, które sprawiały, że zatrzymywaliśmy się co kilka kilometrów tylko po to, by w pełni nacieszyć oczy i poczuć potęgę alpejskiej przyrody.

Plan przejazdu Grand Tour of Switzerland

Dzień 1-2: Przejazd z Krakowa do Szwajcarii

Z Krakowa wyruszyliśmy w stronę Szwajcarii, pokonując trasę przez Austrię. Po drodze zatrzymaliśmy się na nocleg w okolicach Salzburga, by następnego dnia dotrzeć do St. Moritz – naszego punktu startowego na Grand Tour of Switzerland.

Dzień 2: St. Moritz & Muottas Muragl

St. Moritz to jeden z najbardziej znanych kurortów alpejskich w kantonie Gryzonia położony przy trasie Grand Tour of Switzerland. Od ponad 150 lat symbolizuje luksus, elegancję i alpejski styl życia. To tutaj narodziła się idea zimowej turystyki w Alpach, a samo miasteczko dwukrotnie gościło Zimowe Igrzyska Olimpijskie. Dziś St. Moritz to nie tylko mekka narciarzy, ale też miejsce, które zachwyca o każdej porze roku – otoczone górami, położone nad błękitnym jeziorem i pełne niepowtarzalnej atmosfery.

Spacer po St. Moritz to podróż przez świat alpejskiego prestiżu: eleganckie butiki, hotele z ponad stuletnią historią, stylowe kawiarnie i galerie sztuki. Mimo że miasteczko słynie z luksusu, jego największym atutem jest otaczająca je przyroda – ośnieżone szczyty, krystalicznie czyste jeziora i idealnie wytyczone szlaki piesze i rowerowe, które pozwalają odkryć naturalne piękno doliny Engadyny.

Jeśli kochasz wędrówki, wyrusz na pobliski Muottas Muragl. To taras widokowy położony na wysokości 2456 m n.p.m., skąd rozciąga się przepiękna panorama na dolinę Engadyny, miasteczko St. Moritz oraz majestatyczny łańcuch Bernina. Na górę wjedziesz kolejką linowo-terenową z Punt Muragl, położonego kilka minut od St. Moritz. Sam przejazd tą zabytkową koleją to ciekawa atrakcja. Wagony wspinają się po stromym zboczu, a z każdym metrem odsłania się coraz więcej górskich krajobrazów. Na szczycie czeka punkt widokowy i restauracja z tarasem widokowym, a także Romantik Hotel Muottas Muragl – butikowy hotel z pokojami oferującymi widok na ośnieżone szczyty i dolinę Engadyny.

Dla aktywnych Muottas Muragl to prawdziwy raj. Rozpoczynają się tu malownicze szlaki trekkingowe. Koniecznie wybierz Philosophenweg – „ścieżkę filozoficzną”, gdzie wzdłuż trasy znajdziesz cytaty wielkich myślicieli. Trasa jest łatwa i dostępna dla rodzin, a jednocześnie oferuje zapierające dech w piersiach widoki na dolinę i góry. Możesz też wyruszyć na dłuższe trekkingi w kierunku okolicznych szczytów, przez alpejskie łąki pełne kwiatów, pastwiska i skaliste zbocza. Ze swojej strony szczególnie polecamy Ci około 2-3 godzinny szlak do pobliskiego jeziora Muragl – krystalicznie czysta woda odbija tam góry i niebo. Na tej trasie możesz mieć też szczęście spotkać świstaki – urocze górskie gryzonie, które żyją w Alpach. Często wystawiają główki z nor gwizdając ostrzegawczo, a czasem nawet zatrzymują się, by przyjrzeć się wędrowcom. Ich obecność dodaje trekkingowi dodatkowego uroku i przypomina, że jesteś w prawdziwej górskiej krainie.

Praktyczne informacje:

• Oficjalna strona Muottas Muragl;
• Kolejka na Muottas Muragl kursuje od rana do godziny 23:00 co około 30 minut z Punt Muragl;
• Bilet wjazdu zabytkową kolejką kosztuje od 30 CHF (goście hotelu Romantik Hotel Muottas Muragl wjeżdżają kolejką za darmo przy min. 2 wykupionych nocach);
• Nocleg: Miasto St. Moritz ma doskonałą bazę noclegową. My ze swojej strony polecamy Ci nocleg w hotelu Romantik Hotel Muottas Muragl – wschody i zachody słońca z tego miejsca zapierają dech!

Dzień 3: Diavolezza & Przełęcz Julierpass

Podróżując legendarną trasą Grand Tour of Switzerland z St.Moritz trafiasz w kolejne niezwykłe miejsca. Jednym z nich jest Diavolezza – kolejny taras widokowy tym razem na wysokości 2978 m n.p.m., z którego możesz podziwiać surową potęgę natury. Rozpościera się stąd widok na lodowce Pers i Morteratsch, monumentalny Piz Palü i dumny Piz Bernina (4049 m n.p.m.), jedyny czterotysięcznik w całej Engadynie.

Na Diavolezzę wjeżdża gondola z przystanku Bernina Diavolezza, położonego przy trasie słynnego Bernina Express, zaledwie 20 minut jazdy od St. Moritz. Sam wjazd trwa niecałe 10 minut, a z każdym metrem odsłaniają się coraz bardziej spektakularne krajobrazy. Na szczycie czeka platforma widokowa z jedną z najpiękniejszych panoram w Alpach, restauracja panoramiczna z tarasem, idealna na kawę z widokiem na lodowiec, a także Berghaus Diavolezza – górski hotel i schronisko, gdzie możesz spędzić noc.

Zimą Diavolezza staje się rajem dla narciarzy, a latem oferuje fantastyczne możliwości trekkingowe. Możesz ruszyć krótką trasą do Sass Queder (ok. 20 minut), która prowadzi na punkt widokowy 360°, lub tak jak my udać się na niezwykle malowniczy szlak Munt Pers (ok. 2-3 h) wiodący na wysokość 3207 m n.p.m. z widokiem na lodowce Pers i Morteratsch. Możesz też zdecydować się na dłuższą wyprawę do Lagalb (ok. 4 h), przechodząc granią między dwiema kolejkami i podziwiając fantastyczne panoramy. Dostępne są również wyprawy lodowcowe z przewodnikiem, np. przejście lodowcem Pers do schroniska Bovalhütte.

Po wizycie na Diavolezzie czas ruszyć w drogę i przekroczyć pierwszą alpejską przełęcz na trasie Grand Tour. Julierpass, bo o niej mowa, to klasyczna, górska przełęcz położona na wysokości 2284 m n.p.m., która łączy dolinę Engadyny z doliną Albula w kantonie Gryzonia. Słynie ona z malowniczych widoków na okoliczne szczyty Alp Retyckich, skaliste zbocza oraz rozległe zielone doliny. Droga wije się serpentynami, oferując punkty widokowe, które zachęcają do krótkich przystanków na zdjęcia z drodze do kolejnej miejscowości Thusis, w której proponujemy nocleg.

Praktyczne informacje:

• Oficjalna strona Diavolleza;
• Kolejka na Diavolleza wjeżdża z przystanku Bernina Diavolezza i kursuje od rana do późnego popołudnia także zimą;
• Bilet kosztuje ok. 44 CHF (zniżka z kartą Swiss Travel Pass);
• Przejazd przez Przełęcz Julierpass jest darmowy;
• Julierpass otwarta jest cały rok, zimą mogą wystąpić ograniczenia związane z trudnymi warunkami pogodowymi;
• Nocleg: Miasto Thusis. Ze swojej strony polecamy Ci Gyger Restaurant Confiserie B&B – to mały, klimatyczny butikowy hotel w centrum miasteczka z parkingiem w pobliskim supermarkecie;

Dzień 4: Szwajcarski Wielki Kanion & Przełęcz San Bernardino

Po noclegu w Thusis polecamy Ci nieco odbić z trasy i ruszyć na zwiedzanie pobliskiego Rheinschlucht czyli Szwajcarskiego Wielkiego Kanionu. Jest to wąwóz rzeki Ren w kantonie Gryzonia pomiędzy miejscowościami Reichenau-Tamins a Ilanz. Jego strome, białe ściany wznoszą się kilkadziesiąt metrów nad turkusową rzeką, tworząc niezapomniany krajobraz.

Masz dwie opcje, by podziwiać kanion Rheinschlucht. Pierwsza to podróż Koleją Retycką (RhB)– wsiadasz do pociągu w pobliskim Reichenau-Tamins i jedziesz malowniczą trasą wzdłuż kanionu, przejeżdżając po wiaduktach i przez tunele. Podczas tej podróży z okien pociągu rozpościerają się piękne widoki na wąwóz i rzekę.

Druga opcja to piesza wędrówka na punkt widokowy Il Spir. Szlak najlepiej rozpocząć w okolicach Flims, przy jeziorze Caumasee. Z tego miejsca startuje szlak pieszy przez las i wzdłuż skalistych zboczy, który po około 3 km kończy się tarasem widokowym Il Spir. Z platformy widokowej rozciąga się zapierająca dech w piersiach panorama na turkusową rzekę poniżej, strome skaliste ściany i wijącą się dolinę. W drodze powrotnej ze szlaku proponujemy zatrzymać się nad szmaragdowym jeziorem Caumasee – jednym z piękniejszych w Szwajcarii. Jest tu plaża, restauracja. To idealne miejsce na relaks po wędrówce.

Po wizycie przy Swiss Grand Canyon czas ruszyć dalej na Przełęcz San Bernardino. To kolejna malownicza przełęcz południowej Szwajcarii na trasie Grand Tour of Switzerland położona na wysokości 2066 m n.p.m. Łączy ona kanton Gryzonia z włoskojęzycznym kantonem Ticino. Jeziora polodowcowe, zielone hale i widoki na szczyty Alp Lepontyńskich to jej znak szczególny. Z przełęczy zjedziesz w kierunku Bellinzony, gdzie czeka na ciebie iście włoski vibe!

Praktyczne informacje:

• Bilet na Koleje Retyckie możesz kupić w biletomacie na stacji kolejowej, poprzez aplikację mobilną SBB, a jeśli planujesz się dużo przemieszczać pociągami to koniecznie zaopatrz się w Swiss Travel Pass;
• Przełęcz San Bernardino jest bezpłatna — nie ma żadnych opłat za przejazd;
• Przełęcz jest zazwyczaj otwarta od czerwca do października, zależnie od warunków pogodowych. Zimą jest zamknięta, a ruch kierowany jest przez tunel San Bernardino;
• Nocleg: Okolice Bellinzona. My ze swojej strony polecamy Ci przepiękną agroturystykę Fattoria l’Amorosa położoną w miejscowości Sementina. Na miejscu znajduje się restauracja serwująca włoskie specjały, winnica i obłędne widoki na okolicę!

Dzień 5: Bellinzona & Ascona

Witamy w kantonie Ticino, gdzie Szwajcaria spotyka się z Włochami! Góry wciąż są tu majestatyczne, ale klimat staje się bardziej śródziemnomorski – pojawiają się winnice, pastelowe kamieniczki i aromat espresso. Zmienia się architektura, zapach powietrza, kolory, kuchnia, a nawet rytm życia. Na pewno doświadczysz tego w Bellinzonie – stolicy Ticino. Położona u stóp Alp, w miejscu, gdzie dolina otwiera się na południe ku jezioru Maggiore, zachwyca połączeniem alpejskiego krajobrazu i śródziemnomorskiego klimatu.

Jej największym skarbem są trzy średniowieczne zamki – Castelgrande, Montebello i Sasso Corbaro – wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Każdy z nich ma swój niepowtarzalny charakter i doskonale zachowane mury obronne, które tworzą unikalny system fortyfikacji. Z ich tarasów rozciągają się bajkowe widoki na miasto i dolinę, a spacer pomiędzy nimi – choć miejscami stromy i wymagający – to prawdziwa podróż w czasie.

W samym sercu Bellinzony czeka na Ciebie urokliwe stare miasto – sieć wąskich, brukowanych uliczek pełnych kawiarenek, butików i historycznych kamienic z arkadami. Nad główną ulicą – Viale Stazione – unosi się zapach espresso i świeżych wypieków, a w powietrzu czuć włoski luz i gościnność. Warto też zajrzeć na lokalny targ odbywający się w soboty na Piazza Nosetto – to barwna mozaika smaków i aromatów: świeże sery z Alp, oliwki, aromatyczne przyprawy i lokalne wina tworzą tu wyjątkową atmosferę południa.

Po historycznej Bellinzonie rusz w stronę południa, do pobliskiej Ascony – jednego z najbardziej urokliwych kurortów nad jeziorem Maggiore. To miejsce, gdzie Szwajcaria spotyka się z włoskim dolce vita: palmy, promenady i kolorowe fasady odbijające się w tafli jeziora. Ascona słynie z niezwykle malowniczego lungolago – nadbrzeżnej promenady obsadzonej palmami i pełnej restauracji z widokiem na jezioro. Wąskie uliczki starego miasta kryją butiki lokalnych projektantów, galerie sztuki i klimatyczne trattorie. Warto zajrzeć do kościoła San Pietro e Paolo z XV wieku, położonego w samym sercu starówki, a także przepłynąć się łodzią na pobliskie Wyspy Brissago z egzotycznym ogrodem botanicznym, gdzie rosną palmy, bambusy i rośliny z całego świata. Ascona to też doskonałe miejsce na odpoczynek – można tu spędzić leniwe popołudnie nad wodą, z kieliszkiem prosecco w dłoni i widokiem na Alpy odbijające się w jeziorze. No i oczywiście poszukać słynnego czerwonego foto spotu Grand Tour!

Praktyczne informacje:

• Zamki i fortece Bellinzony: o ile zamki z zewnątrz możesz zwiedzać za darmo, o tyle aby wejść do ich wnętrz (muzea, wieże, wystawy) musisz zakupić bilet wstępu. Castelgrande – bilet normalny: 15 CHF, Montebello – bilet normalny: 10 CHF, Sasso Corbaro – bilet normalny: 15 CHF. Możesz kupić Fortezza Pass (bilet łączony do wszystkich trzech) za około 28 CHF dla osoby dorosłej.
• Nocleg: Okolice Bellinzony lub Ascony. Polecamy noc w agroturystyce Fattoria l’Amorosa w Sementina.

Dzień 6: Przełęcz Gotarda & Furkapass

Przełęcz Gotarda i legendarna Droga Tremola, a dalej Przełęcz Furka to obowiązkowe punkty na trasie Grand Tour of Switzerland, których nie możesz ominąć. To kwintesencja podróży przez najbardziej spektakularne górskie krajobrazy Szwajcarii.

Przełęcz Gotarda (Gotthard Pass) łączy kantony Ticino i Uri, stanowiąc historyczne połączenie między północą a południem kraju. Jej najwyższy punkt znajduje się na wysokości 2106 m n.p.m., a sama droga to malownicza trasa wijąca się przez surowe górskie krajobrazy, jeziora polodowcowe i granitowe ściany. Wzdłuż starej, krętej drogi Gotthard Pass można wciąż zobaczyć fragmenty oryginalnej Via Tremola – brukowanej, XIX-wiecznej drogi z ponad 20 serpentynami. To właśnie ten odcinek uznawany jest za jedną z najbardziej widowiskowych tras w całej Szwajcarii, szczególnie dla fanów motoryzacji, kolarstwa i fotografii. Na szczycie przełęczy znajduje się jezioro Lago della Piazza, niewielkie muzeum poświęcone historii przełęczy oraz pomnik Suworowa, przypominający o dramatycznych wydarzeniach z 1799 roku, kiedy to wojska rosyjskie i francuskie stoczyły tu bitwę.

Nieco dalej na zachód wznosi się Przełęcz Furka (Furkapass) położona na wysokości 2436 m n.p.m. Ta legendarna przełęcz w Szwajcarii łączy kantony Uri i Valais oferując zapierające dech w piersiach widoki na Alpy Berneńskie i masyw lodowca Rhône. To tutaj kręcono sceny do filmu Goldfinger z Jamesem Bondem – charakterystyczne zakręty i szczyty w tle stworzyły jedną z najbardziej rozpoznawalnych filmowych scenerii w Alpach.

Przy jednym z zakrętów Furki stoi legendarny Hotel Belvédère – ikona epoki Belle Époque i jedno z najsłynniejszych miejsc w szwajcarskich Alpach. Hotel został otwarty w 1882 roku i szybko zyskał status luksusowego miejsca noclegowego z widokiem na pobliski lodowiec Rodanu (Rhonegletscher). W złotych czasach hotel miał aż 90 pokoi i gościł podróżnych z całej Europy, którzy przyjeżdżali tu, by podziwiać zachody słońca nad Alpami i delektować się kolacją przy świetle lamp naftowych. Niestety, z biegiem lat lodowiec stopniowo zaczął się cofać, a mnogość tras i tuneli samochodowych skróciła czas podróży przez Alpy – przez co zatrzymywanie się na nocleg w Belvédère stało się coraz mniej opłacalne. Hotel ostatecznie został zamknięty w 2015 roku, lecz jego sylwetka – położona tuż nad serpentyną drogi, z widokiem na dolinę i pozostałości lodowca – wciąż zachwyca podróżnych. To jeden z najbardziej fotogenicznych punktów na całym Grand Tour of Switzerland!

Praktyczne informacje:

• Przełęcze Gotarda, Droga Tremola i Furka są otwarte od czerwca do października, w zależności od warunków pogodowych;
• Droga Tremola: ma ok. 12 km długości i 24 ostre zakręty – to najlepiej zachowana brukowana droga alpejska w Europie;
• Furkapass: liczy ok. 31 km i łączy Realp w Uri z Gletsch w Valais. W zimie jest nieprzejezdna, ale samochody można przewozić tunelem kolejowym Furka Base Tunnel.
• Hotel Belvédère: obecnie zamknięty, ale jego położenie czyni go jednym z najczęściej fotografowanych budynków w Szwajcarii.
• Lodowiec Rodanu: to źródło rzeki Rodan. Kiedyś sięgał niemal do drzwi hotelu – dziś oddalił się o kilkaset metrów.
• Nocleg: miejscowość Fiesh w Aletsch Arena. Polecamy niezwykle klimatyczny HOTEL DU GLACIER z ciekawą historią w tle.

Dzień 7: Aletsch Arena

Kolejny dzień na trasie Grand Tour of Switzerland zdecydowanie warto poświęcić na wizytę w Aletsch Arena – niezwykłym regionie wpisanym na listę UNESCO, który kryje w sobie jeden z największych cudów natury Szwajcarii: Aletschgletscher, czyli najdłuższy lodowiec w Alpach. Ten imponujący jęzor lodu, o długości ponad 20 kilometrów, od tysięcy lat kształtuje krajobraz okolicznych dolin, tworząc widok, który zapiera dech w piersiach.

Miejsce to zachwyca nie tylko majestatem gór, ale też wyjątkowym spokojem – tutejsze alpejskie wioski, takie jak Bettmeralp, Riederalp i Fiescheralp, są całkowicie wolne od ruchu samochodowego. Dotrzeć do nich można jedynie kolejką linową, co sprawia, że już sam przyjazd staje się częścią przygody. Czas płynie tu wolniej, a dźwięki natury zastępują miejski zgiełk – słychać tylko szum wiatru i odgłosy dzwonków pasących się krów.

Najpiękniejsze panoramy na Aletschgletscher rozpościerają się z punktów widokowych Moosfluh, Bettmerhorn i Eggishorn. Każdy z nich oferuje inny, ale równie spektakularny kadr na „rzekę lodu”. Z Moosfluh widać całą długość lodowca aż po dalekie szczyty, Bettmerhorn zachwyca swoją dostępnością i centrum edukacyjnym poświęconym historii i topnieniu lodowców, a Eggishorn – najwyższy z nich – pokazuje potęgę Alp w pełnej krasie.

My swoją przygodę z Aletsch Arena zaczęliśmy w Betten Talstation, z którego kolejką linową wjechaliśmy do Bettmeralp – najbardziej urokliwej z trzech wiosek u podnóża majestatycznego lodowca. Z wioski ruszyliśmy na trekking na punkt widokowy Moosfluh. To klasyczna, a zarazem niezwykle malownicza trasa, którą można pokonać w kilka godzin, delektując się każdym zakrętem ścieżki i zmieniającymi się panoramami. Szlak prowadzi obok jeziora Bettmersee przez alpejskie łąki pełne dzwonków, goryczek i fiołków. Na Moosfluh dociera się po krótkim, ale intensywnym podejściu – jednak wysiłek zostaje natychmiast wynagrodzony. To właśnie stąd rozpościera się jedna z najbardziej spektakularnych panoram w całej Szwajcarii, obejmująca niemal całą długość lodowca i potężne szczyty Alp Berneńskich. Patrząc z góry na lodowiec, wygląda on jak gigantyczna biało-niebieska autostrada wijąca się w stronę doliny Rodanu. To nie tylko spacer wśród pięknych krajobrazów, ale prawdziwa podróż w czasie – przez miejsce, które od tysięcy lat kształtuje natura. Trekking pomiędzy Bettmeralp a Moosfluh z możliwością jego przedłużenia do Riederalp pozwala poczuć rytm gór, ich ciszę i siłę.

Praktyczne informacje:

• Dojazd do Bettmeralp: do wioski nie można wjechać samochodem – jest całkowicie wolna od ruchu kołowego. Auto należy zostawić na parkingu przy dolnej stacji kolejki Betten Talstation (ok. 10 minut od miejscowości Brig). Stamtąd wjeżdża się kolejką linową na Bettmeralp, a podróż trwa zaledwie kilka minut. Bilet w dwie strony kosztuje ok. 38 CHF dla dorosłych, ale większość hoteli w regionie oferuje zniżki na kolejki górskie (ok. 30–50%), jeśli nocujesz na miejscu;
• Inne kolejki i punkty widokowe: Poza kolejką na Bettmeralp warto skorzystać także z innych wyciągów, które prowadzą do najwyższych punktów widokowych Aletsch Arena: Moosfluhbahn – startuje z Riederalp i wjeżdża na Moosfluh (2333 m n.p.m.), skąd rozpościera się szeroka panorama całego Aletschgletscher. Eggishornbahn – rusza z Fiesch i prowadzi na Eggishorn (2869 m n.p.m.), najwyższy punkt widokowy regionu z najbardziej imponującą panoramą lodowca i czterotysięczników;
• Jeśli planujesz kilka dni w regionie, rozważ zakup Aletsch Explorer Pass – biletu umożliwiającego nielimitowane korzystanie z lokalnych kolejek linowych. To wygodne i często tańsze rozwiązanie niż kupowanie pojedynczych przejazdów;
• Nocleg: tak jak my w Fiesh lub w Bettmeralp. Osobiście żałujemy, że nie zdecydowaliśmy się na nocleg w tej alpejskiej wiosce, bo była ona naprawdę urocza.

Dzień 8: Gornergrat & Matterhorn

Kolejnego dnia na trasie Grand Tour of Switzerland zabieramy Cię w serce kantonu Wallis – do Zermatt i na słynny Gornergrat, skąd roztacza się jeden z najbardziej ikonicznych widoków w całych Alpach: majestatyczny Matterhorn! Od kiedy zobaczyliśmy go na opakowaniach czekolady Toblerone, marzyliśmy aby stanąć naprzeciwko najpiękniejszej góry świata. Ta strzelista i niemal idealnie symetryczna piramida od wieków rozpala wyobraźnię podróżników i alpinistów. Jej widok jest tak doskonały, że żadne zdjęcie ani grafika nie przygotowuje na moment, gdy zobaczy się ją na żywo.

Jak do stać się pod Matterhorn? Z Zermatt – niewielkiej alpejskiej miejscowość wolnej od ruchu samochodowego. Jest ona bazą wypadową na Gornergrat (3089 m n.p.m.) – punkt widokowy dostępny dzięki Gornergratbahn, jednej z najwyżej położonych kolejek zębatach w Europie. Podróż trwa około 30–40 minut i prowadzi przez spektakularne krajobrazy, mijając lasy, skaliste zbocza i lodowce. Na szczycie Gornergrat znajduje się platforma widokowa, z której widać Matterhorn w całej okazałości, a także lodowiec Gornergletscher i ponad 29 czterotysięczników Alp Berneńskich i Wallis. Na miejscu dostępna jest również restauracja z tarasem, punkt informacyjny oraz hotel 3100 Kulmhotel Gornergrat, oferujący nocleg w spektakularnej scenerii i oglądanie wschodów i zachodów słońca nad Matterhornem.

Gornergrat to także punkt startowy dla licznych szlaków trekkingowych, w tym spacerów wzdłuż lodowca i do malowniczego jeziora Riffelsee. Ten ostatni, który Ci szczególnie polecamy, prowadzi przez wysokogórskie łąki z zapierającymi dech w piersiach widokami i jest świetną okazją by zrobić klasyczne zdjęcie alpejskiego giganta odbijającego się w tafli jeziora.

Praktyczne informacje:

• Dojazd do Zermatt: samochody zostawia się na parkingach w Täsch, skąd kursuje pociąg do Zermatt (ok. 12 minut). W Zermatt można poruszać się wyłącznie pieszo lub elektrycznymi taxi i autobusami;
• Stacja kolejki Gornergratbahn znajduje się tuż obok stacji kolejowej w Zermatt, a bilet wjazdu na szczyt to koszt od 88 do 126 CHF (zniżki z Swiss Travel Pass / Half Fare Card);
• Przejazd kolejką trwa: w górę 33 min / w dół 44 min;
• Na górze: taras widokowy, hotel i restauracja;
• Szlaki piesze – można zejść pieszo w stronę Riffelalp czy Riffelberg, przejść trasę wzdłuż jeziora Riffelsee – to tutaj Matterhorn pięknie odbija się w tafli wody;
• Nocleg: Zermatt oferuje szeroki wybór hoteli i pensjonatów, od luksusowych pięciogwiazdkowych po przytulne alpejskie lodges. Rezerwacja noclegu z wyprzedzeniem jest wskazana, szczególnie w sezonie letnim i zimowym. Ze swojej strony polecamy Ci Unique Hotel Post położony w centrum Zermatt zaledwie 5 minut piechotą od stacji kolejowej. Jeśli szukasz tańszej alternatywy poszukaj opcji noclegowej w pobliskiej miejscowości Randa, z której też jeździ bezpośredni pociąg do Zermatt.

Dzień 9: Zermatt & Matterhorn Glacier Paradise

Matterhorn Glacier Paradise to prawdziwe zwieńczenie alpejskiej przygody na trasie Grand Tour of Switzerland. Po kilku dniach pełnych spektakularnych widoków, trekkingów i przełęczy czas na najwyższy punkt dostępny w regionie Zermatt – Matterhorn Glacier Paradise, znany również jako Klein Matterhorn, miejsce, które pozwala podziwiać majestat Alp z wysokości aż 3883 m n.p.m..

Matterhorn Glacier Paradise to najwyżej położony punkt w Europie dostępny dla turystów dzięki kolejce linowej. Podróż rozpoczyna się w Zermatt i prowadzi przez kilka punktów przesiadkowych w Furi i Trockner Steg kolejką linową i wagonikami gondolowymi, mijając lodowiec Theodul i skaliste szczyty, aż na sam szczyt Klein Matterhorn. Podróż kolejkami w jedną stronę trwa około 40-45 min, a widok jest absolutnie spektakularny! Matterhorn w pełnej okazałości, w dolinie lodowce, a w oddali czterotysięczniki Alp Berneńskich i Wallis. Im wyżej tym coraz więcej śniegu i lodu!

Na szczycie czeka platforma widokowa, z której rozciąga się panoramiczny widok na Alpy Szwajcarii, Włoch i Francji. Przy dobrej pogodzie widać stąd aż 38 szczytów powyżej 4000 m i 14 lodowców. Znajduje się tu także centrum górskie i taras panoramiczny, a dla miłośników adrenaliny – możliwość wstępu do jaskini lodowej wykutej w samym sercu lodowca. Dodatkowo dostępna jest restauracja z widokiem na Matterhorn, gdzie można zjeść lunch lub kawę, podziwiając najpiękniejsze alpejskie pejzaże.

Dzięki lodowcowi Theodul, miłośnicy narciarstwa mogą tu zjeżdżać na nartach nawet latem, na trasach o różnym stopniu trudności. W 2023 roku otwarto tu nowoczesną gondolę 3S Testa Grigia – Klein Matterhorn, która umożliwia pierwsze w historii całoroczne połączenie kolejką przez Alpy między Szwajcarią a Włochami. Dzięki temu powstała tu trasa Matterhorn Alpine Crossing: Zermatt -> Klein Matterhorn (3883 m)-> Testa Grigia (3480 m)-> Breuil-Cervinia (Włochy).

Informacje praktyczne

• Kolejka na Matterhorn Glacier Paradise startuje z Zermatt (w innym miejscu niż ta na Gornergrat!), wymaga 2–3 przesiadek kolejkami linowymi/gondolami. Bilet w dwie strony kosztuje ok. 105–110 CHF dla dorosłych;
• Kolejka działa przez cały rok. Zimą jest to popularny punkt startowy narciarzy;
• Nocleg: najlepiej pozostać na nocleg w Zermatt, bo wiele hoteli oferuje pakiety zniżkowe na kolejki linowe.

Dzień 10 – 11: Przełęcz Grimsel i powrót do Krakowa

W drodze powrotnej do Polski na pożegnanie z Grand Tour of Switzerland przejechaliśmy przez niezwykłą Przełęcz Grimselpass (2164 m n.p.m.). Łączy ona kanton Berno i Valais i jest znana z malowniczych widoków na wysokogórskie jeziora, tamy i potężne granitowe szczyty. Droga przez Grimsel jest pełna zakrętów i serpentyn, które prowadzą przez skaliste zbocza, polodowcowe doliny i zapierające dech w piersiach panoramy. Po drodze można zobaczyć szmaragdowe jeziora Lac de Grimselsee i Lac d’Oberaar, które odbijają w swoich taflach niebo i okoliczne góry.

Przełęcz Grimsel była historycznie jednym z kluczowych szlaków handlowych przez Alpy, a dziś przyciąga miłośników krajobrazów, fotografii i górskich tras samochodowych. To idealne miejsce na krótki postój przed powrotem do domu, by nacieszyć oczy alpejską scenerią i zrobić ostatnie zdjęcia przed opuszczeniem Szwajcarii.

Z Przełęczy Grimsel skierowaliśmy się w stronę granicy z Niemcami, by zatrzymać się na nocleg w Monachium.

Informacje praktyczne:

• Zwykle droga przez przełęcz Grimsel jest czynna od końca maja/ początku czerwca do października, w zależności od warunków pogodowych i ilości śniegu;
• Zimą droga jest zamknięta, a ruch odbywa się jedynie przez dolinę i tunel Grimsel (część dróg lokalnych) – samochody nie mogą przejechać samej przełęczy;
• Nocleg: Monachium

Grand Tour of Switzerland – ważne informacje

Najlepszy czas na przejazd Grand Tour of Switzerland

To okres od połowy maja do października. Wtedy wszystkie górskie przełęcze są otwarte, a pogoda sprzyja zarówno zwiedzaniu miast, jak i wyprawom w góry. Wczesną wiosną i późną jesienią część trasy może być niedostępna z powodu śniegu – szczególnie na odcinkach wysokogórskich, takich jak Furka, Grimsel czy Sustenpass.

Opłaty drogowe w Szwajcarii (winieta)

W Szwajcarii korzystanie z autostrad i dróg szybkiego ruchu wymaga posiadania winiety rocznej, która kosztuje około 40 CHF. Winieta jest ważna od 1 stycznia do 31 grudnia roku kalendarzowego, niezależnie od daty zakupu. Dzięki niej można swobodnie korzystać ze wszystkich autostrad w całym kraju bez dodatkowych opłat. Winietę można kupić online (e-winieta) powiązaną z tablicą rejestracyjną pojazdu lub tradycyjną winietę naklejoną na przednią szybę samochodu na stacjach benzynowych w Szwajcarii, a także w Niemczech, Austrii czy Włoszech przed wjazdem do kraju. Dla podróżujących trasą Grand Tour jedna winieta zazwyczaj wystarcza na cały wyjazd, obejmując wszystkie główne autostrady i dostępne przełęcze.

Większość górskich przełęczy, takich jak Gotarda, Furka, Grimsel, nie wymaga osobnych opłat i jest dostępna bezpłatnie. Wyjątki stanowią jedynie niektóre tunele lub drogi prywatne. Przykładowo, przejazd Wielkim Tunelem Św. Bernarda to koszt ok. 28 EUR w jedną stronę.

Parkingi w Szwajcarii

Podobnie jak w innych krajach Europy Zachodniej, w Szwajcarii parkingi płatne to codzienność. Nawet będąc gościem hotelowym, często spotyka się z dodatkowymi opłatami za miejsce postojowe. Istnieją dwa główne rodzaje parkomatów – w jednym wpisujesz numer miejsca swojego postoju, w drugim płacisz za określony czas i otrzymujesz karteczkę, którą umieszcza się za szybą. Zazwyczaj parkowanie w Szwajcarii kosztuje od 10 do 50 CHF dziennie, a w większych miastach ceny godzinowe mogą sięgać nawet 4 CHF za godzinę.

Przed zostawieniem samochodu warto zapoznać się z obowiązującym oznaczeniem stref:

• Białe strefy bez numeracji umożliwiają bezpłatne i nieograniczone czasowo parkowanie;
• Białe strefy z numeracją są płatne w określonych godzinach, najczęściej w dni robocze od 8:00 do 11:30 i od 14:30 do 18:00, a czas postoju jest ograniczony;
• Niebieskie strefy są bezpłatne, ale z ograniczeniem czasowym, zazwyczaj do 90 minut, i wymagają posiadania niebieskiego kwitu z godziną zajęcia miejsca;
• Czerwone strefy pozwalają na postój bezpłatny, ale do 15 godzin, a czerwony kwit również jest wymagany;
• W żółtych strefach parkowanie jest zabronione;

Parkingi wielopoziomowe i podziemne działają podobnie jak w Polsce – najpierw kupuje się bilet przy wjeździe, a przy wyjeździe używa go do otwarcia szlabanu. Takie parkingi są płatne, zwykle droższe od miejsc ulicznych, ale nieograniczone czasowo. W strefach mieszkalnych oznaczonych jako „Visiteurs” odwiedzający muszą często umieścić karteczkę z nazwiskiem/nazwą hotelu na desce przy przedniej szybie samochodu.

Aplikacja Grand Tour of Switzerland

Trasa Grand Tour of Switzerland ma swoją własną aplikację mobilną. To oficjalny przewodnik po jednej z najpiękniejszych tras samochodowych w Europie, łączącej najważniejsze atrakcje Szwajcarii na ponad 1600 kilometrach. Działa offline, więc możesz z niej korzystać bez dostępu do internetu, co jest bardzo praktyczne w górskich rejonach. Zawiera szczegółową mapę trasy, opisy miejsc wartych odwiedzenia, wskazówki fotograficzne oraz lokalizacje charakterystycznych czerwonych ram Grand Tour, które stały się symbolem tej podróży. Aplikacja pomaga też planować dzień, sugerując atrakcje po drodze, punkty widokowe i miejsca noclegowe. To świetne narzędzie, które pomoże zaplanować Ci przejazd Grand Tour.

Przewodnik po Grand Tour of Switzerland

Każdy dzień na trasie Grand Tour of Switzerland mógłby być osobnym postem – tyle tu widoków, emocji i wrażeń! Staraliśmy się jednak zebrać w jednym miejscu najważniejsze informacje, które ułatwią Ci zaplanowanie własnej podróży. Jeśli czujesz niedosyt, zajrzyj do szczegółowego e-guide po trasie przygotowanego przez Switzerland Tourism przy Ambasadzie Szwajcarii w Warszawie, który możesz pobrać całkowicie za darmo z tego linka.

Post ten powstał we współpracy z Switzerland Tourism przy Ambasadzie Szwajcarii w Warszawie.

Artykuł Grand Tour of Switzerland – najpiękniejsza trasa samochodowa Szwajcarii pochodzi z serwisu 101 Countries Before 50.

Nieoczywiste atrakcje Teneryfy – poza utartym szlakiem

Park Krajobrazowy Anaga (Parque Rural de Anaga)

Nieoczywiste atrakcje Teneryfy otwieramy Parkiem Krajobrazowym Anaga. To jedno z najbardziej magicznych i tajemniczych miejsc na wyspie – surowy, zielony, zazwyczaj spowity mgłą. Ukryty na północno-wschodnim krańcu Teneryfy, z dala od kurortów, przypomina świat, w którym czas się zatrzymał. To kraina porośnięta lasem laurowym, jednym z najstarszych ekosystemów Europy, gdzie drzewa o poskręcanych gałęziach toną w zieleni, a ścieżki wiją się przez wąwozy, grzbiety i ukryte wioski.

To właśnie Anaga odzwierciedla dziką i zieloną duszę Teneryfy – autentyczną, nieskażoną masową turystyką. Choć do niektórych miejsc można dojechać samochodem, najcenniejsze skarby Anagi odkrywa się pieszo – wędrując szlakami, które wiją się wśród gór, lasów i klifów spadających pionowo wprost do oceanu.

Porośnięte lasem wawrzynowym, góry Anaga wpisane na listę Rezerwatu Biosfery UNESCO – to jeden z najważniejszych przyrodniczo obszarów całych Wysp Kanaryjskich. Najstarsze skały na Teneryfie też znajdują się właśnie tutaj – formacja Anaga liczy sobie ponad 7 milionów lat! Wciąż żyją tu potomkowie Guanczów – pierwotnych mieszkańców wyspy – szczególnie w trudno dostępnych wioskach jak Chamorga czy Taborno. Góry Anaga to prawdziwy raj dla miłośników górskich widoków. Ze względu na swoje położenie oferują jedne z najpiękniejszych punktów widokowych na Teneryfie. Oto te, których nie możesz przegapić.

Punkty widokowe w Górach Anaga

1. Mirador Cruz del Carmen

To najpopularniejszy punkt widokowy w Anaga i świetny początek każdej przygody. Z platformy widokowej roztacza się panorama na dolinę La Laguna, a przy dobrej pogodzie widać z tego miejsca szczyt El Teide wyłaniający się ponad chmurami.

2. Mirador Pico del Inglés

Jeden z najbardziej spektakularnych punktów – z widokiem 360° na góry, doliny i wybrzeże. Przy dobrej widoczności zobaczysz z niego zarówno La Lagunę, Santa Cruz, jak i El Teide. Droga do punktu wiedzie przez malowniczy, tunelowy odcinek porośnięty bujnym lasem laurowym – tworzy to niesamowity, niemal bajkowy klimat.

3. Mirador de Jardina

Położony nieco niżej niż Cruz del Carmen, z widokiem na zieloną dolinę i kolorowe domki miasteczek. To mniej zatłoczony punkt, idealny na poranne zdjęcia.

4. Mirador Risco Amogoje (przy drodze do Taganana)

Położony na krętej, malowniczej trasie z Cruz del Carmen do wioski Taganana. Oferuje cudowne widoki na wybrzeże i ocean oraz serpentyny wijące się przez zielone stoki Anagi.

5. Mirador Benijo

Położony nad słynną plażą o tej samej nazwie. Zachody słońca z tego miejsca to czysta magia – skały wystające z oceanu, fale uderzające o czarny piasek i dzikość północnego wybrzeża tworzą razem widowisko, którego nie zapomnisz.

Baśniowy tunel w Górach Anaga

W sercu surowych i wiecznie zielonych Gór Anaga oprócz malowniczych punktów widokowych kryje się miejsce, którego nie znajdziesz w oficjalnych przewodnikach – a mimo to przyciąga tysiące zachwyconych wędrowców i fotografów. To Camino viejo al Pico del Inglés, znane jako baśniowy tunel. Niegdyś była to stara droga prowadząca na szczyt Pico del Inglés, dziś – to niemal magiczny korytarz, gdzie natura przejęła kontrolę, tworząc coś na pograniczu rzeczywistości i baśni.

Tunel powstał jako głęboki przekop przez skałę – ma ok. 70 metrów długości i miejscami ponad 5 metrów wysokości. Z czasem, gdy droga wyszła z użycia, okoliczny las wawrzynowy zaczął stopniowo zarastać jej ściany i sklepienie, aż w końcu przekształcił ją w naturalny, zjawiskowy tunel. Szczególnie pięknie miejsce to wygląda podczas pochmurnej lub mglistej pogody – wtedy całość tonie w półcieniu, a przez liście przebija się miękkie światło. Jest w tym miejscu coś tajemniczego, jakby przenosiło na chwilę do filmu fantasy.

Porada: Tunel leży przy starej drodze Camino viejo al Pico del Inglés. Przy samej drodze są dwie małe zatoczki – nie zawsze dostępne. Jest to nieoficjalna atrakcja – ściany tunelu nie są zabezpieczone, warto zachować ostrożność.

Szlaki trekkingowe w Parku Krajobrazowym Anaga

Góry Anaga na Teneryfie to prawdziwy raj dla miłośników trekkingu. Ten malowniczy, górzysty region wyspy kryje jedne z najpiękniejszych i najbardziej zróżnicowanych szlaków pieszych na całym archipelagu. Wiją się one przez wiecznie zielone lasy laurowe, głębokie wąwozy i grzbiety z widokami na ocean, prowadząc do ukrytych wiosek, dzikich plaż i spektakularnych punktów widokowych. Jeśli lubisz wędrować chcielibyśmy polecić Ci trzy szlaki trekkingowe.

1. Szlak trekkingowy Benijo – El Draugilo

Ta kilkukilometrowa pętla to idealne połączenie dzikiego atlantyckiego wybrzeża, opuszczonych wiosek i zielonych zboczy Gór Anaga. Trasa nie jest trudna technicznie i dostarcza mnóstwa wrażeń – zarówno wizualnych jak i kondycyjnych. Szlak rozpoczyna się w maleńkiej wiosce Benijo znanej z jednej z najpiękniejszych plaż na Teneryfie. Już sam widok z punktu startowego zapiera dech w piersiach – ocean rozbija się o skały Roques de Anaga, słońce igra w falach, a zapach soli miesza się z wonią dzikich kwiatów.

Po ok. 30–40 minutach łatwego spaceru wzdłuż wybrzeża dotrzesz do El Draguillo – maleńkiej, niemal opuszczonej osady. Ciszę przerywają w niej tylko mewy i wiatr. Za El Draguillo szlak ostro pnie się pod górę – to najbardziej wymagający odcinek trasy. Ale też najbardziej widowiskowy. Wspinając się serpentynami, zyskujesz kolejne poziomy panoramy – widoki na dolinę i samotną wioskę majaczącą na tle błękitnego oceanu. Im wyżej tym pojawia się gęstsza roślinność – to początek wawrzynowego lasu. Powietrze staje się chłodniejsze i bardziej wilgotne. To właśnie ta zmienność sprawia, że Góry Anaga są tak fascynujące.

Z grzbietu zaczyna się zejście szutrowym szlakiem z powrotem do Benijo. To fragment z widokiem na ocean, majestatyczne klify i wioski ukryte w dolinach. Po powrocie do Benijo koniecznie zajrzyj do pobliskiego miasteczka Taganana! Dawniej zupełnie odcięte od reszty wyspy, przez wieki rozwijało się w izolacji – dzięki temu do dziś zachowało swój autentyczny, kanaryjski charakter. To jedna z najstarszych osad na Teneryfie, założona przez hiszpańskich osadników już w XVI wieku. Wąskie uliczki, bielone domki przylegające do skał, kościółek Santa Catalina z pięknym, drewnianym ołtarzem i widoki, które zostają w pamięci na zawsze.

Informacje praktyczne:

• Długość pętli: ok. 5–6 km
• Czas przejścia: 3–4 godziny (z przystankami na zdjęcia i odpoczynek)
• Trudność: umiarkowana (łatwy początek, strome podejście po El Draguillo)
• Oznakowanie: przyzwoite, ale warto mieć Maps.me lub Komoot
• Parking: w Benijo, ale w wielu miejscach w wiosce nie można parkować, szczególnie przy prywatnych posesjach. Poszukaj wolnego miejsca zaraz przy wejściu na szlak!
• Najlepiej wyruszyć na szlak rano lub późnym popołudniem, by uniknąć ostrych promieni słońca. W górach może być mgliście i chłodno – warto mieć warstwową odzież, a przy deszczu buty trekkingowe z dobrą podeszwą są obowiązkowe.

2. Szlak trekkingowy „Roque de Taborno”

Ten szlak to prawdziwa perełka północno-wschodniej Teneryfy – krótka pętla, która prowadzi przez malownicze grzbiety Gór Anaga, oferując spektakularne widoki na ocean i jeden z najbardziej charakterystycznych szczytów regionu – Roque de Taborno, często nazywany „teneryfskim Matterhornem”.

Szlak rozpoczyna się w górskiej wiosce Taborno. To maleńka, urokliwa osada, w której czas zdaje się płynąć wolniej. Warto przed startem rzucić okiem na panoramę rozciągającą się z miasteczka – strome zbocza porośnięte zielenią, w oddali migoczący Atlantyk i samotna, skalna iglica, która przyciąga wzrok niczym magnes.

Szlak zatacza pętlę wokół tej imponującej formacji skalnej. Jest niedługi, ale pełen obłędnych widoków! Początkowo prowadzi wąską ścieżką wykutą w zboczu, często z ekspozycją, ale bezpieczną przy suchej pogodzie. W miarę jak będziesz zbliżał się do Roque de Taborno, samotne, bielone domki wioski zostają daleko za Tobą, a widoki staną się coraz bardziej zjawiskowe. Zobaczysz surowe klify wpadające wprost do oceanu i mgły snujące się między wzgórzami. Poczujesz dzikość i pierwotność Anagi w najczystszej postaci. Szlak stopniowo zawraca i zaczyna łagodnie piąć się z powrotem ku Taborno. Podłoże bywa luźne, szczególnie po deszczu, ale przy dobrej pogodzie nie sprawia większych trudności.

Informacje praktyczne:

• Długość pętli: ok. 3 km
• Czas przejścia: 1,5–2 godziny (z przerwami na zdjęcia i podziwianie widoków)
• Trudność: łatwa do umiarkowanej (przy suchej pogodzie), kilka wąskich odcinków z ekspozycją
• Oznakowanie: słabe – warto mieć offline mapę (Komoot, Maps.me)
• Dojazd: kręta droga do Taborno z La Laguny lub Taganany – wąska i miejscami wymagająca
• Parking: mały plac przy końcu drogi w Taborno (miejsce dla kilku aut)\
• Zabierz buty trekkingowe z dobrą podeszwą, warstwową odzież i wodę do picia
• Jeśli masz czas, warto po wędrówce zatrzymać się w małej restauracji lub guachinche w wiosce Taborno – domowe potrawy, lokalne sery i kanaryjskie wino smakują tu wyjątkowo dobrze.

3. Szlak trekkingowy Punta del Hidalgo – Chinamada (PR-TF 10)

Ten szlak to podróż w głąb serca Gór Anaga – od oceanu po skaliste tarasy i pradawne osady ukryte wśród wawrzynowych lasów. Łączy dwa zupełnie różne światy: dzikie wybrzeże Punta del Hidalgo i surrealistyczną wioskę Chinamada, w której ludzie do dziś mieszkają w domach wykutych w skałach. To jedna z najbardziej widowiskowych tras trekkingowych północnej Teneryfy.

Szlak startuje w Punta del Hidalgo, nieopodal okolicy latarni morskiej, a jego początek prowadzi łagodnie wzdłuż koryta rzeki. Szybko zaczyna się jednak podejście. Od tej pory przez większość trasy będziesz szedł pod górę wzdłuż malowniczego wąwozu Barranco del Rio. Zabierz wodę i coś do przekąszenia – nie ma tu sklepów ani schronisk. Ale nie martw się, trud wędrówki wynagradzają niezwykłe widoki – strome zielone zbocza porośnięte kaktusami, klify, tarasy uprawne i samotne domki wciśnięte w góry.

To na co zapewne zwrócisz uwagę wędrując tym szlakiem to pomarańczowy kolor ziemi. To zasługa wulkanicznego pochodzenia Teneryfy. Wyspa zbudowana jest z lawy i materiałów piroklastycznych, które z czasem wietrzeją i zmieniają kolor. W rejonie Anaga, zwłaszcza na trasie do Chinamady, dominują bazalty i tufy wulkaniczne, które w wyniku utleniania żelaza nabierają rdzawego, pomarańczowo-czerwonego koloru. Do tego dochodzi wpływ wilgoci i bujnej roślinności, co daje piękny kontrast kolorów: zieleń kaktusów z czerwienią ziemi i błękitem oceanu.

Po ok. 2 godzinach wspinaczki dotrzesz do Chinamady – absolutnie wyjątkowej wioski. Mieszkańcy nadal żyją tu w domach wydrążonych w skale. Panuje cisza, jakby czas się zatrzymał. Koniecznie podejdź do punktu widokowego Mirador de Aguaide – stamtąd zobaczysz przepaściste klify i bezkres oceanu. Widok jest niesamowity. Możesz wrócić tą samą trasą albo kontynuować szlak do Cruz del Carmen, jeśli masz więcej czasu i sił. W Chinamada działa też skromny bar – warto zajrzeć choćby na sok z kaktusa albo kawę z widokiem.

Informacje praktyczne:

• Długość w obie strony: ok. 10 km
• Czas przejścia: ok. 5 h
• Przewyższenie: około 627 m
• Trudność: wymagający– długie podejście
• Początek szlaku: Punta del Hidalgo (przy latarni morskiej)
• Zakończenie: Chinamada (można wrócić tą samą drogą lub kontynuować do Cruz del Carmen)
• Buty trekkingowe obowiązkowe, podobnie jak coś cieplejszego do ubrania – w górnych partiach może być chłodno i wilgotno
• Szlak dobrze oznaczony, ale warto mieć aplikację typu Komoot lub Maps.me dla orientacji
• Nie ma punktów gastronomicznych po drodze, dopiero w Chinamada (i nie zawsze otwarte)

Miasta i miasteczka północnej Teneryfy

Na północy Teneryfy, tam gdzie chmury tańczą wokół szczytów gór, a ocean uderza o dzikie klify, oprócz Gór Anaga kryją się miasta i miasteczka jak z innego świata. Na szczególną uwagę zasługują trzy z nich: La Orotava, Garachico i Icod de los Vinos. Nie są tak zatłoczone jak popularne kurorty południa i zachowały swoją autentyczność, spokój i duszę. To miejsca, gdzie historia splata się z legendą, a każda brukowana uliczka opowiada inną opowieść. Choć pogoda bywa tu kapryśna – poranna mgła może ustąpić miejsca złocistemu słońcu, by po chwili znów ukryć wszystko w miękkim welonie deszczu – właśnie to czyni ten region Teneryfy tak urzekająco nieprzewidywalnym. Warto wyruszyć w tę stronę wyspy, by poczuć, jak pachnie prawdziwa Teneryfa – winem, lawą i wilgotnym lasem.

1. La Orotava

La Orotava to prawdziwa perełka północnej Teneryfy — elegancka, dostojna i pełna kanaryjskiego uroku. Leży na łagodnych zboczach doliny o tej samej nazwie, otoczona bujną roślinnością i z widokiem na ocean oraz majestatyczny szczyt wulkanu Teide, który niczym strażnik góruje nad miastem. To jedno z najstarszych i najpiękniejszych miast na wyspie, którego kolonialna przeszłość odbija się w każdym zakątku.

Spacerując po wąskich, brukowanych uliczkach La Orotavy, odniesiesz wrażenie jakbyś cofnął się w czasie. Wspaniałe, historyczne rezydencje z drewnianymi balkonami, kolorowe fasady, dziedzińce skąpane w kwiatach i klimatyczne patia opowiadają historię bogatych rodów i kupców, którzy tu niegdyś mieszkali. Jednym z najbardziej znanych przykładów kanaryjskiej architektury jest Casa de los Balcones, czyli Dom Balkonów – muzeum, warsztat rękodzieła i skarbnica lokalnej tradycji. Tu również możesz zobaczyć słynne balkony z rzeźbionego drewna, które stały się symbolem miasta.

Nieopodal znajduje się także Casa Lercaro, kolejna imponująca rezydencja z muzeum i ogrodem, a także Jardines del Marquesado de la Quinta Roja – malownicze ogrody z widokiem na całe miasto i wybrzeże. Miasto słynie również z corocznego święta Bożego Ciała, podczas którego ulice pokrywane są ogromnymi, misternymi dywanami z kolorowego piasku wulkanicznego z Teide – to prawdziwe dzieła sztuki efemerycznej, które znikają po kilku dniach, pozostawiając tylko wspomnienia.

La Orotava to także dobre miejsce, by poczuć smak lokalnego życia. Warto zajrzeć do Tasca Villera na tapas i kanaryjskie wino, albo usiąść na kawę w jednej z kawiarni przy Plaza de la Constitución – głównym placu miasta, pełnym zieleni i otoczonym pięknymi kamienicami.

Porada: dostępny jest bezpłatny parking przy Calle Inocencio García i w okolicach centrum, ale warto przygotować się na krótki spacer. Pogoda na północy Teneryfy jest bardziej zmienna niż na południu wyspy – warto zabrać cienką kurtkę i parasol, ale niech Cię to nie zniechęca. Chmury tylko dodają miastu uroku. Z południa Teneryfy do La Orotavy można dojechać w ok. 1–1,5 godziny. To świetny pomysł na całodniową wycieczkę.

2. Icod de los Vinos

Kolejną nieoczywistą atrakcją Teneryfy jest miasteczko Icod de los Vinos. Na pierwszy rzut oka wydaje się ono senne, ale pod tą spokojną powierzchnią kryje w sobie historię sięgającą setek lat wstecz, wulkaniczne legendy i głęboko zakorzenioną w kulturze tradycję winiarską. Położone na zielonych zboczach północno-zachodniej Teneryfy, Icod otula gęsta zieleń winnic, starych lasów i plantacji bananów, a nad wszystkim unosi się zapach wilgotnej ziemi, soli z pobliskiego oceanu i… wina.

To właśnie tu znajduje się jeden z najstarszych i najbardziej tajemniczych symboli Teneryfy – Drago Milenario, czyli tysiącletnie drzewo smocze. Choć jego wiek nie jest dokładnie znany (naukowcy spierają się, czy ma 800, 1000 czy może „tylko” 600 lat), jedno jest pewne – to żywa legenda wyspy. Drzewo znajduje się w pięknym Parque del Drago, w którym oprócz samego „Drago” można podziwiać wiele endemicznych roślin i dowiedzieć się więcej o lokalnej florze i wierzeniach Guanczów, pierwszych mieszkańców wyspy. Wstęp do parku jest płatny, ale drzewo możesz podziwiać za darmo z małego punktu widokowego nieopodal Plaza de San Marcos.

Ale Icod de los Vinos to nie tylko drzewo. Spacer po jego uliczkach to uczta dla zmysłów – brukowane alejki, stare kościółki, ciche dziedzińce i ukryte wśród białych murów winiarnie. Warto zajrzeć do Kościoła San Marcos, jednej z najważniejszych budowli sakralnych Teneryfy, a także odwiedzić Museo de Malvasía, gdzie oprócz historii tutejszego wina można… go spróbować! Icod to bowiem stolica winogron i wina malvasía – słodkiego, aromatycznego trunku, który przez wieki podbijał serca europejskich arystokratów.

Porada: Bezpłatny parking znajduje się przy Avenida del Emigrante oraz w okolicy Parque del Drago. W centrum obowiązują płatne parkingi. Tu również pogoda jest zmienna, z dużą ilością słońca, ale i przelotnymi chmurami. Warto ubrać się „na cebulkę”. Z La Orotavy do cod dojedziesz w około 30 minut. Gdzie smacznie zjeść? Polecamy Ci ogromnie restaurację Casa del Drago z widokiem na słynne drzewo. Restauracja serwuje smaczne dania i może pochwalić się super klimatem!

3. Garachico

Garachico to miasteczko jak z kart starych opowieści – ciche, klimatyczne i niezwykle malownicze, a przy tym pełne dramatycznej historii i autentycznego kanaryjskiego ducha. Położone na północno-zachodnim wybrzeżu Teneryfy, u stóp stromych klifów i w cieniu wygasłego wulkanu, przez wieki było jednym z najważniejszych portów handlowych wyspy. Do czasu… gdy w 1706 roku potężna erupcja wulkanu Trevejo niemal całkowicie zmiotła je z powierzchni ziemi.

To właśnie ten dramat nadał Garachico wyjątkowego charakteru – dziś miasto dosłownie zbudowane jest na zastygłej lawie. Czarna, wulkaniczna ziemia kontrastuje z bielą tradycyjnych budynków z czerwonymi dachami, tworząc wyjątkowy pejzaż, w którym historia spotyka się z naturą. Najbardziej charakterystycznym miejscem są naturalne baseny El Caletón, utworzone właśnie przez wspomnianą erupcję. Te niewielkie zatoczki z lawy wypełnione wodą oceaniczną to idealne miejsce na kąpiel – spokojniejsze niż otwarte morze, a do tego spektakularnie piękne, zwłaszcza o zachodzie słońca.

Warto zatrzymać się na chwilę na Plaza de la Libertad, sercu miasteczka, otoczonego kolonialnymi kamienicami i uroczymi kawiarenkami. Tu znajduje się także kościół Santa Ana, jeden z najważniejszych zabytków sakralnych Garachico, oraz Convento de San Francisco, dawny klasztor. Nie można też pominąć Castillo de San Miguel – niewielkiej twierdzy z widokiem na ocean, która kiedyś chroniła miasto przed piratami, a dziś jest miejscem spacerów i zdjęć z bajecznym tłem. Garachico uznawane jest za jedno z najbardziej „autentycznych” miast na Teneryfie – w dużej mierze wolne od masowej turystyki.

Porada: Darmowy parking znajdziesz przy Av. Adolfo Suarez. Garachico warto odkrywać pieszo – odległości są niewielkie, a każda uliczka skrywa coś wartego uwagi. Jak na północ wyspy przystało, pogoda bywa kapryśna – czasem mgła z oceanu zasnuwa miasteczko w tajemniczy welon, dodając mu jeszcze więcej uroku.

Wulkan Chinyero

Choć to wulkan Teide króluje w większości przewodników, warto wiedzieć o tym, że Teneryfa to wyspa wulkanów – i to dosłownie! Na całej wyspie znajduje się ponad 300 stożków wulkanicznych, z czego wiele można zobaczyć podczas pieszych wędrówek. Niektóre wyglądają jak wzgórza porośnięte lasem, ale to wciąż ślady potężnych sił natury, które ukształtowały wyspę. Wśród nich wyróżnia się Chinyero – ostatni aktywny wulkan na Teneryfie, który wybuchł w 1909 roku, zostawiając po sobie spektakularny, księżycowy krajobraz z zastygłą lawą i surową roślinnością.

Tu również chcielibyśmy polecić Ci malowniczy szlak pieszy wokół wulkanu Chinyero. Jest to idealna propozycja na lekki, ale niezwykle malowniczy trekking ze zmieniającymi się co krok nie tylko widokami, ale i …. pogodą!

Szlak Circuito del Volcán Chinyero

Circuito del Volcán Chinyero to kilku kilometrowa pętla, która zachwyca o każdej porze dnia – i w każdej pogodzie. Szlak zaczyna się nieopodal punktu widokowego Mirador de Los Poleos. Na początku ścieżka prowadzi łagodnie przez iglasty las, gdzie powietrze pachnie żywicą i wilgocią. Po kilku minutach krajobraz zaczyna się zmieniać – z gęstej zieleni przechodzi w surowe pola zastygłej lawy. To tutaj natura opowiada historię ostatniej erupcji Chinyero z 1909 roku – czarne, poszarpane głazy kontrastują z niebem i zielonymi wysepkami roślinności, które próbują przebić się przez zastygłą ziemię.

W pogodny dzień z wielu punktów na trasie zobaczysz nie tylko sam stożek Chinyero, ale i majestatyczny Teide, górujący nad wyspą jak milczący strażnik. Ale nie daj się zwieść słońcu – pogoda w tej części wyspy potrafi zmieniać się błyskawicznie. Gdy tylko wejdziesz wyżej, mogą pojawić się chmury, gęste mgły i chłodniejszy wiatr. W jednej chwili jesteś w jasnym lesie, a w kolejnej idziesz przez tajemniczy, niemal baśniowy krajobraz spowity mlekiem z chmur.

Szlak nie jest trudny technicznie, ale wymaga kondycji – podłoże to często sypki żwir wulkaniczny, a teren bywa nierówny. Warto mieć dobre buty trekkingowe i warstwową odzież – tu naprawdę możesz doświadczyć czterech pór roku w ciągu jednej wycieczki. Spacer wokół Chinyero to nie tylko uczta dla oczu, ale i wyjątkowe doświadczenie geologiczne – chodzisz po ziemi, która była kiedyś gorącym strumieniem lawy.

Informacje praktyczne:

• Długość trasy: ok. 7 km (pętla)
• Czas przejścia: 2,5–3 godziny
• Punkt startowy: Mirador de Los Poleos (dobry dojazd i parking)
• Trudność: łatwa do umiarkowanej (nierówne podłoże, zmienna pogoda)
• Oznakowanie: bardzo dobre – szlak PR-TF 43.3
• Wskazówki: zabierz wodę, przekąski i kurtkę przeciwwiatrową; polecamy ruszyć rano, kiedy światło najlepiej wydobywa kolory krajobrazu

Park Narodowy Teide

Choć Park Narodowy Teide bezdyskusyjnie nie jest nieoczywistą atrakcją na Teneryfie i nie znajduje się poza utartym szlakiem to nie mogło go tu zabraknąć. To miejsce, gdzie natura opowiada swoje najstarsze, najbardziej mistyczne historie. To wulkaniczna pustynia, jakby z innego świata — surowa, dzika, pełna kontrastów. Gdy staniesz u stóp wulkanu Teide (najwyższy szczyt Hiszpanii, który sięga aż 3718 metrów nad poziom morza), czujesz potęgę ziemi pulsującej pod Twoimi stopami, jakby góra skrywała tajemnice sprzed milionów lat.

Wędrując po parkowych ścieżkach, odkryjesz krajobraz, który wygląda jakby został wyrzeźbiony przez ogień i wiatr — pola zastygłej lawy o dziwnych kształtach, skały, które zdają się żyć własnym życiem, a wszystko to pod błękitem nieba, które przy zachodzie słońca zamienia się w spektakl barw od złota po purpurę.

Teide to również świat pełen życia, które nauczyło się przetrwać w tych ekstremalnych warunkach. Endemiczne sosny kanaryjskie, które na pierwszy rzut oka wyglądają jak zaginione w czasie drzewa, tu rosną, opierając się siłom natury. To właśnie tutaj, w cieniu wulkanu, rodzą się legendy i opowieści Guanczów, którzy widzieli w tej górze coś więcej niż tylko wulkan — świętą przestrzeń, miejsce kontaktu z bogami, miejsce mocy.

Gdy zapada zmrok, park przemienia się w kosmiczną arenę. Nocne niebo nad Teide to jedno z najczystszych miejsc na Ziemi do obserwacji gwiazd. Miliony światełek rozświetlają granatową czeluść, a Ty możesz poczuć się jak podróżnik międzygwiezdny, stojąc na krawędzi ziemi i kosmosu jednocześnie. W tym miejscu ziemska rzeczywistość miesza się z magią, a każdy oddech zdaje się być połączeniem z wszechświatem.

Szlak trekkingowy Roques de García

Coć w Parku Narowowym teide znajduje się wiele przepięknych punktów widokowych, które możesz podziwiac praktycznie nie wychodząc z samochodu my chcieliśmy polecić Ci spacer Szlakiem Roques de García. Każdy krok na tej ścieżce to spotkanie z żywiołami, które od tysiącleci rzeźbiły skały w surrealistyczne kształty. Przechadzając się tą trasą, poczujesz, jak każdy kamień, każda szczelina w skale opowiadają historię ognia, wiatru i lodu, które łączyły siły, by stworzyć tę niepowtarzalną rzeźbę natury.

Szlak Roques de García to łatwa i przyjemna trasa o długości około 5 km, która prowadzi pętlą wokół słynnych formacji skalnych w Parku Narodowym Teide. Przejście zajmuje zwykle około 1,5 do 2 godzin, więc to świetna opcja na niezbyt długą wycieczkę, podczas której zobaczysz jedne z najbardziej charakterystycznych i fotogenicznych miejsc parku. Start znajduje się przy parkingu przy Centrum Informacyjnym El Portillo lub Mirador de La Ruleta, gdzie łatwo zaparkujesz samochód. Trasa jest dobrze oznakowana i przygotowana, ale podłoże bywa kamieniste i nierówne, więc warto mieć wygodne buty trekkingowe. Na trasie nie ma sklepów ani miejsc, gdzie można kupić jedzenie czy wodę, więc dobrze zabrać ze sobą coś do picia i małą przekąskę. Najlepiej wybrać się rano albo późnym popołudniem, kiedy słońce nie świeci już tak mocno, a światło pięknie podkreśla rzeźbę skał. Nie zapomnij o nakryciu głowy i kremie z filtrem, bo na szlaku nie ma cienia.

Informacje praktyczne:

• Długość trasy: około 5 km (pętla)
• Czas przejścia: 1,5–2 godziny
• Punkt startowy: parking przy Centro de Visitantes El Portillo lub przy Mirador de La Ruleta
• Trudność: łatwa – trasa przystępna dla większości osób, ale nierówne, kamieniste podłoże wymaga wygodnego obuwia
• Oznakowanie: bardzo dobre, szlak dobrze wytyczony i oznaczony na mapach parku

Kolejka linowa Teleférico del Teide

Jest to najprostszy sposób, aby dostać się w pobliże szczytu wulkanu Teide bez żadnych zezwoleń. W ciągu około 8 minut pokonuje ona różnicę wysokości ponad 1200 metrów, wwożąc pasażerów z dolnej stacji na wysokości 2356 m n.p.m. do górnej stacji La Rambleta na 3555 m n.p.m. Kolejka kursuje codziennie, zazwyczaj w godzinach od 9:00 do 17:00. Ceny biletów dla przyjezdnych wynoszą około 42 € za bilet w obie strony dla osoby dorosłej. Bilety można zakupić online na oficjalnej stronie kolejki linowej.

Warto pamiętać, że kolejka może być zamknięta w przypadku niesprzyjających warunków pogodowych, takich jak silny wiatr. Dlatego zalecamy wcześniejsze sprawdzenie aktualnych informacji na stronie operatora kolejki. Po dotarciu na górną stację możesz podziwiać spektakularne widoki oraz skorzystać z wyznaczonych szlaków turystycznych. Jeśli planujesz wejście na sam szczyt Teide (Pico del Teide), pamiętaj, że wymaga to dodatkowego, bezpłatnego pozwolenia, które należy zarezerwować z wyprzedzeniem!

Wioska Masca w górach Teno

Na koniec atrakcji Teneryfy zostawiamy Masca czyli jedną z najbardziej malowniczych i tajemniczych wiosek na Teneryfie — ukrytą wysoko w górach Teno, wśród stromych zboczy i dzikich wąwozów. Dawniej niemal całkowicie odcięta od świata, dziś przyciąga podróżników swoją niezwykłą lokalizacją i atmosferą zagubionej w czasie osady. Wąska, kręta droga prowadząca do wioski dostarcza niesamowitych widoków — zakręt za zakrętem odsłaniają się coraz to bardziej spektakularne panoramy na otaczające góry i ocean. Sam przejazd tą trasą (TF-436 z Santiago del Teide) to już przygoda sama w sobie – trzeba jechać ostrożnie, ale nagroda na końcu trasy warta jest każdego zakrętu.

Wioska Masca to urokliwe, kamienne domki, gaje palmowe, tarasy uprawne zawieszone na zboczach i klimatyczne kawiarenki z widokiem na surowy krajobraz gór Teno. Można tu po prostu pospacerować, usiąść z kawą i podziwiać spektakularną scenerię, bez konieczności schodzenia do wąwozu.

Jeśli jednak planujesz zejście do słynnego wąwozu Masca (Barranco de Masca), musisz wcześniej uzyskać pozwolenie oraz zarezerwować termin online, ponieważ dostęp jest ograniczony i ściśle kontrolowany z uwagi na ochronę przyrody i bezpieczeństwo turystów. Wejście kosztuje około 40 EUR/os. Wąwóz został ponownie otwarty po kilku latach zamknięcia, ale wstęp jest możliwy wyłącznie z wcześniejszą rezerwacją. Trasa wiedzie przez imponujące, skaliste gardło aż do oceanu i zajmuje kilka godzin w jedną stronę – to wymagająca, ale widowiskowa wędrówka.

Jeśli nie chcesz schodzić do wąwozu, i tak warto odwiedzić Mascę dla samego doświadczenia – to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na Teneryfie, w którym można poczuć ducha dawnej wyspy niestety tym razem nie z dala od zgiełku i masy turystów…

Porada: Oficjalny parking znajduje się przy punkcie widokowym Mirador de La Cruz de Hilda. Jest on niewielki i znajduje się na nim zaledwie kilka miejsc parkingowych – zapełniają się bardzo szybko rano! Przy krętej drodze prowadzącej przez Mascę można znaleźć kilka zatoczek, gdzie turyści zostawiają auta. Niektóre z nich są dość niebezpieczne lub nielegalne – warto zwracać uwagę na znaki zakazu i linie na drodze. Alternatywą jest zaparkowanie auta w miasteczku Santiago del Teide i podjechanie autobusem TITSA nr 355 do Maski. To dobre rozwiązanie, jeśli nie chcesz się także stresować manewrowaniem na krętej i wąskiej trasie prowadzącej do wioski.

Atrakcje Teneryfy – informacje praktyczne

I. Jak dolecieć na Teneryfę – loty na Wyspy Kanaryjskie

Teneryfa to największa i najpopularniejsza wyspa archipelagu Wysp Kanaryjskich. Znajdują się tu dwa lotniska:

• Tenerife Sur (TFS) – główny port międzynarodowy, położony na południu wyspy
• Tenerife Norte (TFN) – mniejszy port obsługujący głównie połączenia krajowe i międzywyspowe

Z Polski można dolecieć na Teneryfę bezpośrednio z kilku miast (Warszawa, Katowice, Kraków, Wrocław, Gdańsk), głównie na lotnisko TFS. Loty obsługują m.in. Ryanair czy Wizzair oraz czartery biur podróży.

Sprawdź najlepsze opcje dolotu

II. Jak dostać się z lotniska do wybranego miejsca na wyspie Z lotniska Tenerife Sur (TFS):

• Taksówka – do popularnych kurortów południowych (Los Cristianos, Playa de las Américas, Costa Adeje) kosztuje ok. 25–35 EUR.
• Autobusy TITSA – regularne połączenia z Santa Cruz (nr 111), Los Cristianos i Adeje (nr 40, 343), bilety od 3–10 EUR.
• Wypożyczalnia samochodów – najlepsza opcja na zwiedzanie wyspy, dostępna bezpośrednio na lotnisku (Cicar, TopCar, PlusCar, Goldcar, Hertz).

III. Jak przemieszczać się po Teneryfie

Najwygodniejszą formą poruszania się po Teneryfie jest wynajem samochodu – szczególnie jeśli planujesz aktywne zwiedzanie. Dzięki dobrej sieci dróg i tuneli bez problemu dotrzesz nawet w trudno dostępne miejsca. My za wypożyczenia auta z pełnym ubezpieczeniem w wypożyczalni Budget na 7 dni zapłaciliśmy 220 EUR + paliwo. Sam proces wynajmu auta nie odbiega niczym od standardowego wypożyczenia auta w innych krajach europejskich. Międzynarodowe prawo jazdy nie jest wymagane.

My wynajmujemy auta za granicą poprzez serwis rentalcars.com*. Znajdziesz tam wiele ofert różnych wypożyczalni. W sezonie letnim warto zarezerwować auto z wyprzedzeniem, ponieważ liczba samochodów na wyspie jest ograniczona.

Alternatywnie działa dobrze rozwinięta sieć autobusów TITSA, szczególnie między większymi miejscowościami. Karta Ten+ (doładowywana karta przejazdowa) pozwala na tańsze przejazdy niż zakup pojedynczych biletów.

Parkingi na Teneryfie

Na Teneryfie poruszanie się samochodem to jeden z najlepszych sposobów na zwiedzanie wyspy, ale temat parkowania warto dobrze poznać, bo różni się w zależności od miejsca (duże miasto vs. góry vs. atrakcje turystyczne).

Strefy parkowania – kolory linii:

• Biała linia – darmowe parkowanie (najlepsza opcja, ale szybko się zapełnia)
• Niebieska linia (zona azul) – strefa płatnego parkowania, zwykle obowiązuje od poniedziałku do piątku (8:00–13:00 i 16:00–20:00), w soboty tylko rano, opłaty: 0,50–1 €/godz. w zależności od miasta, płatność: parkometr lub aplikacja (np. Telpark)
• Żółta linia – zakaz parkowania

Rodzaje parkingów

• Darmowe parkingi publiczne (aparcamiento gratuito) – znajdziesz je często przy plażach, miradorach i wioskach
• Płatne parkingi (Parking Público de Pago) – w centrach miast (Santa Cruz, La Laguna, Puerto de la Cruz) lub przy popularnych atrakcjach

IV. Kiedy lecieć na Teneryfę – pogoda na wyspie wiecznej wiosny

Teneryfa słynie z łagodnego klimatu – przez cały rok temperatury utrzymują się między 20 a 30°C.

• Południe wyspy (np. Costa Adeje, Los Cristianos) – cieplejsze, suche, idealne na plażowanie.
• Północ (np. La Laguna, Anaga, Garachico) – bardziej zielona, z większą ilością opadów i bujną roślinnością.

Najlepszy czas na wizytę to okres od marca do czerwca oraz wrzesień – listopad – pogoda sprzyja zwiedzaniu, a wyspa nie jest jeszcze przepełniona turystami.

V. Na jak długo lecieć na Teneryfę

Jeśli chcesz połączyć aktywne zwiedzanie z odpoczynkiem na plaży, 7–10 dni to optymalny czas na poznanie najważniejszych atrakcji wyspy. Przy 14 dniach możesz spokojnie zaplanować wędrówki w górach Anaga i Teno, rejs na oglądanie delfinów, trekking pod Teide, a także wizyty w miasteczkach jak La Orotava, Icod czy Masca.

VI. Noclegi na Teneryfie – gdzie warto się zatrzymać

To zależy jakiego wypoczynku szukasz. Południe wyspy jest idealne na plażowanie, bo słońce świeci tam praktycznie przez cały rok. To najpopularniejsza i najdroższa część Teneryfy z gwarantowaną pogodą i bogatą infrastrukturą. Północ wyspy jest zielona, bardziej lokalna i autentyczna. Ale i chłodniejsza i bardziej wilgotna i sporo tańsza niż południe. My poszliśmy na kompromis podczas naszego pobytu na Teneryfie i nocowaliśmy w dwóch miejscach w wiosce Boca Cangrejo na wschodzie wyspy i w bardziej turystycznej La Arena nieopodal plaży na zachodzie, skąd mieliśmy dość blisko do polecanych ci wyżej atrakcji na północy Teneryfy.

• Południe wyspy (Costa Adeje, Los Cristianos, El Médano) – idealne na plażowanie, z dużym wyborem hoteli i apartamentów.
• Północ (Puerto de la Cruz, La Orotava, San Cristóbal de La Laguna) – bardziej klimatycznie i zielono, idealne dla tych, którzy chcą uciec od turystycznego zgiełku.
• Wnętrze wyspy (Vilaflor, Santiago del Teide) – dobra baza wypadowa do Parku Narodowego Teide.

Ze swojej strony możemy polecić Ci dwa miejsca na północy Teneryfy. Pierwsze z nich to Hacienda el Terrero – Casa La Palmera – urokliwy domek z kuchnią, jadalnią, salonem i sypialnią oraz basenem typu infinity z częścią do opalania, skąd można podziwiać niesamowite wschody i zachody słońca. Drugie miejsce noclegowe to El Pino Centenario 3 – klimatyczny domek położony w pięknym i całkowicie odosobnionym miejscu, na wysokości 1000 m n.p.m., z widokiem na Teide i morze.

VII. Kuchnia Teneryfy – co warto spróbować

• Papas arrugadas con mojo – słynne ziemniaczki w mundurkach z pikantnym sosem
• Ryby i owoce morza – np. vieja, dorada, pulpo a la gallega
• Kozina i królik (conejo al salmorejo) – lokalne przysmaki mięsne
• Desery – flan, bienmesabe (migdałowy krem), lokalne sery owcze i kozie
• Barraquito – kawa wyspy, słodka, warstwowa kawa z:
  • mlekiem skondensowanym,
  • likierem,
  • espresso,
  • mlekiem spienionym,
  • czasem z dodatkiem skórki cytrynowej lub cynamon

Warto odwiedzać lokalne guachinche – rodzinne knajpki serwujące domowe jedzenie i lokalne wino (szczególnie na północy wyspy).

Artykuł Teneryfa poza utartym szlakiem – góry, wulkany i tajemnicze miasteczka pochodzi z serwisu 101 Countries Before 50.

Co zobaczyć na Azorach? TOP 15 najpiękniejszych miejsc na Sao Miguel!

1. Miradouro da Boca do Inferno

Naszą listę miejsc, które warto zobaczyć na Azorach otwiera Miradouro da Boca do Inferno. Jeśli miałbyś odwiedzić tylko jedno miejsce na Sao Miguel, to powinno być właśnie to. Punkt widokowy Boca do Inferno znajduje się na Sete Cidades czyli olbrzymim masywie wulkanicznym na zachodzie Zielonej Wyspy i oferuje jeden z najbardziej pocztówkowych widoków na Azorach na dwa jeziora – jedno o intensywnie zielonym kolorze (Lagoa Verde), drugie o głębokim błękicie (Lagoa Azul) oddzielonych od siebie pasmem zieleni. W pogodny dzień można zobaczyć stąd niemal całą zachodnią część Sao Miguel, a unoszące się mgły dodają temu miejscu niezwykłej tajemniczości. Sama nazwa „Usta Piekła” nawiązuje do legendy o miłości. Ponoć jeziora powstały z łez nieszczęśliwie zakochanej pary – błękitnych łez księżniczki i zielonych łez pasterza.

Ciekawy legendy o jeziorach Sete Cidades? Oto ona: dawno, dawno temu, w małym królestwie położonym na wyspie Sao Miguel, żyła piękna księżniczka o błękitnych oczach. Była córką surowego króla, który nie pozwalał jej opuszczać zamku i nakazywał, by skupiła się na swoich królewskich obowiązkach. Mimo to, księżniczka kochała wędrować po okolicznych wzgórzach i podziwiać zielone doliny otaczające jej królestwo. Pewnego dnia, podczas jednej z samotnych przechadzek, natknęła się na młodego pasterza o oczach zielonych jak łąki, na których wypasał swoje owce. Młodzi zakochali się w sobie od pierwszego wejrzenia i od tej pory spotykali się potajemnie, ciesząc się każdą wspólną chwilą. Ich miłość była czysta i szczera, jednak miała jedną przeszkodę – pochodzili z dwóch różnych światów.

Wieści o ich romansie szybko dotarły do króla, który wpadł w gniew i zabronił księżniczce spotykać się z pasterzem. Ojciec postanowił, że wyda ją za mąż za kogoś godnego jej stanu. Zrozpaczona księżniczka uprosiła ojca o pozwolenie na ostatnie spotkanie z ukochanym. Spotkali się na wzgórzu, w miejscu, gdzie dziś znajduje się Miradouro da Boca do Inferno. Tam, tuląc się po raz ostatni, płakali gorzkimi łzami, żegnając się na zawsze. Kiedy ich łzy spadły na ziemię, utworzyły dwa jeziora: jedno błękitne, od oczu księżniczki, drugie zielone, od oczu pasterza. Woda nigdy się nie zmieszała – tak jak ich miłość nigdy nie mogła zostać spełniona.

Porada: Możesz dojechać samochodem do bezpłatnego parkingu przy Lagoa do Canário, skąd na punkt widokowy prowadzi krótki i łatwy szlak pieszy ok. 500 m w jedną stronę. Wstęp na punkt widokowy jest darmowy. Najlepszy czas na wizytę to poranek lub późne popołudnie – często pojawiają się tam chmury, więc warto sprawdzić prognozę pogody przed wizytą! Jeśli trafisz na punkcie widokowym na mgłę poczekaj chwilę! Wiatr często przegania tam chmury i odsłania malownicze widoki.

2. Miradouro da Vista do Rei

Miradouro da Vista do Rei to obok wyżej wymienionego punktu widokowego Boca do Inferno jedno z najbardziej malowniczych miejsc na wyspie São Miguel, z którego roztacza się zapierający dech w piersiach widok na jeziora Sete Cidades otoczone bujną roślinnością wulkanicznych wzgórz. Miejsce to jest znane z niesamowitej panoramy, która zmienia się w zależności od pory dnia, tworząc niezapomniane widoki.

Tuż obok słynnego punktu widokowego Miradouro da Vista do Rei, na wyspie São Miguel, znajduje się ruina dawnego luksusowego hotelu Monte Palace. Zbudowany na zboczu góry, oferował zapierające dech w piersiach widoki na jeziora Sete Cidades i okoliczne krajobrazy. Otwarto go w 1989 roku, lecz działał zaledwie 18 miesięcy – od 1990 roku jest opuszczony i stopniowo popada w ruinę, mimo że znajduje się w obrębie rezerwatu przyrody.

Historia hotelu sięga 1977 roku, kiedy to firma z francusko-belgijskim kapitałem zebrała fundusze na budowę dwóch ekskluzywnych hoteli na Azorach. Monte Palace miał być perełką architektury – wtopioną w krajobraz i pomalowaną w neutralne kolory, by nie zakłócać naturalnego piękna wyspy. Hotel miał pięć pięter i 88 pokoi, a także dwie restauracje, bar, trzy sale konferencyjne, pokój gier, fryzjera, bank, klub nocny i kilka butików. Zatrudniał ponad 100 osób. W dniu, w którym dyrektor Monte Palace w Lizbonie odebrał nagrodę dla Hotelu Roku, personel na São Miguel dowiedział się, że hotel zostanie zamknięty w ciągu tygodnia. Po zamknięciu, przez kolejne 20 lat obiekt był strzeżony przez ochroniarza z psami, co skutecznie zapobiegało wandalizmowi. Niestety, po zakończeniu jego pracy w 2011 roku rozpoczęła się fala grabieży – miejscowi wynieśli z hotelu niemal wszystko, łącznie z windą. W 2012 roku władze zdecydowały się usunąć wszystkie szyby, by nie stwarzały zagrożenia – co tylko przyspieszyło proces niszczenia budynku.

Powodów zamknięcia hotelu było kilka: zmieniająca się sytuacja turystyczna, odległe położenie i słaba infrastruktura drogowa, która w latach 90. pozostawiała wiele do życzenia. Dodatkowo, warunki klimatyczne – częste opady i niższe temperatury na wysokości – nie sprzyjały wypoczynkowi. Choć obiekt kierowany był do zamożnych klientów i VIP-ów, poza szlakami turystycznymi niewiele było tam do zaoferowania. Nadzieja na drugie życie pojawiła się w 2017 roku, kiedy grupa chińskich inwestorów wykupiła ruiny z zamiarem ponownego otwarcia hotelu w 2021 roku. Jednak do dziś prace budowlane nie ruszyły…

Porada: Miradouro da Vista do Rei jest łatwo dostępny samochodem i znajduje się zaledwie kilka minut od wioski Sete Cidades. W Wiosce Sete Cidades polecamy Ci udać się do tamtejszej herbaciarni CASA DE CHÁ “O POEJO. Oferuje ona szeroki wybór lokalnych herbat, domowych wypieków oraz lekkich dań inspirowanych tradycyjną kuchnią portugalską. 

3. Plaża Mosteiros Beach

Sao Miguel ma też swoje plaże. Jedną z nich jest Mosteiros Beach czyli jedna z najpiękniejszych plaż na wyspie. To typowa wulkaniczna plaża Azorów, z ciemnym, wulkanicznym piaskiem, który kontrastuje z turkusowym odcieniem oceanu. W pobliżu plaży znajdują się charakterystyczne, wulkaniczne wysepki, które dodają temu miejscu tajemniczego uroku. Woda rozbijająca się o kamienne formacje skalne tworzy niezapomniane widowisko.

Plaża Mosteiros to jedno z najlepszych miejsc na São Miguel, by podziwiać zachody słońca. Słońce chowa się w oceanie za wulkanicznymi wysepkami, tworząc spektakularne widoki, które na długo pozostają w pamięci.

Porada: Mosteiros Beach jest łatwo dostępna samochodem. Plaża znajduje się około 25 minut jazdy na północny zachód od Ponta Delgada. Drogą do Mosteiros można dojechać wygodnie, a następnie zaparkować w pobliżu plaży. Najlepszy czas na odwiedzenie plaży to późne popołudnie i wieczór, kiedy można podziwiać wspaniałe zachody słońca. Warto unikać letnich dni w południe, gdy plaża może być bardziej zatłoczona, szczególnie w sezonie turystycznym. Choć plaża jest piękna, pamiętaj o silnych prądach oceanicznych i zmiennych warunkach pogodowych. Zachowaj ostrożność podczas kąpieli, szczególnie jeśli fale są wysokie. Przy plaży znajduje się budka gastronomiczna, w której możesz zamówić kawę, napoje i przekąski.

4. Miradouro Lagoa do Fogo

Lagoa do Fogo, czyli „Jezioro Ognia”, to jedno z najbardziej malowniczych miejsc na Sao Miguel, które warto zobaczyć! Położone na wysokości około 575 metrów nad poziomem morza, jest jednym z najwyżej położonych jezior na wyspie i jednym z najbardziej chronionych obszarów przyrodniczych. Znajduje się ono w kalderze powstałej w wyniku erupcji wulkanu, a jego nazwa nawiązuje do dawnych wulkanicznych aktywności w tym regionie. Dziś jest to oaza spokoju, otoczona bujną roślinnością i stromymi zboczami, które sprawiają, że jezioro wygląda niczym ukryty skarb w sercu wyspy.

Jezioro Ognia najlepiej podziwia się z punktu widokowego Miradouro Lagoa do Fogo. Turkusowa woda kontrastuje tu z soczystą zielenią otaczających ją lasów, a przy dobrej pogodzie można nawet dostrzec oba wybrzeża Sao Miguel – północne i południowe.

Porada: Miradouro Lagoa do Fogo znajduje się przy drodze EN5-2A, która prowadzi przez górzystą część wyspy. Można dojechać tu wynajętym samochodem. Droga prowadząca na punkt jest kręta, ale dobrze utrzymana. Przy miradouro dostępny jest darmowy parking. Miejsce to najlepiej odwiedzić rano lub w późne popołudnie, gdy chmury unoszące się nad jeziorem są mniej gęste.

5. Szlaki trekkingowe na jezioro Lagoa do Fogo

Jeśli lubisz trekkingi to polecamy Ci dwa pobliskie szlaki prowadzące nad malownicze jezioro Lagoa do Fogo.

a) Szlak na plażę jeziora Lagoa do Fogo

Pierwszy z nich prowadzi na plażę jeziora Lagoa do Fogo. Zaczyna się on tuż przy punkcie widokowym Miradouro Lagoa do Fogo, a następnie schodzi w dół, prowadząc przez las i wulkaniczne skały oraz wzdłuż brzegów tafli jeziora. Cała wędrówka jest stosunkowo krótka, ale wymaga nieco wysiłku.

• Długość szlaku: około 3,5 km w jedną stronę
• Czas przejścia: około 1-1,5 godziny w dół, powrót zajmuje nieco więcej czasu (1,5-2 godziny), ponieważ w górę trzeba pokonać stromy odcinek i drabinki.
• Trudność: średnia – wymagająca dość dobrej kondycji, szczególnie podczas podchodzenia w górę, momentami jest wąski, grząski, śliski i błotnisty zwłaszcza w miejscach prowadzących wzdłuż tafli jeziora.
• Obuwie: obuwie trekkingowe jest konieczne, ponieważ ścieżka bywa nierówna, a niektóre odcinki są strome.
• Woda i jedzenie: zabierz ze sobą wodę i przekąski, szczególnie jeśli planujesz dłuższy pobyt nad jeziorem.
• Bezpieczeństwo: warto sprawdzić prognozy pogody przed rozpoczęciem wędrówki. Szlak bywa mniej uczęszczany, więc dobrze jest poinformować kogoś o swoich planach przed wyruszeniem.

Szlak wiedzie przez naturalne wulkaniczne tereny. W drodze na dół przechodzi się przez tereny z bujną roślinnością. W trakcie wędrówki, w zależności od pogody, można podziwiać widok na Lagoa do Fogo, który zmienia się jak w kalejdoskopie – od turkusowego, przez zielony, aż po niebieski, a także na okoliczne góry i doliny. Zwieńczeniem wędrówki jest plaża, otoczona wulkanicznymi zboczami i roślinnością. Jezioro, mimo swojego surowego piękna, jest spokojne i ciche. To idealne miejsce na relaks i kontakt z naturą.

b) Szlak PR02 SMI

Drugi szlak to naszym zdaniem jeden z najpiękniejszych trekkingów na São Miguel, prowadzący do serca dzikiej natury wyspy. Trasa wiedzie przez bujne, zielone wzgórza, gęste lasy i malownicze doliny, by ostatecznie odsłonić widok na Lagoa do Fogo ukryte wysoko wśród chmur i z dala od cywilizacji.

Wędrówkę rozpoczyna się w pobliżu starych ruin fabryki włókien, porośniętych dziką roślinnością. Szlak stopniowo wprowadza w chłodny, cienisty las kryptomerii japońskiej, po czym kieruje się w stronę starych kanałów irygacyjnych (tzw. lewad), które kiedyś doprowadzały wodę do pobliskich upraw.

W dolinie Ribeira da Praia mija się punkty poboru wody pitnej, a ścieżka zaczyna piąć się pod górę. Po około dwóch godzinach marszu nagrodą za trud staje się widok na Lagoa do Fogo – jedno z najbardziej dziewiczych miejsc na całej wyspie, objęte ścisłą ochroną przyrody. Tafla jeziora, otoczona stromymi zboczami porośniętymi endemiczną roślinnością, zmienia barwy w zależności od światła i pogody.

Informacje praktyczne

• Długość szlaku: około 11 km (w obie strony)
• Czas przejścia: ok. 4 – 5 godziny
• Trudność: średnia (uwaga na błotniste fragmenty, zwłaszcza po deszczu)
• Obuwie: obuwie trekkingowe jest konieczne, ponieważ ścieżka bywa nierówna, a niektóre odcinki są strome.
• Woda i jedzenie: zabierz ze sobą wodę i przekąski, szczególnie jeśli planujesz dłuższy pobyt nad jeziorem.
• Bezpieczeństwo: warto sprawdzić prognozy pogody przed rozpoczęciem wędrówki.

6. Miradouro do Pico do Carvao

To kolejny punkt widokowy na Sao Miguel, z którego rozciąga się spektakularny widok na zieloną, górzystą część wyspy oraz okoliczne doliny i wulkaniczne kratery. W szczególności możesz podziwiać tu panoramę krateru Sete Cidades oraz wulkan Pico da Vara, najwyższy punkt na wyspie, który mierzy 1 105 m n.p.m. Jest to miejsce, które przyciąga swoją niepowtarzalną zieloną scenerią – wulkaniczne krajobrazy w połączeniu z bujną roślinnością tworzą tu niezapomniany widok.

7. Ilheu de Vila Franca

Ilheu de Vila Franca to mała wyspa wulkaniczna położona zaledwie kilka kilometrów od wybrzeża wyspy São Miguel, niedaleko miasteczka Vila Franca do Campo. Jest to naturalny rezerwat przyrody, który zachwyca swoim unikalnym krajobrazem, krystalicznie czystą wodą i bujną roślinnością.

Ta niewielka wyspa powstała w wyniku erupcji wulkanu. Ma formę krateru, wypełnionego wodą, wewnątrz którego znajduje się naturalna plaża z drobnym piaskiem. Okoliczne wody są za to doskonałym miejscem do nurkowania i snorkelingu.

Najłatwiejszym sposobem dotarcia na Ilheu de Vila Franca jest skorzystanie z lokalnych rejsów. W miesiącach od czerwca do października z przystani Tagarete kursuje regularna łódź, łącząca Vila Franca do Campo z wysepką, a bilety możesz zarezerwować na miejscu lub online. Rejs na wyspę trwa zazwyczaj około 10-15 minut, w zależności od warunków pogodowych. Z uwagi na fakt, że Ilheu de Vila Franca jest rezerwatem przyrody, liczba turystów odwiedzających wyspę jest ograniczona. Zwykle zezwala się na przebywanie na wyspie przez maksymalnie 2-3 godziny, co zapewnia, że miejsce nie jest przepełnione. Bilety na łódź w obie strony kosztują zazwyczaj około 10-15 euro na osobę. Ceny mogą się różnić w zależności od sezonu.

Porada: Wyspa jest zamknięta w miesiącach zimowych, dlatego warto zaplanować wizytę w okresie wiosenno-letnim, kiedy rejsy są dostępne. Ze względu na swoją lokalizację na oceanie, pogoda wokół wyspy może się szybko zmieniać!

8. Lagoa do Congro

Ukryte w sercu lasu zielone jezioro to jedno z najbardziej tajemniczych miejsc na wyspie. Otoczone gęstą roślinnością, przypomina scenerię niczym z baśni. Lagoa do Congro to jezioro wulkaniczne, które powstało w wyniku erupcji wulkanu. Znajduje się w kraterze, co dodaje mu tajemniczego uroku. Jego wody są spokojne, a otoczenie – z gęstymi lasami i bujną roślinnością – sprawiają, że miejsce to jest wyjątkowo malownicze.

Choć jezioro jest stosunkowo łatwe do znalezienia, to wciąż pozostaje jednym z mniej uczęszczanych miejsc turystycznych na São Miguel. Poczujesz się tu jak na końcu świata.

Porada: Lagoa do Congro znajduje się w centralnej części wyspy São Miguel, blisko miejscowości Ribeira Grande. Z Ponta Delgada możesz dojechać do jeziora w około 30 minut samochodem. Należy kierować się drogą regionalną ER 1-1A, a następnie skręcić na mniejsze drogi prowadzące w kierunku jeziora. Najbliższy punkt do parkowania znajduje się przy ścieżce wędrówkowej, która prowadzi do jeziora. Należy pamiętać, że droga dojazdowa może być wąska, więc zalecamy ostrożność podczas jazdy. Po zaparkowaniu auta trzeba przejść przez krótki (15-20 min), ale malowniczy szlak, który jest dobrze oznakowany. Ścieżka prowadzi przez las, oferując wspaniałe widoki na jezioro i jego otoczenie. Warto zabrać ze sobą wygodne obuwie trekkingowe, ponieważ teren wokół jeziora jest nierówny i może być błotnisty po deszczu.

9. Plantacja herbaty Cha Gorreana

Na Azorach na wyspie Sao Miguel działają dwie plantacje herbaty: Cha Gorreana oraz Porto Formoso. Obie to manufaktury stawiające na naturalne uprawy, bez użycia pestycydów. Liście herbaty zbierane są tutaj ręcznie i przetwarzane tradycyjnymi metodami. Herbata pojawiła się na wyspie w XIX wieku, kiedy władze portugalskie szukały alternatywy dla upadającej produkcji pomarańczy, będącej wówczas głównym towarem eksportowym Azorów. W 1820 roku nasiona herbaty trafiły na Sao Miguel z Brazylii, a kluczową rolę w rozwoju plantacji odegrali chińscy specjaliści, sprowadzeni na wyspę w 1874 roku, po to by nauczyć miejscowych rolników uprawy i obróbki herbaty.

Dzięki idealnemu klimatowi – łagodnym temperaturom i dużej wilgotności – uprawa herbaty na Sao Miguel rozwinęła się znakomicie, a plantacja Gorreana, założona w 1883 roku, jest najstarszą w Europie plantacją herbaty, która do dziś produkuje herbatę bez użycia pestycydów. W szczytowym momencie, na przełomie XIX i XX wieku, na wyspach archipelagu działało w sumie aż 14 plantacji, które łącznie produkowały około 250 ton suszu rocznie. Dziś to około 70 ton.

Mimo, iż czasy świetności portugalskiej herbaty z Azorów dawno już za nami, plantację Cha Gorreana warto odwiedzić!  Położona na malowniczych wzgórzach wschodniej części wyspy, oferuje wyjątkową okazję do poznania tradycyjnych metod uprawy i produkcji herbaty. Możesz tu zobaczyć stare maszyny do przetwarzania liści, spacerować wśród zielonych pól herbacianych i spróbować lokalnych herbat – czarnej i zielonej. Zwiedzanie fabryki jest darmowe, a na miejscu znajduje się sklep z szerokim wyborem herbat oraz kawiarnia z widokiem na plantację. W odróżnieniu od herbat azjatyckich, azorska herbata charakteryzuje się łagodnym smakiem i mniejszą zawartością tanin, co sprawia, że nie ma gorzkiego posmaku.

Porada: Plantacja Herbaty Cha Gorreana czynna jest od godziny 08:00-18:00. Najlepiej przyjechać tu tuż przed godziną zamknięcia, aby uniknąć tłumów spacerujących po herbacianych polach.

10. Furnas

Furnas to jedno z najbardziej fascynujących miejsc na Azorach – kraina geotermalnych cudów, zielonych dolin i naturalnych gorących źródeł. Miejscowość, położona wewnątrz wulkanicznej kaldery, słynie z bulgoczących fumaroli, mineralnych wód i wyjątkowej kuchni, w której wykorzystuje się ciepło ziemi do przygotowywania potraw.

W samym centrum miasteczka możesz poczuć, jak ziemia oddycha – bulgoczące błotne kotły, gorące źródła i siarkowy zapach unoszący się w powietrzu sprawiają, że to miejsce wygląda jak sceneria z innej planety. Można tutaj spróbować wód mineralnych o różnych smakach i właściwościach zdrowotnych, a w lokalnych restauracjach skosztować regionalnych dań takich jak Cozido das Furnas. To jednogarnkowa potrawa przygotowywana pod ziemią w naturalnych gejzerach. Składa się z różnych mięs (wołowina, kurczak, wieprzowina, chorizo) oraz warzyw (ziemniaki, marchew, kapusta). Gotowana przez kilka godzin w geotermalnym cieple, nabiera wyjątkowego smaku i aromatu. Ze swojej strony polecamy też skosztować Bolo Lêvedo czyli tradycyjnego, słodkawego chlebka drożdżowego, pieczonego na żeliwnych płytach.

11. Parque Terra Nostra

Położony w samym sercu Furnas, Parque Terra Nostra to jeden z najpiękniejszych ogrodów botanicznych na Azorach. Jego historia sięga XVIII wieku, kiedy to Thomas Hickling, amerykański kupiec, zakochał się w urokach tej wulkanicznej doliny i założył tu swój prywatny ogród. Przez kolejne stulecia park rozrastał się przyciągając miłośników egzotycznej roślinności, ciszy i relaksu. Dziś na ponad 12 hektarach znajdziesz setki gatunków roślin z całego świata – od sekwoi i araukarii po drzewa kameliowe i paprocie olbrzymie. Wędrując wśród tropikalnych alejek, możesz poczuć się jak odkrywca zagubiony wśród dzikiej dżungli.

Serce ogrodu bije w olbrzymim, geotermalnym basenie, wypełnionym wodą o temperaturze ok. 39°C. Charakterystyczny rdzawy kolor to efekt wysokiej zawartości żelaza, które ma korzystny wpływ na skórę i organizm. Kąpiel w ciepłych, mineralnych wodach, otoczona tropikalną roślinnością i delikatną mgiełką unoszącą się nad powierzchnią, to jedno z najbardziej relaksujących doświadczeń, jakie można przeżyć na Sao Miguel.

Porada: Park znajduje się w Furnas i czynny jest codziennie w godzinach od 10:30 do 16:30. Cena biletu to 17 EUR/os. dorosła i można go zakupić w kasie przy wejściu do parku lub on-line na oficjalnej stronie parku. Koniecznie zabierz ze sobą strój kąpielowy (najlepiej ciemny, bo pomarańczowy kolor wody może pozostawić plamy na jasnych tkaninach), ręcznik i klapki! Na terenie parku są darmowe przebieralnie. Parque Terra Nostra jest częścią luksusowego hotelu Terra Nostra Garden, którego goście mają dostęp do basenu termalnego przez całą dobę.

12. Miradouro Pico do Ferro

Pozostając dalej w temacie Furnas chcielibyśmy Ci polecić jeszcze jedno piękne miejsce. W pobliżu miasteczka znajduje się Miradouro Pico do Ferro. Z tego malowniczego punktu widokowego roztacza się imponujący widok na dolinę Furnas oraz jej wulkaniczne jezioro. Stojąc na krawędzi urwiska, możesz poczuć się jak na szczycie świata, otoczonym surowym pięknem przyrody. To także najlepsze miejsce do podziwiania parujących fumaroli i bujnej roślinności pokrywającej całą dolinę.

Porada: Wstęp na punkt widokowy jest darmowy, a na miejsce łatwo dotrzeć samochodem. Znajduje się tam również darmowy parking.

13. Ribeira dos Caldeiroes

Ribeira dos Caldeiroes to kolejne ciekawe miejsca na Azorach położone w północno-wschodniej części wyspy São Miguel, w pobliżu miejscowości Achada. To malowniczy park, który zachwyca swoimi wodospadami, krystalicznie czystymi strumieniami, bujną roślinnością i niezwykłym krajobrazem, będącym efektem wulkanicznej działalności tej wyspy.

Największą wizytówką Ribeira dos Caldeiroes są wodospady, które spadają w głębokie kaniony. Woda z rzeki Ribeira dos Caldeiroes przepływa przez dolinę, tworząc malownicze kaskady. Dzięki różnym formacjom skalnym, wodospady te tworzą piękne widoki. Cały park jest pokryty bujną roślinnością, której dominującą częścią są paprocie, drzewa liściaste i krzewy, a także rośliny charakterystyczne dla wilgotnych stref tropikalnych. Na terenie parku znajdują się także tradycyjne młyny wodne, które niegdyś były wykorzystywane do mielenia zboża. Dziś stanowią one ciekawe elementy krajobrazu.

Porada: Najłatwiej dojechać do Ribeira dos Caldeiroes samochodem. Park znajduje się w pobliżu miejscowości Achada, w odległości około 16 km na północ od miasta Nordeste. Ribeira dos Caldeiroes jest dostępna przez cały rok, jednak najlepszy czas na wizytę to okres od wiosny do jesieni, kiedy pogoda sprzyja spacerom na świeżym powietrzu. Zimą mogą wystąpić opady deszczu, a niektóre szlaki mogą być śliskie. Wejście do parku jest bezpłatne. Pamiętaj o odpowiednim obuwiu, ponieważ niektóre ścieżki mogą być mokre i śliskie. W Ribeira dos Caldeiroes organizowany jest także canyoning. Jeśli lubisz adrenalinę, skoki do wody i pokonywanie wodospadów zajrzyj na stronę Picos de Aventura.

14. Miradouro da Ponta do Sossego

Miradouro da Ponta do Sossego to kolejny piękny punkt widokowy na wyspie São Miguel, położony na jej wschodnim krańcu, w regionie Nordeste. Nazwa „Ponta do Sossego” (Przylądek Spokoju) doskonale oddaje atmosferę tego miejsca. Z tarasu widokowego roztacza się spektakularna panorama klifowego wybrzeża, z zielonymi zboczami schodzącymi prosto do błękitnego Atlantyku. Przy dobrej pogodzie można dostrzec odległe punkty São Miguel oraz białe grzywy fal rozbijających się o skały.

Jednym z największych atutów Miradouro da Ponta do Sossego są zadbane, malownicze ogrody, wypełnione bujną roślinnością i kolorowymi kwiatami. Hibiskusy, hortensje i azalie kwitną tu niemal przez cały rok, dodając uroku temu miejscu. Drewniane altanki i ławki zachęcają do odpoczynku, a obszar ten jest również popularnym miejscem na pikniki w otoczeniu przyrody.

Porada: Droga prowadząca do tego punktu widokowego jest dobrze oznakowana i oferuje po drodze wiele innych malowniczych przystanków, takich jak Miradouro da Ponta da Madrugada.

15. Latarnia Farol do Arnel

Najpiękniejsze atrakcje wyspy Sao Miguel na Azorach zamyka latarnia Farol do Arnel. Została ona zbudowana w 1876 roku i jest uznawana za najstarszą latarnię morską na Azorach. Latarnia usytuowana jest na wysokim klifie, co zapewnia spektakularne widoki na ocean Atlantycki oraz malowniczą wioskę Arnel. Z punktu widokowego obok latarni możesz podziwiać surowe piękno wulkanicznych krajobrazów oraz bezkresny ocean.

Porada: Pod samą latarnię morską prowadzi bardzo stroma i kręta droga. Nie polecamy zjeżdżać nią na sam dół tylko zostawić auto na parkingu na górze i trasę tą pod samą latarnię pokonać pieszo! Byliśmy świadkiem jak auta wjeżdżające pod górę nie mogły sobie z tą stromizną poradzić, paliły gumy i hamulce i stwarzały ogromne niebezpieczeństwo dla siebie i innych. Latarnia Farol do Arnel jest dostępna przez całą dobę, jednak nie jest to obiekt, który można zwiedzać wewnątrz.

São Miguel – informacje praktyczne

I. Jak dolecieć na São Miguel – loty na Azory

São Miguel to największa wyspa archipelagu Azorów, a głównym lotniskiem obsługującym wyspę jest Aeroporto João Paulo II (PDL) w Ponta Delgada. Z Polski nie ma bezpośrednich lotów na Azory. Na wyspy możesz dotrzeć lotem z przesiadką w Lizbonie lub Porto (TAP Air Portugal, Ryanair, Azores Airlines). Alternatywnie, dostępne są loty z głównych europejskich miast, takich jak Londyn czy Frankfurt.

Sprawdź najlepsze opcje dolotu

II. Jak dostać się z lotniska w Ponta Delgada do centrum

Lotnisko João Paulo II (PDL) w Ponta Delgada to główne lotnisko na Azorach, obsługujące zarówno loty międzynarodowe, jak i krajowe. Znajduje się zaledwie 3 km od centrum miasta, więc dojazd jest szybki i wygodny.

• Taksówki – koszt przejazdu do centrum Ponta Delgada wynosi około 10–15 EUR.
• Autobus AeroBus – kursuje co 40-60 minut, koszt biletu to około 5 EUR (w jedną stronę), czas przejazdu około 15 minut
• Wypożyczalnia samochodów – najlepsza opcja do zwiedzania wyspy. Dostępne na lotnisku firmy to m.in. Ilha Verde, Sixt, Europcar.

III. Jak przemieszczać się po wyspie

Naszym zdaniem najlepszą opcją na zwiedzanie Azorów jest wypożyczenie auta na lotnisku. Bardzo ułatwia to logistykę i przemieszczanie się pomiędzy poszczególnymi atrakcjami na Sao Miguel, które są od siebie nieco oddalone. Dodatkowo własny samochód pozwala zaoszczędzić mnóstwo czasu. Sam proces nie odbiega niczym od standardowego wypożyczenia auta w innych krajach europejskich. Międzynarodowe prawo jazdy z reguły nie jest wymagane, ale jeśli je masz to zabierz je ze sobą.

My zazwyczaj wynajmujemy auto poprzez serwis rentalcars.com*. Znajdziesz tam wiele ofert różnych wypożyczalni. W sezonie letnim warto zarezerwować auto z wyprzedzeniem, ponieważ liczba samochodów na wyspie jest ograniczona. W Ponta Delgada większość parkingów jest płatna (ok. 0,50–1 EUR/h). W mniejszych miejscowościach i przy atrakcjach turystycznych często można parkować za darmo. Popularne miejsca jak Lagoa do Fogo czy Sete Cidades mają dedykowane parkingi.

IV. Kiedy lecieć na São Miguel – pogoda na Azorach

Azory mają łagodny, oceaniczny klimat subtropikalny, co oznacza umiarkowane temperatury przez cały rok, ale również dużą zmienność pogody. Popularne powiedzenie mówi, że na Azorach można doświadczyć czterech pór roku w ciągu jednego dnia, dlatego warto być przygotowanym na słońce, deszcz i wiatr – często w ciągu kilku godzin. Najlepszy czas na wizytę na Azorach przypada na miesiące od maja do października. Jest wówczas ciepło, notuje się stosunkowo mało opadów, a to sprawia, że panują tam idealne warunki do zwiedzania i kąpieli.

V. Na jak długo lecieć na Azory

Jeśli planujesz odwiedzić jedynie wyspę Sao Miguel to 5 dni na zobaczenie jej najważniejszych atrakcji powinno Ci wystarczyć. Jeśli chciałbyś do tego dorzucić jeszcze inne wyspy Archipelagu Azorów to na podróż przeznacz na podróż minimum 2 tygodnie. Na Azorach byliśmy już dwa razy. Nasza pierwsza podróż po Azorach trwała 2 tygodnie, podczas której odwiedziliśmy wyspy: Terceira, Flores, Corvo i Sao Miguel. Druga podróż, podczas której prowadziliśmy wyjazd grupowy w ramach naszego biura podróży Projekt Pauza trwał tydzień i obejmował wyspy: Terceira i Sao Miguel.

VI. Jak przemieszczać się pomiędzy wyspami na Azorach

Azory składają się z 9 wysp, podzielonych na trzy grupy:

• Grupa Wschodnia: São Miguel, Santa Maria
• Grupa Centralna: Terceira, Pico, Faial, São Jorge, Graciosa
• Grupa Zachodnia: Flores, Corvo

Podróżowanie między nimi odbywa się samolotem lub promem, a wybór zależy od dystansu i dostępnych połączeń. Osobiście podczas naszej podróży po Azorach korzystaliśmy z połączeń lotniczych między wyspami, które oferuje linia SATA Air Açores. Najpopularniejsze trasy lotnicze to: São Miguel (PDL) → Terceira (TER) (ok. 40 min), São Miguel (PDL) → Faial (HOR) (ok. 50 min), Terceira (TER) → Pico (PIX) (ok. 35 min), Flores (FLW) → Corvo (CVU) (ok. 20 min). Cena biletu: od 40–100 € w jedną stronę.

VII. Noclegi na São Miguel

São Miguel oferuje szeroki wybór noclegów – od luksusowych hoteli i butikowych pensjonatów po prywatne wille i apartamenty. Wybór odpowiedniej lokalizacji zależy od Twojego planu podróży, preferencji oraz sposobu poruszania się po wyspie.

Jeśli planujesz aktywne zwiedzanie, stolica Sao Miguel czyli miasto Ponta Delgada będzie najlepszym wyborem. Jeśli chcesz odpocząć w termalnych wodach, Furnas będzie strzałem w dziesiątkę. Ribeira Grande sprawdzi się jeśli jesteś miłośnikiem plaż i surfingu, a jeśli marzysz o ciszy i widokach jak z pocztówki, wybierz Nordeste. My ze swojej strony polecamy Ci przepiękne miejsce noclegowe jakim jest Herdade do Ananás w Ponta Delgada. Na terenie gospodarstwa agroturystycznego znajduje się ogród, jacuzzi, wspólny salon oraz plantacja ananasów! Kolejnym miejscem jest Solar dos Cantos Botanic House & Garden oferujący odkryty basen, bezpłatny prywatny parking, ogród oraz wspólny salon.

VIII. Co spróbować na São Miguel

Azory słyną z świeżych owoców morza, aromatycznych mięs i unikalnych serów, a także lokalnych win i ananasów, które smakują inaczej niż gdziekolwiek indziej. Kuchnia azorska łączy portugalskie tradycje z regionalnymi składnikami, tworząc wyjątkowe dania, których koniecznie trzeba spróbować podczas podróży na wyspy.

• Cozido das Furnas – duszone mięso i warzywa przygotowywane w naturalnych geotermalnych źródłach.
• Queijo São Jorge – słynny azorski ser o intensywnym smaku.
• Ananasy z Azorów – wyjątkowo słodkie i aromatyczne.
• Lapas – grillowane ślimaki morskie (czaszołki) podawane z czosnkiem i masłem.
• Bolo Lêvedo – słodkie, puszyste placki idealne na śniadanie.
• Herbata z Gorreana – jedyna europejska plantacja herbaty, produkująca wysokiej jakości czarną i zieloną herbatę.

Na Azorach w większości restauracji obiady serwowane są w godzinach 12-15, a kolacje w godzinach 19-21. Pomiędzy tymi godzinami restauracje mogą być zamknięte (zwłaszcza na mniejszych wyspach), albo serwują wyłącznie zimne przekąski. Pamiętaj o tym planując swoje posiłki.

Polecane restauracje w Ponta Delgada:

• Michel Restaurant – nowoczesna kuchnia śródziemnomorska z lokalnymi akcentami. Serwuje świeże owoce morza i steki w eleganckim, ale przytulnym wnętrzu. 
• Restaurante O Baco – oferuje nowoczesną kuchnię inspirowaną tradycjami Azorów, z naciskiem na lokalne produkty i sezonowe składniki. Szef kuchni Tiago Raposo przygotowuje dania, które łączą klasyczne smaki z nowoczesną prezentacją.
• Õtaka – fine dining łączący kuchnię japońską i peruwiańską. Oferuje menu degustacyjne z daniami takimi jak wagyu czy ceviche.  
• Restaurante Alcides – działająca od 1908 roku, słynie z tradycyjnych steków i lokalnych dań w klasycznym stylu. 
• Rotas da Ilha Verde – przyjazna wegetarianom i weganom restauracja z kreatywnym podejściem do kuchni roślinnej. 
• Tasquinha Vieira – kameralna restauracja z autorską kuchnią i eleganckimi prezentacjami dań. Idealna na romantyczną kolację. 
• Mané Cigano – niewielka, lokalna knajpka znana z domowej kuchni i przystępnych cen. Popularna wśród mieszkańców. 
• Restaurante Anfiteatro Lounge – restauracja prowadzona przez studentów szkoły kulinarnej, oferująca kreatywne dania w nowoczesnym wnętrzu. 
• Casa do Bife O Galego – specjalizuje się w stekach i daniach mięsnych, serwowanych w tradycyjnym stylu

Azory – która wyspa najpiękniejsza

Azory składają się z 9 wysp, a każda z nich ma swój unikalny charakter i urok. Trudno wybrać tą „najpiękniejszą”, bo wszystko zależy od tego, czego szukasz – dzikiej przyrody, wulkanicznych krajobrazów, jezior, czy spokojnych wiosek. My zakochaliśmy się w Flores i Corvo – te dwie wyspy to prawdziwa dzika azorska magia! Ale o nich więcej, już wkrótce!

Artykuł Sao Miguel – 15 najpiękniejszych miejsc na Zielonej Wyspie na Azorach pochodzi z serwisu 101 Countries Before 50.

 Enoturystyka świętokrzyska

Historia świętokrzyskiego winiarstwa  

Historia winiarstwa świętokrzyskiego sięga blisko 900 lat. W Sandomierzu, Opatowie, Pińczowie, Jędrzejowie czy Szydłowie pierwsze winnice zakładali zakonnicy: cystersi, dominikanie, paulini. Powstawały one na dobrze nasłonecznionych, ciepłych zboczach dolin rzek i wygrzanych słońcem stokach wzgórz. Dane historyczne wskazują, że już w 1140 roku uprawą winorośli trudniło się opactwo cystersów w Jędrzejowie. Wino początkowo służyło do celów liturgicznych, ale wraz z rozwojem przyklasztornych winnic zaczęło pojawiać się także na królewskich dworach i w domach bogatych mieszczan. Fakt, popularność „napoju bogów” nigdy nie była tak wielka jak popularność piwa czy okowity, a mimo tego mieszczanie zakładali swoje własne winnice lub dzierżawili ziemię od kleru, a przywileje królewskie, nadające prawo do produkcji wina i handlu nim, dodatkowo sprzyjały rozwojowi plantacji winorośli. Wino stanowiło bowiem doskonały środek płatniczy i towar wymienny na szlakach kupieckich prowadzących znad Morza Czarnego nad Morze Bałtyckie, a także tych idących do Krakowa i na zachód Europy, na których to miasta regionu świętokrzyskiego stanowiły ważne punkty odpoczynku i handlu wymiennego. 

Na Wyżynę Kielecką najwięcej winorośli przybywało z Francji, Hiszpanii, Włoch oraz dzisiejszej Mołdawii. W miastach takich jak Sandomierz i Opatów lessowa ziemia i specyficzny mikroklimat sprawiły, że sadzonki rosły na potęgę, a pod domostwami powstawały piwnice na wino. Niestety późniejsze ochłodzenie klimatu, a także wojny, polityczne zawirowania w czasach PRL-u, w których doprowadzono do upaństwowienia gospodarstw winiarskich oraz propagowano tanie i łatwo dostępne owocowe napoje alkoholowe oraz późniejsza moda na słodsze i mniej gorzkie wino z południa Europy spowodowały, że winnice na ziemi świętokrzyskiej na długie, długie lata zniknęły.

Po latach uśpienia winnice odradzają się na nowo i przeżywają swoją drugą młodość. W województwie świętokrzyskim obecnie można doliczyć się ponad 40 zarejestrowanych winnic wartych odwiedzenia. Część z nich znajduje się w okolicach Sandomierza na tzw. Sandomierskim Szlaku Winiarskim liczącym około 60 km. Inne zrzeszają Świętokrzyskie Winnice, a jeszcze inne działają samodzielnie lub właśnie po cichutku wzrastają, by w przyszłości zebrać swoje pierwsze winne plony. Większość obiektów oferuje degustację swoich trunków i prowadzi sprzedaż autorskich win i sadzonek winorośli. Gestorzy oprowadzają po swoich winnicach i winiarniach, organizują przeróżne święta związane z winem oraz służą fachową pomocą w dziedzinie zakładania i prowadzenia profesjonalnej produkcji winiarskiej. Ale zanim do nich przejdziemy trochę więcej na temat świętokrzyskiego winiarstwa.

Szczepy winorośli wykorzystywane do produkcji świętokrzyskiego wina

Z ponad 5 tysięcy odmian winogron niemal cała światowa produkcja wina opiera się na zaledwie 50 szczepach. W polskich uprawach winorośli najliczniejszą reprezentację stanowią odmiany hybrydowe, które na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat powstawały w różnych zakątkach świata jako antidotum na rozmaite potrzeby rozwijającego się winiarstwa. Najczęściej spotykanym szczepem w Polsce jest solaris. Cechuje go duża odporność na choroby grzybicze oraz niskie temperatury, które są największym wyzwaniem dla polskich winiarzy. Solaris daje zwykle wina lekkie i uniwersalne o średnio intensywnych aromatach i nadaje się do produkcji win o różnym stopniu słodyczy. Do innych najczęściej spotykanych odmian winorośli na Wyżynie Kieleckiej należą: Sibera, Hibernal, Johanniter, Muscaris, Marechal Foch, Regent, Rondo, Riesling, Traminer, Zweigelt, Leon Millot czy Cabernet Cortis.

Rodzaje produkowanego wina w województwie świętokrzyskim

Z wyżej wymienionych szczepów przerobowych uprawianych w województwie świętokrzyskim wytwarzane są wina białe (wytrawne, półwytrawne, półsłodkie), różowe i czerwone (wytrawne, półwytrawne). W niektórych winnicach jak np. w Winnicy TERRA w Malicach Kościelnych koło Opatowa możesz również skosztować wina pomarańczowego wytwarzanego ze szczepów Johanniter w połączeniu z Muscaris. Jest naprawdę wyborne!

Wina białe

Najpopularniejszymi odmianami winogron, z których produkuje się białe wina w województwie świętokrzyskim są:

• Muscaris
• Solaris
• Seyval Blanc
• Riesling
• Johanniter
• Hibernal

Wina czerwone

Z kolei wina czerwone najczęściej tworzone są ze szczepów:

• Regent
• Rondo
• Cabernet Cortis
• Zweigelt
• Leon Millot

Ile wina powstaje z jednego krzewu winorośli w Polsce

Zapewne tak jak my nie raz zastanawiałeś się nad tym, ile wina można wyprodukować z jednego krzewu winorośli w Polsce. Dzięki uprzejmości właścicieli Winnicy TERRA w Malicach Kościelnych koło Opatowa możemy Ci zdradzić, że z jednego krzewu winorośli można uzyskać średnio 2 kg winogron. Te po odszypułkowaniu, wytłoczeniu miazgi w celu uzyskania moszczu, a następnie odseparowaniu osadów i po odleżakowaniu dają około 1, 25 litrów wina. To z kolei przekłada się na około 10 kieliszków wina, którymi możesz się uraczyć.

Kalendarz polskiego winiarza

Zawód winiarza kojarzony jest z sielankowym obrazem winnic, dojrzałych owoców i ludzi zbierających winogrona do pięknych wiklinowych koszy. Wbrew powszechnie panującym opiniom, że winiarz przez większą część roku odpoczywa, bo w polu samo mu rośnie prawda jest zgoła inna. Jego praca trwa przez cały rok i do łatwych nie należy. Jak zatem wygląda kalendarz pracy polskiego winiarza?

• Styczeń – to miesiąc, w którym winiarz przycinana krzewy winorośli, dopełniania beczki zawierające młode wino i butelkuje starsze wino.
• Luty – dalej przycina krzewy oraz przepompowuje wino ze zbiorników, aby oddzielić je od osadów
• Marzec – usuwa łozy winorośli i odgarnia ziemię z dolnych części krzewów
• Kwiecień – w czasie, kiedy winorośl budzi się do życia winiarz wybiera najlepsze pędy do owocowania. Jest to także czas generalnych porządków w winnicy i uzupełniania krzewów, które zimą przemarzły
• Maj – to czas filtrowania wina i jego butelkowania
• Czerwiec – to czas kwitnienia winorośli, podczas którego winiarz prowadzi młode pędy między rusztowaniem tak aby rosły w górę
• Lipiec – czas usuwania tzw. wilków, czyli bocznych pędów winorośli i czas walki z pasożytami
• Sierpień – usuwanie nadmiarowych gron i liści zasłaniających kiście winogron
• Wrzesień – początek winobrania
• Październik – winobranie, maceracja i fermentacja młodego wina oraz zakończenie odciągania wina z zeszłorocznego sezonu
• Listopad – nawożenie, orka oraz kontrolowanie fazy leżakowania wina
• Grudzień – to okopywanie dolnych części krzewów, aby zabezpieczyć je przed mrozami

Kiedy jechać do winnicy

Patrząc na powyższy napięty i urozmaicony kalendarz pracy winiarza jak zatem wybrać najdogodniejszy czas na wizytę w świętokrzyskiej winnicy, tak aby było ciekawie? Najlepszym okresem na zwiedzanie świętokrzyskich winnic jest druga połowa maja, a także koniec sierpnia, wrzesień, październik, czyli tuż przed lub w trakcie winobrania oraz miesiąc listopad.

Maj to pierwsza okazja do skosztowania win z poprzedniego rocznika. Winnice Sandomierskiego Stowarzyszenia Winiarzy początkiem maja zapraszają na Dni Otwartych Winnic na Sandomierskim Szlaku Winiarskim.  Z kolei winnice zrzeszone w Świętokrzyskich Winnicach podczas „Nocy Muzeów” kuszą wieczornym i nocnym zwiedzaniem, podczas którego przy świetle księżyca możesz zapoznać się z pracą winiarza i skosztować win przy ognisku lub romantycznej kolacji. W pierwszy weekend sierpnia w Busku Zdroju odbywa się „Świętokrzyski Festiwal Wina” na który przyjeżdżają producenci najlepszych świętokrzyskich winnic oraz lokalni wytwórcy najsmaczniejszych regionalnych przekąsek (serów, miodów, dżemów, soków itp.). Lato sprzyja także indywidualnemu lub grupowemu zwiedzaniu regionalnych winnic i winiarni połączonych z degustacją wina w klimatycznych salach degustacyjnych z widokami na zapierające dech w piersiach zbocza dolin rzek czy wygrzane słońcem stoki świętokrzyskich wzgórz. Latem gestorzy organizują także wieczory panieńskie, małe przyjęcia, urodziny, pikniki czy romantyczne kolacje o zachodzie słońce. Przy niektórych winnicach jak. np. Winnicy Sandomierskiej możesz również przenocować, by o świcie zachwycić się cudownym wschodem słońca. W 2022 roku w Rytwianach odbył się III Ogólnopolski Festiwal Winiarzy i Karpiarzy. Był też piknik – Lato Świętokrzyskich Winnic w Winnicy Fodymskich.

Koniec września i początek października to wyjątkowa okazja, aby wybrać się do winnicy na winobranie. W zbieraniu winogron możesz wziąć udział osobiście np. w Winnicy TERRA lub tylko podejrzeć, jak winiarze pracują w winnym polu. W tym drugim przypadku jest tylko jedno małe ale… musisz wstać, skoro świt! Z kolei w połowie listopada odbywają się liczne Dożynki Winiarskie oraz Święto Młodego Wina, gdzie na wzór francuski, czeski czy niemiecki możesz skosztować sfermentowanego młodego napoju Bogów. Święto Młodego Wina niektóre winnice organizują lokalnie. Najhuczniej obchodzi się je jednak w Sandomierzu. To coroczne spotkanie pasjonatów wina gronowego z lokalnymi winiarzami, które tradycyjnie odbywa się w królewskim mieście w trzeci weekend listopada. Jest ono podsumowaniem całorocznej pracy winiarzy tego regionu. Zgodnie z tradycją do współpracy włączają się także restauratorzy oraz hotelarze z Sandomierza i okolic a także producenci produktów lokalnych i tradycyjnych.

Enoturystyka – polecane świętokrzyskie winnice

W województwie świętokrzyskim znajdziesz ponad 40 zarejestrowanych winnic. Enoturystyka skupia się głównie wokół Sandomierskiego Szlaku Winiarskiego i trasy Świętokrzyskie Winnice. Musisz wiedzieć o tym, że część winnic w regionie działa jednak samodzielnie, a inne wciąż powstają, by za kilka lat zebrać swoje winne plony. W tym krótkim artykule nie jesteśmy w stanie opisać ich wszystkich więc skupimy się na dwóch zrzeszonych w Świętokrzyskich Winnicach, które osobiście udało nam się odwiedzić i które szczególnie Ci polecamy.

Winnica Sandomierska, Góry Wysokie k. Sandomierza

Winnica Sandomierska swoimi korzeniami sięga roku 1937, kiedy to Marceli Borkowski prowadził tu 3 -hektarową plantację winogron deserowych. Dzięki niej stał się  on w tej dziedzinie pionierem na ziemi sandomierskiej. Niestety późniejsze ochłodzenie klimatu i zawirowania polityczne sprawiły, że winnica na długie lata zniknęła. Po śmierci winiarza zarosła leszczyną, ale nigdy nie popadła w zapomnienie. W pamięci jego prawnuka Marcelego Małkiewicza nadal żyła. I to dzięki niemu i jego żonie Monice po wielu latach ponownie odżyła już nie jako plantacja win deserowych a winorośli na wino. Po ukończeniu studiów ogrodniczych w Krakowie Ci młodzi i pełni pasji ludzie z głową pełną marzeń wrócili na prowincję i stworzyli fantastyczne miejsce, którego sercem jest przepięknie położona winnica. Rzędy kolorowych winorośli wspinają się tu na okoliczne pagórki, po czym stromo opadają w dół do malowniczej doliny, którą zdobi okazała lessowa skała zwana „Piaskownią”. To dzięki niej dowiesz się na czym tak naprawdę rośnie sandomierska winorośl. Ta porowata wapienna skała to naturalny filtr. Jeśli do tego dorzuci się słońce, panujący tu specyficzny mikroklimat oraz pasję i ogromne zaangażowanie właścicieli winnicy to wychodzi z tego wyborne, polskie wino Sandomirius!

W Winnicy Sandomierskiej możesz spędzić cudowny weekend wypełniony relaksem i zwiedzaniem winnicy, podczas którego poznasz wyjątkową historię tego miejsca, tajniki pielęgnacji winorośli jak również skosztujesz produkowanego tu wina. Degustacja obejmuje 5-6 rodzajów wybornego trunku (wino białe, czerwone i różowe) wraz z deskę lokalnych Serów sandomierskich od Dziedzica, które w pobliskiej wsi Drygulec produkuje Tata Marcelego. Oprócz winnicy i winiarni atrakcją są tu także wykute w lessowej skale piwniczki, malowniczy staw zasilany podziemnymi źródłami, nad którym możesz odpocząć w leżaku z lampką wina. Od strony lasku zbiornik graniczy z rzeką Opatówką, nad którą zbudowano pomost i ławeczki.

Jakby tego było mało na terenie gospodarstwa w pobliskim leszczynowym sadzie znajduje się 10 uli. Produkowany w nich miód wykorzystywany jest do przygotowywania posiłków dla gości oraz do degustacji, a pod „Piaskownią”, która kryje w sobie zachowane do dzisiaj piękne muszelki, małe skamieliny i pozostałości po morenach kamienistych właściciele stworzyli pole kempingowe ze stanowiskami dla kamperów. Noc możesz tu również spędzić w trzech przytulnych apartamentach gościnnych ulokowanych na piętrze starego, lecz gruntownie wyremontowanego domu z 1918 roku.

Co oferuje winnica:

• zwiedzanie winnicy i winiarni z przewodnikiem
• degustacja wina i lokalnych serów
• sprzedaż wina
• eventy/ogniska
• pole dla kamperów
• noclegi w 3 wygodnych apartamentach

Zwiedzanie winnicy:

Zwiedzanie winnicy i winiarni połączone z degustacją win oraz serów sandomierskich w sezonie letnim (od końca kwietnia do końca września) trwa około godziny i odbywa się w dniach:

• poniedziałek- piątek w godz. 11:00 i 17:00;
• sobota o godzinie 11:00, 15:00 i 17:00;
• niedziela o godzinie 11:00.

W sezonie od października do kwietnia zwiedzanie winnicy i winiarni wraz z degustacją win oraz serów sandomierskich odbywa się po wcześniejszym kontakcie telefonicznym z właścicielami.

 Cennik:

• Zwiedzanie winnicy i winiarni – 10zł/os
• Zwiedzanie winnicy, winiarni + degustacja win – 35zł/os
• Zwiedzanie winnicy, winiarni + degustacja win + deska Serów Sandomierskich – 49zł/os

 Kontakt:

• Winnica Sandomierska, Góry Wysokie 136, gmina Dwikozy
• strona: winnicasandomierska.pl/

Winnica TERRA, Malice Kościelne k. Opatowa

Terra, czyli Ziemia!  A ta lessowa, pomiędzy Opatowem i Sandomierzem, jak żadna inna w Polsce fantastycznie nadaje się do uprawy winorośli. Wszystko zaczęło się od… podróży połączonych z enoturystyką. Nie na darmo mówi się, że zagraniczne wyjazdy kształcą, poszerzają horyzonty i rozbudzają pasję. Pomysł na stworzenie Winnicy TERRA narodził się nie gdzie indziej jak w Ameryce Południowej. To od urugwajskich winiarzy Michał i Maciek zaczerpnęli pierwszych porad dotyczących produkcji wina i postanowili przenieść je na malownicze tereny Doliny Opatówki. Udało im się to znakomicie! Pierwsze nasadzenia zrobili tu w 2014 r. Testowo zasadzili kilkadziesiąt deserowych krzaków winorośli. Obecnie uprawiają 8 odmian: 5 białych i 3 czerwone oraz blisko 20 000 sadzonek i z otwartymi rękoma przyjmują wszystkich zapalonych enoturystów.

Winnica TERRA to miejsce nastawione na uprawę ekologiczną, bez zbędnej chemii i dodatków. Jak mówią jej właściciele wino potrzebuje cierpliwości by nabrało smaków i aromatów. Dlatego w winiarni działają powoli, a większość prac wykonywana jest tam ręcznie po to by mieć kontrolę nad rozwojem, uprawą winorośli i tym co zamykane jest butelce. Winnica jest całkowicie otwarta dla turystów. Możesz ją zwiedzać samodzielnie z mapką w ręku lub zarezerwować zwiedzanie z winiarzem, które kończy się degustacją win. Oprócz 8 hektarów terenu, z czego ponad 4 ha to rzędy winorośli, między którymi możesz spacerować do woli na terenie winnicy znajdziesz również strefę relaksu z leżakami, Food Truckiem i małą przeszkloną altaną Bistro, ogrody ziołowe oraz ponad hektar lessowych wąwozów biegnących po bokach winnicy.

Maciek i Michał w sezonie letnim organizują: „Piknik na winnicy”, „Wino o zachodzie słońca” czy „Kolację nocy letniej” – odbywają się one w altanie na szczycie winnego wzgórza z przepiękną panoramą na zachodnią część doliny rzeki Opatówki i Góry Świętokrzyskie. Jesienią tak jak my możesz wziąć udział w winobraniu. Trwa ono niemal cały dzień i obejmuje zwiedzanie winnicy z winiarzem, szkolenie ze zbierania winogron no i oczywiście zbiory. Każdy z uczestników winobrania otrzymuje wiaderko, do którego zbiera po około 10 kg owoców. Kosze wypełnione po brzegi winogronami trzeba na koniec znieść na dół wzgórza, aby poddać je procesowi wyciskania i tłoczenia w specjalnych prasach. Możliwość spróbowania pełnych słodyczy winogron oraz wytłoczonego własnoręcznie soku to najlepsza nagroda za ciężką pracę. Winobranie organizowane w Winnicy TEERA połączone jest z degustacją win (8 rodzajów: białe, pomarańczowe, różowe i czerwone) i lokalnych serów oraz przepysznym wspólnym lunchem, a to wszystko w zapierającej dech w piersiach malowniczej scenerii.

W połowie listopada na terenie winnicy organizowane jest Święto Młodego Wina i „Weekend Za Pół Ceny”. Jak widzisz każdy miesiąc to inna część życia winnicy. Kiedy tam nie pojedziesz na pewno będzie to bardzo ciekawe enoturystyczne doświadczenie.

 Co oferuje winnica:

• zwiedzanie winnicy samodzielne lub z winiarzem
• degustacja wina i lokalnych serów
• sprzedaż wina
• eventy/ogniska/kolacje/winobranie
• przekąski, lunche, obiady

Zwiedzanie winnicy:

Winnicę zwiedzać możesz samodzielnie lub z winiarzem. Opcja samodzielnego spaceru po winnicy jest darmowa. Otrzymasz mapę winnicy z zaznaczonymi najważniejszymi punktami i będziesz ją zwiedzał po wyznaczonej trasie.

Zwiedzanie winnicy w winiarzem odbywa się po uprzedniej rezerwacji telefonicznej lub online i obejmuje spacer po winnicy, podczas którego Maciek lub Michał opowiedzą Ci o uprawie winorośli, historii winnicy, tajnikach produkcji wina. Na koniec udasz się na degustację 3 lokalnych win. Dodatkowo w winnicy organizowane są:

• Piknik na winnicy – w dowolnym miejscu na winnicy. W zestawie jest koc, leżaki oraz kosz piknikowy z butelką wina, wodą mineralną, przekąskami z Food Trucka oraz sezonowymi owocami
• Lunch/kolacja na winnicy – odbywa się przy stole ustawionym blisko rzędów winorośli i składa się z kilku dań, do których serwowane są indywidualnie dobrane wina z winnicy
• Wino o zachodzie słońca – odbywa się w altanie na szczycie winnicy i obejmuje degustację win dostępnych w ofercie z ciepłymi zimnymi przekąskami z Food Trucka
• a także sezonowo wspomniane wyżej winobranie.

Cennik:

• Samodzielne zwiedzanie winnicy – darmowe
• Zwiedzanie winnicy z winiarzem + degustacja win – 40zł/os
• Piknik na winnicy – 160 zł/piknik dla 2 os.
• Lunch/kolacja na winnicy – 145 zł/os
• Wino o zachodzie słońca – 100 zł/os

Kontakt:

• Winnica TERRA, Malice Kościelna 22 koło Opatowa
• strona: www.winnicaterra.pl
• Rezerwacja on-line

Enoturystyka świętokrzyska – inne winnice

 Z racji tego, że na terenie województwa świętokrzyskiego działa wiele innych ciekawych winnic podrzucamy Ci na nie namiary. Być może zechcesz odwiedzić je wszystkie przy okazji swojej enoturystycznej wyprawy.

 Świętokrzyskie Winnice

• WINNICA SANDOMIERSKA, Góry Wysokie
• WINNICA TERRA, Malice Kościelne
• AVRA, Wola Żyzna
• CAROLUS, Szczeka
• CHATEAU CZYŻÓW, Czyżów
• FODYMSKICH, Szczaworyż
• MILANOWSKA, Wólka Milanowska
• MISZTAL, Staszów
• PICAVEE, Pacanów
• RYTWIANY, Rytwiany
• 5 SÓW, Pińczów
• VILLA SICHÓW, Sichów Duży
• CHARBINOWICE, Stara Wieś
• WINIARNIA, Sandomierz

Winnice na Sandomierskim Szlaku Winiarskim

• WINNICA NADWIŚLAŃSKA, Sandomierz
• WINNICA Z GÓR PIEPRZOWYCH, Sandomierz
• WINNICA PŁOCHOCKICH, Daromin
• WINNICA NAD JAREM, Złota
• WINNICA NOBILIS, Faliszowice
• WINNICA MODŁA, Ostrowiec Świętokrzyski
• WINNICA KĘDRÓW, Faliszowice
• WINNICA NA ROZDROŻU, Andruszkowice
• WINNICA ŚW. JAKUBA, Sandomierz

Inne winnice wyżej nie zrzeszone

• WINNICA ZŁOTA WIEŚ, Złota koło Pińczowa

Sery sandomierskie

Na koniec chcieliśmy jeszcze pokrótce wspomnieć o serach. Jak wiadomo są one świetnym dodatkiem do win. Na terenie województwa świętokrzyskiego prężnie działają lokalni producenci, którzy z ogromną pasją parają się produkcją tradycyjnych lokalnych serów. Jednym z nich jest Pan Mariusz Małkiewicz – „Dziedzic” produkujący pyszne sery sandomierskie podpuszczkowe z mleka krowiego. Jak sam głośno przyznaje wytwarzaniem serów zajął się na prośbę swojego syna – Marcelego Małkiewicza, który prowadzi wspomnianą wyżej Winnicę Sandomierską. Serów sandomierskich od Dziedzica możesz skosztować w tejże właśnie winnicy lub udać się na degustację do serowarni Pana Mariusza mieszczącej się we wsi Drygulec nieopodal Sandomierza.

Bezsprzeczną perełką w całej jego produkcji jest „Polski ser Krzemień Pasiasty”, który powstał na pięćdziesięciolecie wykorzystania krzemienia pasiastego w biżuterii artystycznej przez lokalnego sandomierskiego artystę Cezarego Łutowicza. Swoim wyglądem ser przypomina ten szlachetny kamień i z lampką wina smakuje wyśmienicie!

Zwiedzanie serowarni połączone z degustacją Serów Sandomierskich oraz kieliszkiem wina z Winnicy Sandomierskiej jest możliwe dla grup zorganizowanych powyżej 10 osób. Podczas zwiedzania serowarni Dziedzic opowiada, jak powstają sery oraz jak dobierać je do potraw i łączyć z winami. Na miejscu znajduje się także sklep, w którym możesz zakupić sery. Dostępne są one również w sklepach na sandomierskiej starówce w tym w Winiarni „Świętokrzyskie Butelki” na ul. Sokolnickiego 2.

 Cennik:

• Zwiedzanie serowarni – 10 zł za osobę
• Degustacja serów (4 rodzaje sera, konfitura morelowa sandomierska, bułka regionalna) – 25zł za osobę
• Zwiedzanie serowarni + degustacja serów (4 rodzaje sera, konfitura morelowa sandomierska, bułka regionalna) – 35zł za osobę
• Zwiedzanie serowarni + deska Serów Sandomierskich (4 rodzaje sera, konfitura morelowa sandomierska, bułka regionalna) + lampka wina z Winnicy Sandomierskiej – 40 zł za osobę

Kontakt:

• Sery Sandomierskie, Drygulec 3, 27-532 Wojciechowice
• strona: www.sery-sandomierskie.pl

Post powstał we współpracy z Urzędem Marszałkowskim Województwa Świętokrzyskiego.

Artykuł Enoturystka w Polsce. Poznaj najpiękniejsze świętokrzyskie winnice pochodzi z serwisu 101 Countries Before 50.

Sandomierz – atrakcje i ciekawe miejsca warte zobaczenia

Brama Opatowska

Nie będziemy oryginalni i też napiszemy, że zwiedzanie Sandomierza najlepiej rozpocząć od XIV- wiecznej gotyckiej Bramy Opatowskiej. To jedna z czterech przetrwałych bram prowadzących do królewskiego miasta, która wraz z nieistniejącymi już bramami: Zawichojską, Lubelską i Krakowską, dwoma furtami oraz systemem murów okalających Sandomierz stanowiła element średniowiecznego systemu obronnego miasta. Dziś na jej szczycie znajduje się taras widokowy, z którego możesz podziwiać Sandomierz z góry. 

Informacje praktyczne: Punkt widokowy na Bramie Opatowskiej czynny jest w sezonie turystycznym (kwiecień-wrzesień) od 09:00-19:00 (ostatnie wejście 18:15), poza sezonem (październik-marzec) od 09:00 – 17:00, przy czym ostatnie wejście jest o 16:15. Bilet wstępu w sezonie kosztuje 10 zł/os. dorosła, poza sezonem 8 zł/ os. dorosła. Po więcej informacji odsyłamy Cię na oficjalną stronę zabytku.

Rynek w Sandomierzu

Spod Bramy Opatowskiej ulicą Opatowską w ciągu zaledwie kilku minut dotrzesz na urokliwy sandomierski rynek. Bez wątpienia jego wizytówką jest stojący w ścisłym centrum Ratusz w Sandomierzu. Pochodzi on z 1349 roku i jest mieszanką wielu architektonicznych stylów: gotyckiego, renesansowego i barokowego. Na jego wieży uwagę przykuwa zegar słoneczny wykonany w technice sgraffito przez Tadeusza Przypkowskiego – byłego właściciela muzeum zegarów w Jędrzejowie. W sandomierskim ratuszu mieści się obecnie oddział Muzeum Zamkowego i Urząd Stanu Cywilnego, a w podziemiach stacjonuje klub „Lapidarium”. Podobnie jak i w Krakowie tak i w Sandomierzu codziennie w samo południe z sandomierskiej wieży ratuszowej rozbrzmiewa hejnał.

Wracając do Rynku w Sandomierzu to nie wiemy, czy wiesz, że jest to miejsce dość nietypowe. Czym wyróżnia się na tle innych podobnych mu rynków? Ano tym, że jest on dość mocno pochyły, a różnica wysokości pomiędzy najniżej a najwyżej położonym punktem wynosi kilkanaście metrów. Spacerując po brukowanej płycie starówki zwróć jeszcze uwagę na stojącą na rynku figurę Matki Boskiej, studnię miejską, a w południowo-zachodnim rogu kotwicę z łańcuchem sterczącym ku niebu. Pomnik „Zakotwiczenie Nieba” nawiązuje do żeglugowych, kupieckich tradycji miasta.

Rynek w Sandomierzu otaczają przepiękne zabytkowe kamienice. Mieszczą się w nich kawiarnie, restauracje, a także galerie sztuki. Na szczególną uwagę zasługuje Kamienica Oleśnickich (Rynek 10) z licznymi podcieniami, w której w 1570 roku podpisano zgodę sandomierską, czyli rodzaj ugody pomiędzy kilkoma denominacjami protestanckimi. Z kolei w konwikcie Boboli (Rynek 5) mieści się obecnie wystawa „Świat Ojca Mateusza” prezentująca wnętrza, w których rozgrywa się akcja serialu Ojciec Mateusz oraz figury woskowe bohaterów serialu. Tu również znajduje się restauracja 2 Okna, którą gorąco Ci polecamy. Serwowane w niej jedzenie jest przepyszne, a z ogródka roztacza się przepiękny widok na sandomierski rynek. 

Podziemna Trasa Turystyczna

To nie koniec atrakcji Sandomierza. Teraz czas zejść pod ziemię. Pod płytą Rynku w Sandomierzu poprowadzono Podziemną Trasę Turystyczną, obejmującą funkcjonujące tu od wieków piwnice i składy kupieckie z XV-XVII wieku, które służyły do przechowywania głównie wina, soli i śledzi oraz stanowiły schronienie przed najeźdźcami. Kiedy pozycja Sandomierza straciła na znaczeniu na kupieckich szlakach handlowych piwnice odeszły w zapomnienie i stały się przyczyną licznych katastrof budowlanych.

W latach 60-tych podziemia zaczęły się zapadać. Pękały ściany kamienic, obniżały się chodniki, zawalił się także niewielki fragment rynku. Poproszono wtedy o pomoc naukowców z krakowskiego AGH oraz górników z Bytomia o pomoc w zabezpieczeniu piwnic i przygotowaniu ich do zwiedzania. Tak oto powstała około 500 metrowa Podziemna Trasa Turystyczna. Najgłębiej sięga ona 12 metrów poniżej płyty sandomierskiego rynku.

Podczas godzinnego spaceru z przewodnikach po tej trasie poznasz nie tylko ciekawą historię tego miejsca, ale i legendę o Halinie Krępiance, która kosztem własnego życia uratowała miasto przed oblegającymi je Tatarami.

Informacje praktyczne: Wejście do Podziemnej Trasy Turystycznej znajduje się na dziedzińcu Kamienicy Oleśnickich (Rynek 10). Trasa czynna jest w sezonie turystycznym (kwiecień- wrzesień) codziennie od 9:00 – 19:00 (ostatnie wejście 18:00), po sezonie turystycznym (październik-marzec) codziennie od 9:00 – 17:00 (ostatnie wejście 16:00). W sezonie bilet normalny kosztuje 20 zł/os., poza sezonem 18 zł/os. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem. Po więcej informacji odsyłamy Cię na oficjalna stronę. 

Krzemień Pasiasty

Jak wyjdziesz już z podziemi to mamy dla Ciebie kolejną atrakcję. W jednej z uliczek odchodzących od rynku poszukaj olbrzymiego pierścienia! Jego oczko waży aż 30 kg, więc na pewno go nie przeoczysz. To pierścień z krzemieniem pasiastym – kamieniem szlachetnym charakterystycznym wyłącznie dla ziemi sandomierskiej. Nie występuje on nigdzie indziej w Polsce ani na świecie. Od lat na terenie Sandomierza będącego „Światową Stolicą Krzemienia Pasiastego” swoją pracownię ma Cezary Łutowicz, który w 1972 roku po raz pierwszy wykorzystał krzemień pasiasty do produkcji biżuterii. Zarówno w jego galerii jak i innych pracowniach na terenie miasta możesz zakupić oryginalne pamiątki z Sandomierza z tym niezwykłym Kamieniem Optymizmu.

Ucho Igielne

Tuż nieopodal pierścienia z krzemieniem pasiastym zauważysz wąski przesmyk w dawnych XIV- wiecznych obwarowaniach miasta. To tzw. Ucho Igielne czy też Furta Dominikańska. Wspomnieliśmy na samym początku, że do Sandomierza prowadziły kiedyś cztery bramy. Oprócz nich były jeszcze dwie furty. Jedną, która się zachowała po dzień dzisiejszy jest właśnie Furta Dominikańska. Jeśli przez nią przejdziesz zwiększy się szansa na to, że kiedyś wrócisz do miasta. To jednak nie jedyny powód, dla którego warto się przez nią przecisnąć. Ucho Igielne zaprowadzi Cię dalej do kolejnej niezwykłej atrakcji Sandomierza…

Zamek w Sandomierzu 

…a jest nią okazały Zamek w Sandomierzu położony poza obrębem rynku tuż przy nadwiślańskich wałach. Jest to stara gotycka budowla z XIV wieku, powstała w miejscu dawnego grodu z drewnianym zamkiem książąt dzielnicowych władających ziemią sandomierską. Sandomierz swój zamek jak i swoje istnienie zawdzięcza samemu królowi Kazimierzowi Wielkiemu. Mówi się, że zastał on Sandomierz drewniany, a zostawił murowany. W jego czasach miasto było jednym z ważniejszych ośrodków państwowych Małopolski, a sam zamek wymieniany był wśród 32 innych budowli powstałych z fundacji króla na rzecz wzmocnienia obronności kraju.  

Niestety w czasie potopu szwedzkiego zamek wysadzono w powietrze. Po dziś dzień z oryginału zachowało się jedynie jedno skrzydło budowli. W latach 1965-86 sandomierski zamek został przebudowany i obecnie mieści się w nim siedziba Muzeum Zamkowego z licznymi wystawami. To co zachwyca w tym miejscu najbardziej to przepiękny widok na sąsiadujący kościół św. Jakuba i rozciągającą się pod nim winnicę prowadzoną przez zakonników. W oddali majaczy srebrzysta wstęga rzeki Wisły. 

Kościół św. Jakuba i Winnica św. Jakuba

Spod Zamku w Sandomierzu nieśpiesznym spacerem dojdziesz na pobliskie wzgórze, na którym wznosi się najstarszy zabytek Sandomierza jakim jest wspomniany wyżej Kościół św. Jakuba. Pochodzi on 1226 roku, a w swoich wnętrzach kryje najstarszy datowany dzwon w Polsce z 1314 roku, niezwykłą secesyjną kaplicę z obrazem Matki Bożej Różańcowej oraz kryptę Błogosławionych Męczenników Dominikańskich. Kościół możesz zwiedzać z audioprzewodnikiem. 

W sezonie letnim (od maja do września) polecamy Ci także udać się do pobliskiej Winnicy św. Jakuba z cudownym widokiem na Zamek w Sandomierzu. Winnicę możesz zwiedzać z przewodnikiem z klasztoru lub skorzystać z usług Winnica Bistro. Winnica dominikańska znajduje się na Sandomierskim Szlaku Winiarskim słynącym z produkcji najlepszego wina w Polsce. Tradycja uprawy winorośli przez Dominikanów w Sandomierzu sięga 1226 r. Początkowo wino wytwarzane było głównie do celów liturgicznym. Później zaczęło pojawiać się na dworach i w domach bogatych mieszczan. Dominikanie z Sandomierza szybko znaleźli wielu naśladowców, a miasto stało się winiarską potęgą. Więcej w tym temacie, póki co nie zdradzimy, bo o historii winiarstwa na ziemiach świętokrzyskich już wkrótce w kolejnym poście na naszym blogu!

Wąwozy lessowe Sandomierza 

Sandomierz położony jest na glebie lessowej – bardzo żyznej, ale także bardzo podatnej na działanie wody, która w wielu miejscach na terenie miasta wyrzeźbiła wąwozy. W pobliżu kościoła św. Jakuba znajdziesz najbardziej okazały z sandomierskich jarów. Mowa tu o Wąwozie Królowej Jadwigi. W tym wysokim na około 8 metrów lessowym tunelu przyroda stworzyła niesamowity spektakl, który koniecznie musisz zobaczyć. Miejscowa legenda mówi, że zimą utknęła tu w swoich saniach sama Królowa Jadwiga. Miejscowi pomogli jej się z wąwozu wydostać, a w zamian za pomoc otrzymali jej skórzaną rękawiczkę. Wąwóz nosi teraz jej imię, a rękawiczkę królowej możesz zobaczyć w Muzeum Diecezjalnym „Domu Jana Długosza ” na sandomierskiej starówce. 

Rejsy po Wiśle 

W sezonie letnim świetnym uzupełnieniem wycieczki po Sandomierzu są rejsy łodzią po Wiśle. Startują one w przystani przy Bulwarze im. Józefa Piłsudskiego, naprzeciwko zamku. Ze swojej strony szczególnie polecamy Ci rejs drewnianą łodzią typu dubas. Jest to unikatowa łódź flisacka, na której dowiesz się wielu niezwykłych historii o miejsca mijanych podczas rejsu. 

Okolice Sandomierza i jego najciekawsze atrakcje

Góry Pieprzowe

Nie tylko Sandomierz zachwyca swoimi zabytkami. Jego okolice też mogą poszczycić się ciekawymi atrakcjami. Pierwszą z nich jaką chcemy Ci zaproponować jest krótki spacer po Górach Pieprzowych. Te najstarsze góry w Polsce położone są zaledwie 10 min jazdy samochodem od małego Rzymu. Rozpościerają się na malowniczych wzgórzach i tworzą uroczy rezerwat zachęcający do pieszych wędrówek z pięknym widokiem na rzekę Wisłę i pobliski Sandomierz. W rezerwacie możesz podziwiać murawy stepowe, źródliska, las łęgowy, sady morelowe oraz ptasie przeloty.

Pieprzówki są pozostałością Gór Sandomierskich i wypiętrzyły się około pół miliarda lat temu! Według miejscowej legendy przed wiekami w ich okolicach mieszkali mnisi. Na opadających ku Wiśle zboczach uprawiali rośliny, których czarne nasiona były tak ostre, że po rozgryzieniu niemiłosiernie paliły. I to właśnie od nich góry wzięły ponoć swą nazwę. Bardziej prawdopodobna jest jednak wersja, że góry te tworzą m.in. wietrzejące łupki kambryjskie, których drobinki do złudzenia przypominają ziarna pieprzu.

Pieprzówki zwane też Górami Różanymi to również największe w Polsce, a może i w Europie rosarium. Możesz tu spotkać aż dwanaście gatunków dzikich róż w tym jeden, który nie występuje nigdzie indziej na świecie. Najpiękniej jest tu wiosną oraz jesienią, kiedy góry mienią się dziesiątkami barw szczególnie o zachodzie słońca.

Porada: Zwiedzanie Gór Pieprzowych proponujemy rozpocząć od punktu widokowego w Rezerwacie Gór Pieprzowych. Wejście na niego jest biletowane i kosztuje 5 zł/os. Auto możesz zostawić na oficjalnym parkingu Rezerwatu Gór Pieprzowych lub spróbować zaparkować przy Pensjonacie Willa Dzika Róża skąd do punktu widokowego będzie dzieliło Cię około 17 metrów. Na spokojne zwiedzanie Pieprzówek przeznacz sobie około godziny. Szlak momentami wspina się kilkadziesiąt metrów ponad Wisłę, by później stromo opaść w kierunku rzeki. Ścieżka jest wytyczona słupkami połączonymi sznurem, więc nie powinieneś jej przeoczyć. Z sandomierskiego rynku w okolice rezerwatu można dojść również znakowanym szlakiem turystycznym koloru czerwonego (link do trasy).

Koprzywnica

Siedemnaście kilometrów na południe od Sandomierza znajduje się Koprzywnica. To niezwykle ciekawe miasto, które warto odwiedzić przy okazji weekendowego pobytu w Sandomierzu. Jego historia nierozerwalnie związana jest z zakonem cystersów, który w 1185 roku do Koprzywnicy sprowadził Kazimierz Sprawiedliwy. Cystersi przez kilka stuleci byli w posiadaniu miasta oraz okolicznych wsi rozwijając tu prężnie kulturę rolną. Niestety podczas potopu szwedzkiego Koprzywnica znacznie ucierpiała, a po kasacji zakonu cysterskiego podupadła do reszty i na długie, długie lata straciła prawa miejskie. Odzyskała je dopiero 1 stycznia 2001 roku. 

Dziś jedną z głównych atrakcji Koprzywnicy jest pocysterski zespół klasztorny, którego charakterystyczna sylweta jest jednym z symboli regionu sandomierskiego. Z pierwotnej budowli zachował się jedynie Kościół św. Floriana oraz wschodnie skrzydło klasztoru, w którym znajduje się późnoromański kapitularz, czyli sala zebrań. Na piętrze kapitularza mieści się dormitorium, czyli sypialnia XIII-wiecznych mnichów.

We wnętrzach okazałej świątyni możesz za to podziwiać dzieła sztuki z różnych epok w tym renesansowe nagrobki, barokowe ołtarze oraz sprowadzone z Krakowa relikwie św. Floriana – patrona strażaków. W kościele zachował się oryginalny, średniowieczny system konstrukcyjny widoczny w postaci sklepień krzyżowo-żebrowych. Na wyobraźnię działają również niezwykle cenne malowidła ścienne, z których najstarsze mają około 700 lat! Zachodnia fasada kościoła stanowi wspaniały przykład XVII-wiecznej sztuki barokowej.

Co ciekawe co roku podczas Wielkiej Soboty koprzywniccy strażacy kultywują tu lokalny zwyczaj zwany „bziukami”. Tradycja plucia ogniem jest unikatowa w skali kraju i została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Powstający w czasie plucia słup ognia ma, według miejscowej tradycji, oświetlić drogę zmartwychwstałemu Chrystusowi. Umiejętność „bziuknia” jest przekazywana w Koprzywnicy z ojca na syna. Wymaga wielu szkoleń i praktyki. Ponoć zostać koprzywnickim „bziukiem” to ogromny zaszczyt, o którym marzy każdy tutejszy chłopiec. 

Jako ciekawostkę dodamy jeszcze, że tereny dzisiejszej Koprzywnicy porastała kiedyś pierwotna Puszcza Sandomierska. Miasto po dziś dzień otaczają piękne lasy, urokliwe wąwozy, sady owocowe, zagajniki i wijąca się srebrzystą wstęgą rzeka Koprzywianka, przy której wytyczono liczne szlaki pieszo-rowerowe prowadzące między innymi do Sandomierza. 

Klimontów

Jeśli lubisz zwiedzać zabytki sakralne to tuż nieopodal Koprzywnicy znajduje się Klimontów, a w nim aż 3 niezwykłe świątynie: okazała Kolegiata św. Józefa, Kościół Św. Jacka i klasztor dominikanów oraz Synagoga w Klimontowie. Ta pierwsza to piękna barokowa świątynia będąca jedną z najwspanialszych XVII-wiecznych budowli w Polsce, którą ufundował Jerzy Ossoliński. Swoją wyjątkowość zawdzięcza temu, że powstała na planie elipsy, według projektu włoskiego architekta Lorenzo Senesa. Jako ciekawostkę dodamy jedynie, że projektował on również ostateczną bryłę pobliskiego zamku Krzyżtopór w Ujeździe. Kolegiata św. Józefa miała nawiązywać swoim wyglądem do kościoła Santa Maria della Salute w Wenecji. W swoich wnętrzach kryje wyjątkową kopułę z polichromią, cztery ołtarze, chór muzyczny, organy oraz stiuki wykonane przez Jana Falconiego. Jest też miejscem spoczynku rodu Ossolińskich, którzy zapisali się w historii regionu między innymi jako twórcy zachwycających i okazałych budowli.

Tuż nieopodal Kolegiaty św. Józefa na wzgórzach Klimontowa kryje się jeszcze jedna ciekawa świątynia, do której proponujemy Ci zajrzeć. To klasztor podominikański z XVII wieku wraz z kościołem Św. Jacka. Jego fundatorem był Jan Zbigniew Ossoliński – ojciec Jerzego, który ufundował wyżej wymienioną kolegiatę. Obecnie zespół klasztorny nie jest wykorzystywany, ale kiedyś w jego murach mieścił się lazaret wojskowy, a później Liceum Ogólnokształcące. Dziś miejsce to zachęca do nieśpiesznych spacerów. 

Jako ciekawostkę dodamy jeszcze, że zarówno Kolegiata św. Józefa oraz Kościół św. Jacka w Klimontowie znajdują się na trasie Małopolskiej Drogi Św. Jakuba.

Zamek Krzyżtopór w Ujeździe

Z Klimontowa zabieramy Cię jeszcze do pobliskiego Ujazdu. Naszym skromnym zdaniem to właśnie tam znajduje się najpiękniejsza atrakcja okolic Sandomierza jaką są ruiny Zamku Krzyżtopór. To już kolejny raz, kiedy zawitaliśmy do tego niesamowitego miejsca i wciąż nie możemy wyjść z zachwytu nad tą budowlą. Jesteśmy przekonani, że spodoba się również i Tobie.

Zamek Krzyżtopór w Ujeździe pobudza wyobraźnię jak żaden inny w Polsce. To jeden z największych i najbardziej niezwykłych zamków w naszym kraju, który wyrósł w wyobraźni wojewody sandomierskiego – Krzysztofa Ossolińskiego. Na przestrzeni 18 lat fundator wydał na niego aż 30 milionów ówczesnych złotych! Do jego budowy użyto ponad 11 tysięcy ton piaskowca kwarcytowego, 200 tysięcy cegieł, 500 ton wapnia palonego i 5 tysięcy m3 piasku. Okazałą rezydencję w typie palazzo in fortezza przykryto ponad 30 tysiącami dachówek. Wykończenia zdobiły marmury, alabastry i egzotyczne drewno. 

Zbudowane przy posiadłości stajnie zaprojektowano tak, by mogły pomieścić 300 koni, a nad marmurowymi żłobami w stajniach zainstalowano zwierciadła, by zwierzęta mogły się w nich przeglądać. Plany budowy zamku wielokrotnie zmieniano. Pracowały na nim setki robotników, rzemieślników, a nawet jeńców wojennych. Na cele tego ogromnego przedsięwzięcia zabudowano nawet dodatkowe kamieniołomy, warsztaty rzeźbiarskie i stolarskie. 

Chyba żaden inny zamek w Polsce nie ma tak wielu niezwykłych legend jak ten. Jedna z nich głosi, że Krzyżtopór miał mieć tyle okien co dni w roku, pokoi tyle co tygodni, sal tyle ile miesięcy i wież tyle co kwartałów w roku. Czy to prawda? Nie wiadomo. Faktem jest, że rezydencja posiadała doskonały systemem wentylacyjny i grzewczy, bo układ kanałów biegnących wewnątrz jej murów zapewniał ciepło i świeże powietrze w większości pomieszczeń. Jakby tego było mało w jednej ze stajni po dziś dzień panują fantastyczne warunki akustyczne, którymi zachwycają się znawcy muzyki z całego świata. Na zamek przyjeżdżają też filmowcy. Ostatnio przez kilka dni gościła na nim ekipa filmowa z Indii, która kręciła w Krzyżtoporze sceny do słynnej produkcji Bollywood.  

Informacje praktyczne: Zamek Krzyżtopór w Ujeździe czynny jest:

• od 1 kwietnia do 31 sierpnia w godzinach od 8.00 do 20.00
• od 1 września do 31 października od 8.00 do 18.00
• od 1 listopada do 28 lutego w godzinach od 8.00 do 16.00
• od 1 marca do 31 marca w godzinach od 8.00 do 18.00
• Bilet wstępu kosztuje 15 zł/os. dorosła
• Za dodatkową opłatą możliwe jest także nocne zwiedzanie zamku
• Oficjalna strona zamku

Sandomierski Szlak Jabłkowy

Będąc w temacie Sandomierza i jego okolicznych atrakcji nie możemy nie wspomnieć o Sandomierskim Szlaku Jabłkowym. Nie od dziś wiadomym jest, że ziemia sandomierska to morze sadów ciągnących się po horyzont! Tradycje sadownicze sięgają tu czasów cysterskich, kiedy to zakonnicy pod koniec XII wielu zakładali uprawy przy wspomnianym wyżej klasztorze w Koprzywnicy. Ich tradycje sadownicze kontynuowali dominikanie przy kościele św. Jakuba w Sandomierzu

. Dziś w okolicach Sandomierza znajduje się ponad 20 tyś. ha sadów jabłoniowych, 1400 ha sadów śliwowych i po ok. 600 ha sadów morelowych, brzoskwiniowych i czereśniowych, a Sandomierski Szlak Jabłkowy jest jednym z ważniejszych punktów na turystycznej mapie Sandomierszczyzny. Żyzna gleba o lessowym podłożu, dobre nasłonecznienie, odpowiednia ilość opadów i niewielkie przymrozki, jednym słowem specyficzny klimat od wieków sprawiają, że ziemia sandomierska jesienią mieni się wszystkimi barwami i rodzi na potęgę zielone papierówki, szare renety, słomkowożółte kosztele czy czerwone ligole tj. jabłka sandomierskie o wyrazistym smaku i zapachu wpisane na listę produktów tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju w kategorii Warzywa i owoce w woj. świętokrzyskim.

Sandomierski Szlak Jabłkowy to blisko 200 km trasa turystyczna poprowadzona przez wszystkie gminy powiatu sandomierskiego. Dzieli się ona na kilka podkategorii: Na Szlak Aktywny, Szlak Apetyczny, Szlak Artystyczny, Szlak Agroturystyczny i Szlak Winiarski, które łączą ze sobą malownicze krajobrazy, ciekawe atrakcje, zabytki, agroturystyki, gospodarstwa sadownicze i winiarskie. Szlak możesz zwiedzać pieszo, rowerem lub samochodem. Możesz dzielić go sobie na interesujące Cię odcinki. Możesz go zobaczyć samemu lub ze stowarzyszeniem, które organizuje gotowe wycieczki dla turystów indywidualnych jak i grup zorganizowanych. Indywidualnie dobierane trasy wycieczek pozwalają zasmakować w krajobrazach Wyżyny Kielecko-Sandomierskiej i poznać jej historię, zabytki oraz tradycje.

Okolice Sandomierza – szlaki rowerowe 

A jak już jesteśmy przy temacie aktywnego zwiedzania okolic Sandomierza to mamy jeszcze dla Ciebie propozycje wycieczek rowerowych. Jedną z piękniejszych tras rowerowych, która niemal w całości przebiega przez malownicze sandomierskie sady jest czarny szlak rowerowy „Sandomierskie Krajobrazy”. Cały szlak liczy około 22 km i tworzy pętlę otaczającą Sandomierz od północy, południa i zachodu.

Trasa nie jest wymagająca. Prowadzi pagórkowatym terenem, na przemian wznosi się i opada. Poprowadzona jest asfaltowymi drogami o małym natężeniu samochodowym, momentami wiedzie szutrową nawierzchnią pomiędzy sadami owocowymi. W sezonie jesiennym (wrześniu, październiku i listopadzie) wycieczka jest doskonałą okazją do podejrzenia jak wyglądają zbiory w sandomierskich sadach. Dzięki ogromnej gościnności sadowników po drodze możesz też skosztować przepysznych jabłek lub śliwek prosto z drzewa! Pokonanie czarnego szlaku rowerowego „Sandomierskie Krajobrazy” z licznymi postojami na podziwianie krajobrazów powinno Ci zająć 3-4 godziny. 

Doskonałym narzędziem, które pomoże Ci zaplanować i zrealizować pobyt na Ziemi Sandomierskiej jest portal i aplikacja Świętokrzyskie Szlaki. Znajdziesz tam najciekawsze szlaki piesze i rowerowe, opisy atrakcji turystycznych wraz z galeriami zdjęć oraz szereg innych przydatnych informacji.

Alternatywą dla krótkich tras rowerowych poprowadzonych wokół Sandomierza jest 38 km odcinek Wschodniego Szlaku Rowerowego GreenVelo prowadzący z Sandomierza przez Klimontów do Zamku Krzyżtopór w Ujeździe. Jadąc nim nieustannie będziesz podziwiać piękne krajobrazy oraz cenne historycznie zabytki. Ze względu na długość trasy i brak możliwości zrobienia pętli jest to szlak raczej dla zaawansowanych rowerzystów. 

Sandomierz – informacje praktyczne

Kiedy jechać do Sandomierza

Każda pora roku jest idealna, by udać się na weekend do Sandomierza. My ze swojej strony szczególnie polecamy zajrzeć tu jesienią. Jest mniej turystów, biletowane atrakcje są nieco tańsze, a miastu nie można odmówić uroku! Dodatkowo w listopadzie odbywa się tu coroczne Święto Młodego Wina.

Sandomierz, gdzie zjeść

Ze swoje strony możemy Ci polecić trzy miejsca, w których można dobrze zjeść i napić się smacznej kawy.

• Restauracja 2 Okna (Rynek 5) – idealne miejsce na lunch w samym sercu sandomierskiego rynku 
• Bistro Podwale (Podwale Dolne 8a)- serwujące dania oparte na lokalnych składnikach. Miejsce z klimatem, z urokliwym ogródkiem i wnętrzach w loftowym stylu. Znajduje się przy deptaku spacerowym Podwale Dolne poniżej murów obronnych Sandomierza.
• Kawiarnia Cafe Mała (Generała Michała Sokolnickiego 3 )- malutka kawiarenka ulokowana przy ulicy odchodzącej od Rynku w Sandomierzu. Serwuje przeróżne wariacje na temat kawy!

Pamiątki z Sandomierza

Kraków ma bajgle, Zakopane oscypki, Szydłów swoje śliwki, a Sandomierz oprócz oryginalnej biżuterii z krzemieniem pasiastym ma swoje smaczne “Krówki Sandomierskie”, które obok krówki opatowskiej są jednym z najpopularniejszych słodkości województwa świętokrzyskiego.

Na marginesie dodamy, że krówki z pobliskiego Opatowa też kupisz w Sandomierzu. Są one uważane za jedne z lepszych w Polsce. Po dziś dzień są robione według niezmienionej receptury w dużej mierze ręcznie i smakują wybornie!

Sandomierz, gdzie nocować

Na terenie Sandomierza jak i jego okolic znajdziesz bogatą bazę noclegową w postaci hoteli, apartamentów prywatnych czy pensjonatów. W najbliższej okolicy miasta możesz też nocować przy winnicach. My ze swojej strony możemy polecić Ci dwa takie miejsca:

• Nocleg przy Winnicy Sandomierskiej w Górach Wysokich k. Sandomierza – winnica dysponuje trzema kameralnymi apartamentami na piętrze domu z 1918 roku, które zostały w pełni wyremontowane i wyposażone w 2012r. 

• Apartament na Starówce w samym sercu Sandomierza 

Sandomierz mapa atrakcji

Informacja turystyczna
Centrum Informacji Turystycznej
Rynek 20, 27-600 Sandomierz
tel. 15 644 61 05
www.sandomierz.travel

Punkt Informacji Turystycznej w Sandomierzu
Oddział PTTK
Rynek 12, 27-600 Sandomierz
tel. 15 832 23 05, 15 832 26 82, 509 554 218

www.pttk-sandomierz.pl

Post powstał we współpracy z Urzędem Marszałkowskim Województwa Świętokrzyskiego. 

Artykuł Sandomierz na weekend. Poznaj najciekawsze atrakcje Sandomierza i jego okolic. pochodzi z serwisu 101 Countries Before 50.

Regionalne smaki Ponidzia

Ponidzie winem płynące – Winnica Złota Wieś

Ponidzie to równiny, pagórki i lessowe wąwozy. Falujące po horyzont mozaiki pól uprawnych, soczyście zielone od ozimy wiosną, żółte od rzepaku, latem czerwone od maków i złociste od łanów zboża. To trochę taka mieszka włoskiej Toskanii i czeskich Moraw. A skoro już takie porównania to zapewne Cię zaskoczymy, że na Ponidziu w województwie świętokrzyskim prężnie działają najprawdziwsze w świecie winnice, które absolutnie nie odbiegają od tych toskańskich czy morawskich winiarni. 

Enoturystyka, czyli turystyka winiarska polegająca na odwiedzaniu miejsc upraw winorośli i poznawaniu ich szeroko pojętej kultury, której motywem przewodnim jest wino rozwija się także w tym regionie. Dojrzewające tu w pełnym słońcu winogrona swoje niezwykłe walory smakowe zawdzięczają bogatym glebom i ogromnej pasji ludzi, którzy je pielęgnują! 

Pierwszym niezwykłym miejscem na kulinarnej mapie Ponidzia, do którego chcemy Cię zabrać jest Winnica „Złota Wieś”. To oaza spokoju, zapierających dech w piersiach ponidziańskich pagórków i pysznego wina. Jej właściciele Ewelina i Marcin Ptak pierwsze nasadzenia we wsi Złota zrobili w 2018 r. Z pomocą rodziny posadzili tu wtedy cztery szczepy winogron: Muscaris, Riesling, Hibernal i Cabernet Cortis. Jak mówi Ewelina wszystko zaczęło się od wierszy Adama Ochwanowskiego – ponidziańskiego wieszcza opisującego walory Doliny Nidy. Była nimi tak zauroczona, że sama dostrzegła potencjał w miejscu, w którym się wychowała. Z miłości do Ponidzia i z pasji do win właściciele winnicy z ogromną determinacją przez wiele lat zdobywali wiedzę na temat uprawy winorośli, technologii produkcji i przygotowania winnego trunku. Walczyli o to, aby ziścić swoje największe marzenie w miejscu, które kochają ponad życie. Udało się! W 2020 roku po raz pierwszy zabutelkowali wino, a teraz dzielą się swoją miłością do regionu i tym niezwykłym przedsięwzięciem, by każdy kto do nich przyjedzie czuł się jak w domu. Wiersze Adama Ochwanowskiego o Dolinie Nidy są nadal nieodzownym elementem ich winnicy. Znajdziesz je na każdej butelce wina. 

Degustacja win w Winnicy Złota Wieś odbywa się na przepięknej werandzie z zapierającym dech w piersiach widokiem na równiutkie rzędy winorośli i ponidziańskie pagórki majaczące w oddali. Obejmuje 4 rodzaje wina, deskę lokalnych serów, chleb z domowego wypieku, olej tłoczony na zimno, miód od lokalnych producentów oraz wodę. Degustacja połączona jest ze zwiedzaniem winnicy oraz pobliskiej winiarni, piwnicy z winami i prelekcji. Podczas tej ostatniej Ewelina i Marcin opowiedzą Ci o procesie produkcji ich wina. Już na samo powitanie poczęstują Cię lampką wytwornego czerwonego trunku, przy której dowiesz się m.in., że maceracja czerwonego wina trwa ok 2 tygodnie. W przypadku wina różowego jest to zaledwie 3-5 min, a drożdże winiarskie to pilnie strzeżony sekret każdej winiarni! 

Winnica Złota Wieś organizuje także spotkania integracyjne, wieczory panieńskie, urodziny, ogniska i inne uroczystości. Możesz tam także przyjechać, po to, aby tak po prostu odpocząć na łonie pięknej natury z dala od zgiełku wielkiego miasta. Za zgodą właścicieli w winnicy możesz spędzić noc w swoim namiocie lub kamperze. Tuż obok nowoczesnego budynku, w którym odbywają się degustacje znajduje się zaplecze sanitarne (prysznic, toalety) i już wkrótce będzie tam można wynająć mały pokoik na poddaszu z obłędnym widokiem na zapierającą dech w piersiach okolicę. My już zaklepaliśmy pierwszy dostępny termin!

Winnica Złota Wieś – informacje praktyczne

• Strona internetowa 
• Adres: ul. Łąkowa 21, 28-425 Złota, woj. świętokrzyskie (Winnica Złota Wieś działa pod dwoma adresami. Na ulicy Łąkowej znajduje się winiarnia i to od tego miejsca zaczyna się zwiedzanie. Później następuje przejazd do pobliskiej winnicy na degustację.) 
• Kontakt: kontakt@winncazlotawies.pl , tel. 502 225 329 (Ewelina Ptak) lub 504 086 713 (Marcin Ptak)
• Obecnie na zboczu winnicy rośnie siedem szczepów winogron
• Degustacja 4 rodzajów wina połączona ze zwiedzaniem winnicy i pobliskiej winiarni to koszt 50 PLN/os.
• Degustacje odbywają się od maja do listopada w soboty (godz.: 13:00, 15:00 i 17:00) oraz w niedziele o godz. 13:00 i 15:00. Konieczność wcześniejszej rezerwacji telefonicznej
• Sklepik z winami i wyrobami lokalnych producentów czynny jest codziennie przy ul. Łąkowej 21, 28-425 Złota
• Wina możesz też kupić przez sklep internetowy

Regionalne smaki Ponidzia – Ponidziańskim Duktem

Ponidzie sadem pachnące – Farma Zdrowia Jabusko.pl 

Ponidzie to nie tylko dojrzewające w słońcu winorośle. To także jabłka prosto z drzewa, soki wyciskane ze świeżych owoców, miody pachnące łąką i prozdrowotne oleje tłoczone na zimno. Lokalni producenci zdrowej żywności stworzyli tu fantastyczny projekt pod nazwą „Ponidziańskim Duktem”, gdzie w jeden dzień poznasz pracę sadownika, pszczelarza i olejarza. W każdym obiekcie spróbujesz, jak smakują regionalne smaki Ponidzia i wspomnieniami wrócisz do czasów dzieciństwa.

Kulinarną podróż Ponidziańskim Duktem proponujemy rozpocząć od tryskającej zdrowiem Farmy Zdrowia Jabusko.pl we wsi Pęczelice. Jej właściciel Jurek Misch – promotor zdrowej żywności i wszystkiego co świeże i naturalne oprowadzi Cię po swoim sadzie pełnym smaków, zapachów i kolorów. Obiecujemy Ci, że między pachnącymi jabłonkami i soczystymi śliwami przeniesiesz się do czasów beztroskiego dzieciństwa. Podążając ścieżką zmysłów połączoną z edukacyjną ścieżką botaniczną odkryjesz moc jaką kryje w sobie ponidziańska natura. Na Farmie Zdrowia dowiesz się wielu interesujących faktów na temat rosnących tu owoców w tym cudownych właściwościach rokitnika określanego mianem superfoods. Oprócz wartości takiej jak smak i aromat posiada on cenne dla organizmu człowiek składniki m.in. witaminy, sole mineralne, antyoksydanty i wiele innych związków biologicznie aktywnych. 

W pachnącym sadzie przypomnisz też sobie jak smakują jabłka zrywane prosto z drzewa. Ta mała, prosta i soczysta przyjemność będzie zaledwie preludium do kolejnych rozkoszy dla Twojego podniebienia. Relaks w leżaku z niezwykłą panoramą na ponidziańskie krajobrazy umili Ci pijalnia soków w samym sercu sadu połączona z degustacją tłoczonego na zimno soku NoToSzOK. Wystarczy tylko jeden łyk tego cudownego owocowego napoju, aby wspomnienia z wiejskich wakacji u dziadków odżyły!

Farma Zdrowia Jabusko.pl to miejsce, w którym stawia się na wysoką jakość upraw, superfoods, ekologiczne owoce i wytwarzane z nich produkty pozwalające zachować zdrowie i witalność. Co roku na początku czerwca organizowane są tutaj tzw. „Kuracje Czereśniowe”, podczas których sam zbierasz owoce, które zabierasz później ze sobą do domu. Jakby tego było mało fotografowie przyjeżdżają tu na plenery foto, w tym sesje ślubne i narzeczeńskie, bo zdaniem wielu i naszym również jest to jeden z najpiękniejszych sadów owocowych w Polsce! Położony w malowniczym plenerze na wzgórzu z zapierającymi dech w piersiach widokami na świętokrzyską Toskanię daje wytchnienie od wszelkich zmartwień i trosk. Jest podróżą wstecz do beztroskiego dzieciństwa pełnego zdrowych i naturalnych produktów.  

 
Farma Zdrowia Jabusko.pl – informacje praktyczne

• Strona internetowa 
• Adres: Pęczelice k. Buska-Zdroju
• Kontakt: sklep@jabusko.pl, tel. 884 254 818 
• Zwiedzanie sadu oraz degustacje w sadzie odbywają się po uprzednim kontakcie telefonicznym 
• Firmowy sklep oraz pijalnia soków na co dzień znajdują się pod adresem: ul. Mała 5 w Kielcach
• Produkty z Farmy Zdrowia możesz też kupić przez sklep internetowy

Ponidzie miodem płynące – Pasieka Pęczelice Janusz Gębicz

Wizyta na Farmie Zdrowia Jabusko.pl w Pęczelicach to nie koniec ponidziańskich atrakcji! Z sadu odbierze Cię Pan Janusz Gębicz i wprowadzi do położonego tuż nieopodal zachwycającego świata pszczół. Założysz kapelusz z siatką, otrzymasz podkurzacz pasieczny i zajrzysz do niezwykłego królestwa tych małych pracowitych owadów. 

W Pasiece Pęczelice dowiesz się jak zbudowany jest ul, ile można mieć miodu z jednego ula i ile kosztuje jego utrzymanie. Pan Janusz pokaże Ci jak odróżnić robotnicę od trutnia i gdzie ukrywa się królowa matka. Już teraz możemy Ci zdradzić, że królowa jest specjalnie oznakowana kropeczką na tułowiu. Jest większa od pozostałych pszczół i pełni głównie funkcje rozrodcze. Z jej jaj mogą powstać wszystkie 3 kasty pszczół: królowe, robotnice i trutnie. Co niezwykłe i zaskakujące zarazem to to, że pszczoły są w stanie stwierdzić, kiedy umrze ich królowa. Przestają wtedy czuć jej feromony. Pszczoły miodne dzielą się z kolei pracą ze względu na swój wiek. Te najmłodsze spędzają swój czas czyszcząc plastry, w których się urodziły i zapewniają ciepło pozostałemu potomstwu. Nieco starsze karmią larwy. 12-17 dniowe pszczoły produkują wosk, budują plastry, przenoszą pożywienie i przygotowują innym obowiązki, by te w wielu 18-21 dni mogły pełnić funkcję wartowniczek i chronić wejścia do ula. Najstarsze owady są najbardziej pracowite. Aż do swojej śmierci latają i zbierają pyłki, nektar i wodę.

Czy warto obawiać się pszczół Pana Janusza? Zdecydowanie nie! Są one niezwykle pozytywnie nastawione do odwiedzających i produkują najsmaczniejszy na świecie miód. Idziemy o zakład, że nigdy nie próbowałeś miodu prosto z ula. Wiedź o tym, że Twoje podniebienie oszaleje z zachwytu już po pierwszym kontakcie z tym słodziutkim, lepkim i ciepłym produktem bez ulepszaczy, dodatków i całego tego byle czego, które na co dzień jemy.

Pasieka Pęczelice Janusz Gębicz – informacje praktyczne

• Strona internetowa 
• Adres: Pęczelice 13, k. Buska-Zdroju
• Kontakt: 609 490 309
• Zwiedzanie uli oraz degustacja miodu odbywają się po uprzednim kontakcie telefonicznym z Panem Januszem lub Panem Jurkiem z Farmy Zdrowia Jabusko.pl
• Miody z Pasieki Pana Janusza możesz zakupić na miejscu lub poprosić o wysyłkę na wskazany adres.

Ponidzie rzepakiem kwitnące – Olejarnia Zagłoby 

Wizytę Ponidziańskim Duktem proponujemy zakończyć w Olejarni Zagłoby. Pan Mariusz Roszkowski z Mikułowic nie uprawia wprawdzie rzepaku, ale w swoim podwórku schował inny cenny skarb z nim związany! Pokaże Ci on swoją niewielką, ale tryskającą naturą i zdrowiem manufakturę olejów. Opowie Ci o tradycyjnym olejarstwie w Polsce i roślinach oleistych Ponidzia, zaprezentuje tłoczenie oleju rzepakowego z użyciem zabytkowej prasy z XIX w. i zaprosi na degustację olei jadalnych.

Koniecznie spróbuj tego z rzepaku, czarnuszki, musztardowego i z orzechów laskowych. Są obłędne! Oleje tłoczone tradycyjną metodą są nierafinowane i niefiltrowane przez co zachowują wszystkie właściwości zdrowotne. Takich miejsc jak Olejarnia Zagłoby jest w Polsce naprawdę niewiele. Miejsc, które stawiają na naturalność, smak i zdrowie. Bogate w antyutleniacze, witaminy, kwasy Omega3 i Omega6 oraz inne cenne składniki pozwalają zredukować poziom złego cholesterolu i chronią przed wieloma chorobami cywilizacyjnymi. Spożywa się je na zimno. Są doskonałym dodatkiem do sałatek, dipów, sosów czy śledzi. 

Olejarnia Zagłoby- informacje praktyczne

• Strona internetowa 
• Adres: Mikułowice 336, 28-100 Busko-Zdrój
• Kontakt: olejarnia zagłoby@gmail.com tel. 791 632 390
• Zwiedzanie olejarni oraz degustacja odbywają się po uprzednim kontakcie telefonicznym z Panem Mariuszem
• Na miejscu znajduje się sklepik z olejami i lokalnymi produktami 
• Produkty możesz też zakupić przez sklep internetowy
• Dodatkowo organizatorami wycieczek do Olejarni Zagłoby są: Ponidzie Tour (tel. 606 798 776), Słoneczny Ekspres (tel.604 509 839) i Ekoponidzie (tel. 606 538 252)

Ponidzie ma też swoją naturalną wodę mineralną wydobywaną z geologicznie czystych warstw w ścisłej strefie uzdrowiskowej Buska-Zdroju, położonej w sąsiedztwie Szanieckiego Parku Krajobrazowego. Jest nią smaczna i zdrowa Buskowianka! 

Buskowianka-Zdrój to woda mineralna wydobywana od 60 lat z buskich źródeł. Zaliczana jest do wód średniozmineralizowanych o ogólnej mineralizacji ok. 800 mg/l. W swoim składzie zawiera między innymi magnez, potas, wapń, sód, chlorki, wodorowęglan oraz siarczany. Doskonale gasi pragnienie oraz uzupełnia gospodarkę mineralną organizmu i wspomaga leczenie wielu schorzeń. Oczyszcza organizm i przyspiesza wydalanie szkodliwych substancji. Podążając „Ponidziańskim Duktem” jej również koniecznie musisz spróbować! 

Regionalne smaki Ponidzia – Piknik nad rzeką Nidą

Gdy już zaopatrzysz się we wszystkie smaczne produkty Ponidzia to zapraszamy Cię na piknik nad rzekę Nidę. Będzie on cudownym przypieczętowaniem całej wycieczki i powrotem do czasów dzieciństwa i beztroski. Rzeka Nida, czyli niekwestionowana królowa regionu leniwie meandruje tworząc zachwycające wysepki, starorzecza, piękne łęgi i zakola, w których tworzą się niewielkie naturalne plaże sprzyjające odpoczynkowi.

Nida płynie wśród zielonych lasów, malowniczych pól i łąk. Jakby tego było mało jest płytką, czystą rzeką i jedną z najbardziej nasłonecznionych w Polsce. Latem temperatura wody w Nidzie dochodzi miejscami do 27 stopni Celsjusza, a swe wody toczy bardzo leniwie. Jej koryto nie przekracza kilkudziesięciu metrów szerokości, a głębokość rzadko sięga powyżej metra, więc idealnie nadaje się również do kąpieli.

Dzikich plaż na Nidzie jest wiele. Znajdziesz je w okolicach Pińczowa, Krzyżanowic, Motkowic czy Skotnik Dolnych. Do większości z nich bez problemu dojedziesz autem. My ze swojej strony szczególnie polecamy Ci jednak małą, dziką plażę w okolicy pradawnego Grodziska Stawy we wsi Stawy. Koło mostu rzeka tworzy idealne miejsce na piknik z produktami regionu, kąpiele w rzece i odpoczynek. Do plaży prowadzi długa szutrowa droga obsadzona wierzbami z miejscowości Stawy, więc nie powinieneś mieć żadnych problemów, aby do niej dotrzeć.

Dodamy jeszcze, że rzeka Nida wraz ze swoimi dwoma odcinkami źródłowymi: Białą Nidą i Czarną Nidą jest idealnym miejscem do uprawiania kajakarstwa turystycznego. Organizowane na niej spływy kajakowe są bardzo bezpieczne, a ich największym atutem są zapierające dech w piersiach widoki i stosunkowo mała popularność zapewniająca kameralność spływu. Jeśli chciałbyś dowiedzieć się czegoś więcej w tym temacie odsyłamy Cię do naszego posta „Świętokrzyskie aktywnie. Spływy kajakowe po Nidzie.”

Gdzie nocować na Ponidziu

Ponidzie mimo, iż piękne ma dość skąpą bazę noclegową. Na tle kilku agroturystyk, pensjonatów czy pól campingowych tego niezwykłego regionu bez wątpienia wyróżnia się elegancki Hotel Bristol ART & Medical SPA położony w sercu Buska-Zdroju. Naszym skromnym zdaniem jest on najlepszą bazą wypadową do odkrywania uroków regionu. Zatopiony w zieleni z bogatą ofertą usług medycyny uzdrowiskowej, strefą wellness & spa, basenem oczyszczanym nanosrebrem i strefą saun, restauracją serwującą dania inspirowane naturą, oraz dającym wytchnienie tarasem w koronach drzew będzie doskonałym uzupełnieniem Twojego weekendowego pobytu na Ponidziu.

Post „Regionalne smaki Ponidzia” powstał we współpracy z Urzędem Marszałkowskim Województwa Świętokrzyskiego.

Artykuł Ponidzie – kraina winem i miodem płynąca. Poznaj najsmaczniejsze atrakcje Ponidziańskiego Duktu pochodzi z serwisu 101 Countries Before 50.

W tym artykule opisaliśmy:

• Najpiękniejsze atrakcje Czarnogóry
• Parki narodowe Czarnogóry
• Zwiedzanie Zatoki Kotorskiej
• Wakacyjne kurorty Czarnogóry
• Propozycje trekkingu w Czarnogórze
• Noclegi w Czarnogórze
• Wypożyczenie auta w Czarnogórze
• Mapa atrakcji w Czarnogórze

Najpiękniejsze atrakcje Czarnogóry

1. Zatoka Kotorska (Boka Kotorska)

Zwiedzanie Czarnogóry proponujemy rozpocząć od zapierającej dech w piersiach Zatoki Kotorskiej. To bez wątpienia sztandarowa atrakcja Czarnogóry opisywana we wszystkich przewodnikach i folderach reklamowych, którą koniecznie musisz zobaczyć. Wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO określana jest  mianem „śródziemnomorskiego fiordu”, choć tak naprawdę z fiordem nie ma nic wspólnego. Powstała bowiem na skutek zalania doliny rzecznej, a nie działalności lodowca.

Zatokę Kotorską potocznie zwie się Boka Kotorska, co po włosku (bocca) oznacza usta. Patrząc bowiem na nią z góry można odnieść wrażenie, że jej kształt bez wątpienia je przypomina. Dodatkowo zatokę otacza kilka pasm malowniczych Gór Dynarskich. Od północnego zachodu jest to góra Orjen, od północnego wschodu Ledenice, a od południowego wschodu Lovcen. Sama zatoka głęboko wcina się w górzysty ląd, a na jej ciemnogranatowych wodach ulokowało się aż 9 wysp. Wyjątkowa topografia i otoczenie wysokich gór sprawiają, że Zatoka Kotorska to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w Europie.

Oprócz zapierającego dech w piersiach widoku Zatoka Kotorska słynie także z urokliwych średniowiecznych miast  z bogatą historią. Do najpopularniejszych z nich zalicza się: Kotor, Perast czy Risan. Ich starówki wypełnione uroczymi kamiennymi domami z pomarańczowymi dachówkami przepięknie kontastują z niebieskim niebem i granatowymi wodami zatoki. Widok jest obłędny, szczególnie z murów obronnych nad Starym Miastem w Kotorze! Nad zatoką położone są ponadto popularne kurorty. Nawiększy z nich to Herceg Novi, najbardziej luksusowy i nowoczesny to Tivat.

Porada: Zatokę Kotorską najlepiej zwiedza się wynajętym autem. Jadąc z Budvy nad Zatokę Kotorską proponujemy Ci w miejscowości Cetynia (dawna stolica Czarnogóry i jedna z jej sztandarowych atrakcji, którą również warto zobaczyć) odbić na malowniczą trasę P1 prowadzącą wokół Parku Narodowego Lovcen, a poźniej na P22 prowadzącą do samego Kotoru. Trasa jest niezwykle widokowa, prowadzi górskimi serpentynami z niesamowitymi widokami na Zatokę Kotorską! Na trasie znajduje się parę punktów widokowych, gdzie możesz przystanąć i podziwiać okolicę. Od Kotoru przez miejscowości Dobrota, Perast  i Risan trasa prowadzi drogą E65 ciągnąca się dołem wzdłuż zatoki. Tu też jest pięknie! W miejscowości Kamenari dotrzesz do przeprawy promowej, dzięki której możesz przepłynąć na drugą stronę zatoki do Lepetani i z niej udać się dalej do Tivatu. Prom kosztuje 4,50 EUR, a bilet kupuje się w specjalnej budce tuż przed wjazdem na prom. Z Tivatu możesz wrócić  do Kotoru lub Budvy.

Nocleg: Na zwiedzanie Zatoki Kotorskiej jeden dzień to zdecydowanie za krótko. Dlatego jako bazę noclegową proponujemy Ci Kotor, Perast czy Herceg-Novi. Ze swojej strony możemy polecić Ci nocleg w Boutique Hotel & Spa Casa del Mare – Mediterraneo w Herceg Novi.

2. Park Narodowy Lovćen

Atrakcje Czarnogóry to również parki narodowe. Ten niewielki kraj ma ich aż pięć. Najpopularniejszym z nich jest Park Narodowy Lovćen, bo odwiedzany jest on przy okazji wizyty w Zatoce Kotorskiej. Park obejmuje powierzchnię 6 220 ha, a jego najwyższy szczyt Štirovnik wznosi się na wysokość 1749 m n.p.m.

Oprócz zapierających dech w piersiach widoków Park Narodowy Lovćen oferuje również możliwość zwiedzania Mauzoleum Piotra II Petrowicia-Niegosza – niezwykle ważnej historycznie postaci w Czarnogórze. Biskup i były władca Czarnogóry był prekursorem nowoczesnej organizacji państwowej tego kraju. Zainicjował m.in. rozwój szkolnictwa, wprowadził podatki i przez cały okres swoich rządów walczył z Turkami o utrzymanie granic Czarnogóry. Jego mauzoleum wzniesiono na górze Jezerski Vrh (1657 m n.p.m.), na którym umieszczono również platformę widokową z przepięknym widokiem na park i Zatokę Kotorską. I to choćby dla tej ostatniej warto to miejsce odwiedzić.

Porada: Do mauzoleum oraz na punkt widokowy znajdujący się tuż za nim trzeba wspiąć się po 462 stopniach. Bilet wstępu do mauzoleum i na platformę widokową Lovćen kosztuje 5 EUR/os. Wizytę w Parku Narodowym Lovćen warto połączyć ze zwiedzaniem Zatoki Kotorskiej.

3. Park Narodowy Durmitor

Z Zatoki Kotorskiej przenosimy Cię teraz do zachwycającego interioru Czarnogóry. To tu skryły się kolejne niezwykłe atrakcje tego wyjątkowego kraju. Obfitują one w majestatyczne góry, szmaragdowe jeziora i liczne szlaki wędrowne. Na pierwszy ogień idzie Park Narodowy Durmitor leżący na terenie masywu górskiego Durmitor z najwyższym szczytem Bobotov Kuk liczącym 2522 m.n.p.m i jedną z najpiękniejszych tras samochodowych zwanych trasą P14.

I to właśnie tą samochodową trasą chcieliśmy cię zainteresować w szczególności. P14 biegnie przez Park Narodowy Durmitor z miejscowości Žabljak do Plużine. Liczy około 50 km i obok austriackiej Großglockner Hochalpenstraße i rumuńskiej – Drogi Transfogaraskiej jest jedną z najbardziej malowniczych tras samochodowych w Europie. P14 poprowadzona jest na wysokości ok. 1800-1900 m n.p.m., a na jej przebiegu znajdują się liczne punkty widokowe, w tym ten najpiękniejszy na Przełęczy Sedlo (1907 m n.p.m), z którego rozpościerają się boskie widoki na Durmitor. Mapy Google pokazują, że trasę tą można przejechać w około 1:40 godz., ale w praktyce wychodzi grubo powyżej tego czasu, bo trasa miejscami wije się serpentynami i jest tak malownicza, że nie sposób się na niej nie zatrzymywać praktycznie co chwilę! Przy trasie P14 zaczynają się także liczne szlaki piesze w tym ten na Bobotov Kuk – najwyższy szczyt Durmitoru, w jeziorach można się kąpać, a przy trasie kempingować.

Durmitor to nie tylko P14, to również piesze wycieczki, jazda na rowerze, pływanie, skoki na bungee, narciarstwo, snowboard, rafting i wiele innych. Bez względu na porę roku na pewno znajdziesz w nim coś dla siebie.

Porada: Žabljak to baza wypadowa do zwiedzania Durmitoru. Miejsce to przypomina trochę nasze Zakopane – w sezonie jest tłoczne i mocno skomercjalizowane, ale ma dobrą bazę noclegową i zaplecze gastronomiczne. Noclegu możesz też szukać w Plużine położonym nad przepięknym Jeziorem Pivsko. Tam jednak wybór jest mniejszy.

Nocleg: Ze swojej strony możemy polecić Ci nocleg w klimatycznie urządzonym apartamencie Apartments Casa di Pino Eco Lodge w Żabljaku. Będzie on świetną bazą wypadową do zwiedzania Durmitoru.

4. Czarne Jezioro (Crno Jeziero)

Wspomnieliśmy wyżej, że atrakcje Czarnogóry to również jeziora. To prawda, ten uroczy kraj ma ich wiele. Nie jesteśmy w stanie wymienić ich wszystkich, ale możemy polecić Ci Czarne Jezioro (Crne Jeziero). Podobnie jak samochodowa trasa P14 leży ono w Durmitorze i jest jego najgłębszym i najpopularniejszym jeziorem. To coś na podobieństwo naszego Morskiego Oka. Tak naprawdę Crno Jeziero składa się z dwóch jezior ( Wielkiego i Małego) połączonych ze sobą.

Przy Czarnym Jeziorze bierze początek wiele szlaków górskich. Samo jezioro można też obejść dookoła. Zajmuje to nieco ponad godzinę i jest świetną propozycją na niewymagający spacer. Tuż obok jeziora znajdziesz też budynek na kształt schroniska z elegancką restauracją wewnątrz.

Porada: Do jeziora możesz dojść pieszo z Žabljaka lub dojechać autem na parking. Spod parkingu wygodny szlak poprowadzony asfaltową drogą zaprowadzi Cię pod samo jezioro (ok. 700m). Bilet wstępu nad Czarne Jezioro kosztuje 3 EUR/os. 

5. Kanion rzeki Tara

Interior Czarnogóry oprócz gór i jezior zachwyca również malowniczymi kanionami: Tary, Pivy oraz Moracy. O kanionie Pivy napomknęliśmy już powyżej. Możesz go podziwiać jadąc wzdłuż Jeziora Pivskiego między Plužine a granicą z Bośnią i Hercegowiną. Widoki są tam zachwycające. Niemniej jednak to kanion rzeki Tary wiedzie prym w Czarnogórze. Jest to bowiem najdłuższy kanion w Europie, który ciągnie się przez ok. 150 kilometrów, a jego głębokość dochodzi miejscami do 1300 m. O jego wyjątkowości niech świadczy też fakt, że został on wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.

Kanion Tary przejedziesz jadąc z Žabljaka do Mojkovaca. Po drodze koniecznie zatrzymaj się przy popularnym moście Durdevića. Jest to kolejna atrakcja Parku Narodowego Durmitor, która cieszy się niezwykłą popularnością. Most wzniesiono przed II wojną światową. Ma on 170 metrów wysokości i 360 metrów długości, a jego charakterystyczną cechą jest 5 ogromnych przęseł. Swego czasu most był największą tego typu budowlą w całej Europie. Po moście można się spacerować. Trzeba jednak uważać, bo nie jest on wyłączony z ruchu samochodowego! Najlepsze widoki na most roztaczają się jednak z brzegów kanionu.

Porada: Kanion Tary słynie z tyrolek oraz jest popularnym miejscem do uprawiania raftingu. W zależności od pory roku nurt rzeki Tary zmienia się. W maju i czerwcu  jest on szybszy, a spływ w tym czasie rekomendujemy Ci jeśli miałeś już wcześniej doświadczenie z raftingiem. Z kolei lipiec, sierpień i wrzesień to idealna pora na rafting po Tarze dla każdego. Ze swojej strony polecamy Ci rafting w Czarnogórze z firmą Eco Tours.

6. Park Narodowy Biogradska Gora

Kolejną atrakcją Czarnogóry, którą warto zobaczyć podczas zwiedzania tego niezwykłego kraju jest Park Narodowy Biogradska Gora. Jest on pierwszym z trzech parków narodowych jakie powstały na ternie Czarnogóry i zarazem najmiejszym z nich wszystkich. Park obejmuje powierzchnię 56,5 km, a jego największą atrakcją są jeziora polodowcowe, spośród których najbardziej znanym i najczęściej odwiedzanym jest Biogradsko Jezero.

Szmaragdowe jezioro w całej okazałości można podziwiać latem. Jesienią niestety wysycha i nie jest tak spektakularne jak pokazują je w Internetach. Warto je zobaczyć zanim całkowicie wyschnie i przespacerować się ścieżką poprowadzoną wokół jego brzegów. Pętelka liczy około 3,4 km i momentami wiedzie po bardzo malowniczych drewnianych kładkach zawieszonych nad podmokłym terenem. Na jej przebiegu ustawiono liczne wiaty piknikowe, ławki i tablice informacyjne. Podczas spaceru możesz podziwiać jezioro, las pierwotny i rozległą panoramę pasma Bjelasicy.

Na terenie Parku Narodowego Biogradska Gora wyznaczono również szereg innych ciekawych szlaków pieszych i rowerowych o różnym poziomie trudności. Jeden z nich prowadzi na Crna Glava czyli na najwyższy szczyt gór Bjelasica o wysokości 2139 m n.p.m. Rozpoczyna się on tuż przy jeziorze Biogradsko Jezero. Widokowo porównuje się go czasami do szlaków jakie występują w polskich Bieszczadach. Dodatkowo można na nim zaobserwować tradycyjną architekturę i drewniane szałasy pasterskie zwane katun.

Porada: Do jeziora możesz dojechać samochodem z drogi łączącej Kolašin z Mojkovacem. Wejście do parku kosztuje 3 EUR/os, a na jego terenie tuż przy jeziorze Biogradsko Jezero znajduje się pole kempingowe. Za kampera i przyczepę kempingową zapłacisz 20 EUR, opłata za rozpalenie ogniska w specjalnie przygotowanych do tego miejscach wynosi 5 EUR. W jeziorze podobno można się kąpać, ale prosimy zweryfikuj tą informację na miejscu.

7. Góry Przeklęte – Park Narodowy Gór Przeklętych (Prokletije)

Park Narodowy Gór Przeklętych Prokletije to kolejne miejsce, które koniecznie musisz odwiedzić będąc w Czarnogórze. Nie będziemy ukrywać, że to właśnie on wywarł na nas największe wrażenie i naszym skromnym zdaniem jest najpiękniejszą atrakcją tego kraju. Mamy wrażenie, że nazwa tego pasma górskiego wzięła się stąd, że inne góry świata je przeklęły za to, że są takie piękne!

Prokletije są surowe, dzikie i bardzo rzadko odwiedzane, bo wszyscy przybywający do Czarnogóry jadą nad wybrzeże i słynną Zatokę Kotorską nie mając pojęcia, że ten niewielki kraj tuż przy granicy z Albanią kryje w sobie taką górską perełkę. Choć w parku narodowym poprowadzono wiele szlaków, którymi możesz wędrować bez końca my ze swojej strony szczególnie polecamy Ci całodniowy (6-7 godzin) trekking malowniczym szlakiem przez 3 szczyty: Popadija (2030m na.p.m), Talijanka (2057m na.p.m.) i Valusnica (1879m na.p.m).

Szlak startuje w urokliwej Dolinie Grebaje tuż nieopodal miejscowości Gusinje. Do pokonania jest około 9,5 km. Początkowy odcinek trasy aż do szczytu Popadija wiedzie cały czas lekko pod górę początkowo przez las, gdzie po około godzinie przechodzi w obłędne panoramy. Pik wspinaczki znajduje się pod samym szczytem Popadija i tu miejscami jest stromo i fizycznie wymagająco. Później trasa prowadzi dalej granią częściowo wzdłuż granicy czarnogórsko-albańskiej i tworzy malowniczą pętlę prowadząc przez dwa kolejne szczyty Talijanka i Valusnica. Szlak jest dobrze oznaczony czerwonym kolorem na drzewach, kamieniach itp.

Porada: Na szlak wyrusz wcześnie rano. Auto możesz zostawić w Dolinie Grebaje. Znajduje się w niej kilka górskich chat i małych ośrodków, przy których możesz zaparkować samochód. Pamiętaj o tym, że Góry Przeklęte są dość dzikie i na opisanym przez nas szlaku nie ma schronisk! Musisz zabrać ze sobą prowiant i wodę. Osobiście będąc tam w listopadzie na trasie nie spotkaliśmy ani jednej osoby, więc możesz tam być zdany wyłącznie na siebie.

Nocleg: W listopadzie z powodu zakończenia sezonu turystycznego w Czarnogórze mieliśmy lekki problem ze znalezieniem noclegu w okolicy Gór Przeklętych. Przez przypadek trafiliśmy do Hotelu Abas pobliskiej miejscowości Plav. Niestety dostaliśmy ostatnio informacje, że zmienił się właściciel hotelu i z fajnego miejsca zrobiła się w nim teraz masakra.

8. Park Narodowy Jeziora Szkoderskiego

To już piąty i ostatni park narodowy, który proponujemy Ci zobaczyć podczas podróży po Czarnogórze. Jest on kompletnie inny niż cztery pozostałe, ale równie wyjątkowy. Co jest w nim takiego specjalnego? Ano między innymi fakt, że obejmuje on swym zasięgiem malownicze Jezioro Szkoderskie będące największym jeziorem na Półwyspie Bałkańskim! 2/3 jego powierzchni należy do Czarnogóry, a 1/3 do Albanii. Przez Jezioro Szkoderskie przebiega też granica czarnogórsko- albańska.

Jakby tego było mało, na terenie Jeziora Szkoderskiego żyje prawie połowa wszystkich gatunków ptaków, które występują w Europie. Są wśród nich m.in. kaczki, jaskółki, czaple czy kormorany. Jest ono również domem dla pelikanów czyli jednym z nielicznych miejsc w Europie gdzie możesz spotkać ten gatunek ptaków. W jeziorze żyją też karpie, a na jego tafli rozproszone są liczne wysepki (m.in. Beška, Grmožur, Moračnik, Starčevo, Tophana) słynące z zabytkowych cerkwi i monastyrów.

Jako ciekawostkę dodamy, że Jezioro Szkoderskie ma skomplikowaną i zmienną linię brzegową w zależności od stanu wody. Zimą i wczesną wiosną rzeki, które wpływają do jeziora zasilają jego wody, a powierzchnia jego tafli rozrasta się nawet do 540 km kw. Latem z kolei powierzchnia jeziora kurczy się do ok. 360 km kw.

Jako główną atrakcję tego miejsca polecamy Ci rejs łodzią lub kajakiem po jeziorze. Rejsy po Jeziorze Szkoderskim rozpoczynają się w miejscowości Virpazar. Ich koszt to ok. 25 Euro/za godzinę plus bilet wstępu do Parku Narodowego Jeziora Szkoderskigo (4 EUR). Osobiście podczas rejsu korzystaliśmy z firmy Boat Milica, którą Ci z całego serca polecamy! Do wyboru masz kilka tras o różnej długości. Możesz płynąć na wschodnią lub zachodnią stronę jeziora, na wschód lub zachód słońca, na rejs całodniowy lub kilkugodzinny. Wszystko zależy od Twoich preferencji.

Porada: Po rejsie warto zajrzeć do restauracji na barce Boat restaurant Silistria w Virpazar, w której możesz spróbować lokalnego karpia. Jeśli wystarczy Ci czasu polecamy Ci również podjechać na przepiękny punkt widokowy zwany Pavlova Strana, z którego rozpościera się cudowny widok m.in. na Jezioro Szkoderskie. Warto być tam o zachodzie słońca. Dojedziesz do niego z Virpazar malowniczą trasą wijącą się brzegiem jeziora z licznymi punktami widokowymi i małymi kawiarniami z obłędnym widokami. Okolica obfituje też w lokalne winiarnie.

9. Wybrzeże Czarnogóry (Budva, Petrovac, Bar, Ulcinj)

Czarnogóra ma też swoje wakacyjne kurorty rozmieszczone niczym koraliki wzdłuż wybrzeża Morza Adriatyckiego. Do najpopularniejszych z nich należą miasta: Budva, Petrovac na Moru, Bar czy Ulcinj. Są one doskonałym miejscem na kilkudniowy relaks i odpoczynek po intensywnym zwiedzaniu Czarnogóry.

Bez wątpienia najbardziej popularnym z nich jest Budva. Kurort ten ma liczne plaże (mieszanka kamyków i piasku), bogate zaplecze noclegowe i gastronomiczne oraz urokliwą, niewielką starówkę na skalnym cyplu otoczonym murami obronnymi. Będąc w Budvie warto też zobaczyć inne zabytki takie jak: Cytadelę czy najstarszą budowlę w mieście jaką jest Kościół Santa Marija in Punta. Budva podobnie jak Bar czy Ulcinj to duże miasto wypełnione mnóstwem hoteli, sklepów i restauracji, które w sezonie letnim jest bardzo zatłoczone. Niemniej jednak jest doskonałą bazą wypadową na zwiedzanie Czarnogóry.

Jeśli na odpoczynek szukasz bardziej kameralnego miejsca to zecydowanie będzie nim Petrovac na Moru. Kurort ten oferuje dwie plaże – miejską z drobnym żwirkiem oraz małą plażę Lucice. Znajdziesz w nim również liczne knajpki serwujące m.in. pyszne owoce morza. Latem tak jak pozostałe miasta na wybrzeżu zapełnia się turystami.

Porada: Ze wszystkich wymienionych nadmorskich kurortów Czarnogóry to Petrovac na Moru podobał nam się najbardziej. Mały, klimatyczny, choć latem może być mocno zatłoczony. Osobiście na bazę noclegową do zwiedzania wybrzeża Czarnogóry wybraliśmy Budvę ze względu na dużą dostępność hoteli, barów i restauracji oraz jej dogodne położenie do zwiedzania innych atrakcji Czarnogóry. Najbardziej rozczarował nas Ulcinj. Był po prostu brzydki. Nie miał nic ciekawego do zaoferowania i w porównaniu z pozostałymi kurortami Czarnogóry wywarł na nas najgorsze wrażenie.

Noclegi: Ze swojej strony możemy zaproponować Ci klimatyczny, butikowy pensjonat w Hotel Villa Gracia w Budvie, którego właścicielami jest przesympatyczne młode małżeństwo. Na terenie hotelu co rano serwowane jest przepyszne śniadanie, dodatkowo miejsce to położone jest w cichej okolicy w niewielkiej odległości od plaży.

10. Sveti Stefan (Święty Stefan)

Na wybrzeżu Czarnogóry w niedalekiej odległości od Budvy znajduje się jeszcze jedna wyjątkowa atrakcja, którą chcielibyśmy Ci polecić. Zdobi ona pocztówki i foldery reklamowe Czarnogóry. To Sveti Stefan – skalista wyspa Świętego Stefana zabudowana kamiennymi domami z czerwonymi dachami i połączona z lądem niewielką sztuczną groblą. Obecnie w całości została zaanektowana przez luksusowy hotel Aman Resort.

Niegdyś wyspa ta była wioską rybacką i twierdzą dającą schronienie przed najazdami Turków i korsarzy. W latach 50-tych XX wieku jej mieszkańców przesiedlono na stały ląd, a na wyspie powstał luksusowy hotel, który gościł sławy z całego świata w tym: Marylin Monroe, Liz Taylor, czy Kirka Douglasa. Niestety okres świetności hotelu skończył się wraz z upadkiem Jugosławii. Władze Czarnogóry postanowiły dać mu jednak jeszcze jedną szansę. Odnowiono kilkusetletnie domki kryte czerwoną dachówką i w 2007 roku otworzono nowoczesny, pięciogwiazdowy hotel Aman Resort. Składa się on z 50 pokoi i apartamentów, a najniższe ceny zaczynają się od ponoć od 800 euro za dobę.

Malowniczą wysepkę możesz obecnie podziwiać z lądu. Turystom udostępniono także jedną z plaż przynależących do Sveti Stefan. Na drugą po prawej stronie od grobli przeznaczoną dla gości hotelowych wejście jest biletowane i kosztuje podobno w granicach 100 EUR za 2 leżaki i parasol.

Porada: Na samym dole tuż przy plaży Sveti Stefan znajduje się płatny parking. Darmowe parkowanie w wiosce powyżej jest nie lada wyzwaniem, bo uliczki są wąskie i przy wielu miejscach spotkasz się z tabliczką zakaz parkowania. Choć na wyspę wstęp mają jedynie goście hotelowi, warto to miejsce odwiedzić. Dodatkowo proponujemy Ci przespacerować się ze Sveti Stefan do miejscowości Pržno przez Villę Milocer. Wchodzi ona w skład resortu Aman Sveti Stefan i w odróżnieniu do apartamentów na wyspie, które można rezerwować do maja do października czynna jest przez cały rok.

Atrakcje Czarnogóry – informacje praktyczne

Czarnogóra zwiedzanie samochodem

Atrakcje Czarnogóry najlepiej zwiedza się na własną rękę wynajętym na miejscu samochodem. Po przejechaniu ponad 1000 km w tym kraju jesteśmy pod ogromnym wrażeniem czarnogórskich dróg. Miejscami są wąskie i kręte ale są naprawdę w bardzo dobrym stanie. Jeśli masz wątpliwości odnośnie wypożyczenia auta w Czarnogórze to musimy je rozwiać. Własny samochód to tam najlepsze rozwiązanie. Jesteś mobilny, niezależny i nie tracisz czasu na przemieszczanie się transportem publicznym.

Wypożyczenia samochodu w Czarnogórze z pełnym ubezpieczeniem na tydzień w miesiącu listopadzie 2021 kosztowało nas ok. 500 PLN. Jeśli chodzi o ceny paliw to  za litr benzyny trzeba zapłacić w Czarnogórze od 1,37 do 1,40 euro, diesel kosztuje ok. 1,27 euro.

My zazwyczaj wynajmujemy auto poprzez serwis rentalcars.com. Znajdziesz tam wiele ofert różnych wypożyczalni. W interiorze nie ma problemów z parkowaniem. Największym wyzwaniem jest Kotor, gdzie parkingi są przepełnione i trzeba za nie dodatkowo zapłacić.

Czarnogóra na co uważać

Czarnogóra to bezpieczny kraj. Tak jak wszędzie trzeba jednak uważać na swoje cenne rzeczy i nie zostawiać ich bez opieki. Zalecamy też uważać na lokalnych kierowców, którym zdarza się jeździć brawurowo i łamać przepisy.

Czarnogóra atrakcje mapa

*Linki w tym poście najpiękniejsze atrakcje Czarnogóry są tzw. linkami afiliacyjnymi, tzn. jeśli zarezerwujesz nocleg lub auto poprzez te linki, to my otrzymamy za to drobną prowizję, którą przeznaczamy na utrzymanie bloga (serwer, domena, itp.) oraz tworzenie nowych bezpłatnych treści. Z góry dziękujemy za pomoc w rozwoju bloga :-)

Artykuł 10 niezwykłych atrakcji, które warto zobaczyć w Czarnogórze pochodzi z serwisu 101 Countries Before 50.

Z artykułu tego dowiesz się:

• Jakie są najpiękniejsze miejsca w Szwajcarii
• Jakie są najpiękniejsze miasta w Szwajcarii
• Jakie są malownicze miasteczka w Szwajcarii
• Jakie są najpiękniejsze miejscowości górskie w Szwajcarii
• Gdzie nocować w poszczególnych miejscach 

Najpiękniejsze miejsca w Szwajcarii

1. Dolina Lauterbrunnen

Najpiękniejsze miejsca w Szwajcarii otwiera Lauterbrunnen – wioska w Oberlandzie Berneńskim położona w alpejskiej Dolinie Lauterbrunnen pomiędzy gigantycznymi ścianami górskich szczytów. Słynie ona nie tylko z nieziemskich widoków ale i z 72 szumiących wodospadów, z których najpopularniejszym jest wodospad Staubbach. Wodospad spada z wysokości niemal 300 m z pionowej skalnej ściany i robi piorunujące wrażenie! Jest jednym z najwyższych wodospadów w Europie.

Po Dolinie Lauterbrunnen warto sobie troszkę pospacerować. Pochodzić pomiędzy drewnianymi górskimi domkami udekorowanymi kolorowymi kwiatami i nacieszyć oczy bajecznymi widokami. Wierz nam na słowo, że to jedno z tych miejsc na świecie, które wyciska łzy szczęścia. Jest tak piękne, że nie sposób tego opisać!

Porada: W Dolinie Lauterbrunnen warto wsiąść do kolejki i ruszyć w górę do wioski Wengen. Bilet jest darmowy w ramach Swiss Travel Pass. Tam możesz udać się na krótki trekking po okolicy lub skorzystać z kolejnej kolejki tym razem z otwartą platformą widokową i udać się nią na szczyt Männlichen (2343 m n.p.m). Bilet w jedną stronę kosztuje CHF 24. Upgrade na platformę widokową dodatkowe CHF5. Ze Swiss Travel Pass bilet kosztuje CHF 17.  Ze szczytu Männlichen możesz podziwiać całą Dolinę Lauterbrunnen oraz okoliczne szczyty Eiger (3970 m n.p.m),  Mönch (4110 m n.p.m) oraz Jungfrau (4158 m n.p.m.) Ze szczytu Männlichen możesz też zejść lub zjechać kolejką do kolejnego niezwykłego miejsca Szwajcarii jakim jest Dolina Grindelwald.

Nocleg: W Lauterbrunnen nie powinieneś mieć problemu ze znalezieniem noclegu. Musisz jednak wiedzieć o tym, że będzie drogo! Ze swojej strony możemy polecić Ci dwa obiekty hotelowe: tańszy, skromniejszy lecz wygodny Hotel Steinbock w Lauterbrunnen i droższy, przepiękny apartament z zachwycającym widokiem na dolinę – Wasserfallhüsli in Lauterbrunnen.

2. Dolina Grindelwald

Grindelwald to kolejna urocza szwajcarska wioska położona w zielonej dolinie Grindelwald u stóp szczytu Eiger (3970 m n.p.m). Jest jednym z najbardziej popularnych kierunków wypoczynkowych w Szwajcarii i największym ośrodkiem narciarskim w regionie Jungfrau. Dookoła Grindelwaldu wytyczonych jest ok 300 km szlaków pieszych, którymi możesz wędrować bez końca. Najpiękniejszy z nich to szlak poprowadzony wzdłuż jeziora Bachalpsee na Schynige Platte. Ciekawą atrakcją okolicy jest również słynna ścieżka widokowa First Cliff Walk.

Grinderwald jest również idealnym miejscem do uprawiania sportów zimowych w tym narciarstwa. Ze swojej strony możemy polecić Ci Kleine Scheidegg – Männlichen – Wengen oferujące łącznie 160 km tras zjazdowych obsługiwanych przez 30 nowoczesnych wyciągów oraz trasę narciarską Lauberhorn.

Porada: Będąc w Grindelwald skorzystaj z kolei gondolowej Grindelwald-Mannlichen jadącej na szczyt Mannlichen (2343 m n.p.m). Kolej liczy aż 6,239 km, a w momencie swojej budowy w roku 1978 była najdłuższą tego typu kolejką linową na świecie! Berło odebrała jej kolejka Skyrail Rainforest w Australii. Widoki z gondoli na Mannlichen są naprawdę obłędne!

Nocleg: Z racji tego, że Grindelwald jest popularnym ośrodkiem narciarskim w Szwajcarii dysponuje on szeregiem miejsc noclegowych. Podobnie jak w Lauterbrunnen noclegi nie należą jednak do tanich. Ze swojej strony polecamy Ci Apartment Dolce Vita z przepięknym widokiem na górę Eiger.

3. Wodospad Rheinfall

Szafuza to wyjątkowe miasto na północy Szwajcarii położone pomiędzy Szwarcwaldem a Jeziorem Bodeńskim tuż przy granicy z Niemcami. Swoje istnienie zawdzięcza ono przełomowi Renu, na którym przeładowywano towary transportowane rzeką do Bazylei. Dlaczego dochodziło tu do przeładunku towarów? Ano dlatego, że skutecznie utrudniał to wodospad Rheinfall – największy pod względem przepływu wodospad Europy!

Ta spieniona bestia liczy aż 150 m szerokości i 23 m wysokości, a średni przepływ letni wody wynosi na niej aż  600 m³/s! Ogromne ilości spadającej wody można tu obserwować ze specjalnie przygotowanych platform widokowych, lub z pokładu statków, które podpływają pod sam wodospad. Do wyboru masz kilka tras zwiedzania wodospadu o różnym przebiegu i czasie trwania m.in: Rock tour – żółta trasa z czasem zwiedzania 30 min (cena CHF 20), Rhine crossing – czerwona trasa z czasem zwiedzania ok. 3 min. (cena CHF 3), Short tour – trasa niebieska z czasem zwiedzania ok. 15 min (cena CHF 7) i Audio guide tour – różowa trasa z czasem zwiedzania ok. 30 min (cena CHF 11) i tą ostatnią polecamy Ci najbardziej, bo audio przewodniki dostępne są również w języku polskim.

Porada: Po zwiedzaniu wodospadu Rheinfall udaj się koniecznie na spacer po Szafuzie. Jej urocze uliczki otoczone są licznymi kamienicami ozdobionymi charakterystycznymi wykuszami. Szacuje się, że jest ich tu ponad 170! Be wątpienia największą atrakcją Szafuzy jest Twierdza Munot, uznawana za symbol miasta. Położona jest na wzniesieniu i otoczona licznymi winnicami. Jako ciekawostkę dodamy, że w Szwajcarii rośnie ponad 200 odmian winorośli, z których rocznie produkowanych jest ponad 100 milionów litrów wina! Szwajcarzy niemal wszystko wypijają sami.

Nocleg: W Szafuzie nie powinieneś mieć problemu ze znalezieniem noclegu. Proponujemy Ci zatrzymać się tam w pięknym, klimatycznym Hotelu 2B w centrum miasta zaledwie 5 minut spacerem od dworca kolejowego. Hotel pochodzi z roku 1654 i jest niezwykle oryginalnie urządzony.

4. Lucerna

Najpiękniejsze miejsca w Szwajcarii  to również jej zachwycające miasta i miasteczka. Nie jesteśmy w stanie przywołać ich wszystkich dlatego skupimy się na… Lucernie! Wyobraź sobie lśniące niebieskie jezioro otoczone górami, średniowieczne Stare Miasto wolne od ruchu samochodowego, kryte drewniane mosty, nadbrzeżne promenady, zabytkowe budynki z freskami i zalane słońcem place z fontannami. Taka właśnie jest Lucerna. Miasto okrzyknięte perłą w koronie Alp i jednym z najpiękniejszych miast Szwajcarii.

Jednym z najbardziej znanych zabytków Lucerny jest Most Kapliczny, zbudowany w XIV wieku. W małym parku znajdziesz także słynny Pomnik Lwa – przejmującą rzeźbę umierającego lwa, która upamiętnia heroiczną śmierć Gwardii Szwajcarskiej podczas ataku na Tuileries. Jeśli lubisz historię zapewne ucieszysz się z wizyty w niezwykłym Szwajcarskim Muzeum Transportu z obszernymi eksponatami na temat wszystkich form transportu. Jakby tego było mało Lucerna stanowi również doskonałą bazę wypadową do odkrywania okolicznych majestatycznych gór Szwajcarii w tym masywu Pilatusa, góry Rigi czy Stanserhorn z futurystyczną kolejką linową CabriO.

Nocleg: W Lucernie znajduje się mnóstwo hoteli o różnym standardzie. Są hotele luksusowe jak: Hotel Palace czy Grand Hotel National Luzern. Są też miejsca noclegowe z niższej półki cenowej. Ze swojej strony polecamy Ci piękną willę The Bed + Breakfast oddaloną nieco dalej od centrum Lucerny. Otoczona jest zacisznym ogrodem, który jest doskonałym miejscem na relaks po dniu wypełnionym zwiedzaniem.

5. Pilatus (2137 m n.p.m.)

Być w Szwajcarii i nie widzieć Pilatusa to jak być w Paryżu i nie zobaczyć Wieży Eiffla. Pilatus to bez wątpienia niezwykle ciekawe miejsce na turystycznej mapie Szwajcarii, które warto zobaczyć. Góra Pilatus leży w regionie Jeziora Czterech Kantonów i jest pełna legend. Chodzą pogłoski, że mógł tam być pochowany słynny biblijny namiestnik rzymski Poncjusz Piłat. Z kolei średniowieczni Europejczycy wierzyli w to, że góra powstała jako smocza skała spadająca z nieba.

Co by nie spekulować na temat jej pochodzenia jedno jest pewne, że szczyt o wysokości ponad 2100 metrów oferuje fantastyczne widoki na Alpy Szwajcarskie i Francuskie, a także na Jezioro Czterech Kantonów. Latem Pilatus stwarza mnóstwo możliwości uprawiania turystyki pieszej. Zimą odbywa się na nim jarmark bożonarodzeniowy! Co ciekawe i fascynujące zarazem na jego szczyt możesz dojechać najbardziej stromą kolejką zębatą na świecie. Jej nachylenie wynosi aż 48 stopni.

Porada: W miejscowości Alpnachstad znajduje się stacja początkowa, z której rusza kolejka Pilatusbahn na Pilatus. Podróż trwa ok. 30 min. Aby nie wracać tą samą trasą wycieczkę na szczyt zakończ zjazdem kolejką linową do Kriens. Bilet na kolejki na trasie Alpnachstad – Pilatus Kulm – Kriens to koszt 72 CHF.

Nocleg: Na szycie Pilatusa znajdują się dwa hotele, w których możesz spędzić niezapomnianą noc: Hotel Bellevue Kriens i Hotel Pilatus-Kulm. W tym ostatnim mieliśmy przyjemność nocować i było to fantastyczne doświadczenie!

6. Rigi (1797 m n.p.m.)

Wpisując w Internet atrakcje turystyczne Szwajcarii na pewno pokaże Ci się Rigi. Nie ma się co dziwić, bo Królowa Gór to miejsce, z którego roztaczają się zachwycające widoki na 13 jezior, Alpy i zielone polany. Rigi popularnością cieszy się od lat i niech świadczy o tym fakt, iż w 1871r. poprowadzono na jego szczyt pierwszą wysokogórską kolej zębatą. Już w pierwszym roku swojego funkcjonowania parowóz wwiózł na wysokość 1797 m.n.p.m. przeszło 130 tyś. turystów.

Góra swoją popularność zawdzięcza nie tylko kolejce co również łatwym trasom pieszym o długości około 100 km! My szczególnie polecamy przespacerować się jedną z dwóch tras poprowadzoną ze szczytu do pobliskiej stacji kolejki Rigi Staffel. Pierwsza (bardziej uczęszczana) widzie po prawej stronie torów kolejowych i rozpościerają się z niej cudowne widoki na jeziora Czterech Kantonów oraz Zugersee. Drugi szlak nieco dłuższy wiedzie po lewej stronie torów z zapierającymi dech w piersi widokami na Alpy i zielone polany.

Porada: Po trekkingu na Rigi polecamy odprężającą kąpiel w termach Mineralbad & Spa Rigi Kaltbad u podnóży góry!

Nocleg: Termy Mineralbad & Spa Rigi Kaltbad wchodzą w skład Hotelu Rigi Kaltbad Swiss Quality Hotel, w którym możesz przenocować po intensywnym dniu spędzonym na wędrówkach w okolicach Rigi Kulm.

7. Klewenalp Stockhütte

Najpiękniejsze miejsca w Szwajcarii wchodzą również w skład regionu Klewenalp. Na szczególną uwagę zasługuje tu Klewenalp Stockhütte, na który wjedziesz najdłuższą kolejką linową w Szwajcarii. Możesz tam spacerować, wędrować, a zimą zjeżać na nartach i sankach. Znajduje się tam bowiem 9-kilometrowy tor saneczkowy oraz około 40 kilometrów świetnie przygotowanych tras narciarskich. Z Klewenalp rozpościera się również przepiękny widok na Jezioro Czterech Kantonów, a widoki wcale nie są gorsze niż te z Rigi czy Pilatusa.

8. Zug

Słyszałeś kiedyś o Zug? Zapewnie po raz pierwszy spotykasz się z tą nazwą. A to takie urocze miasteczko, które warto odwiedzić. Położone jest ono tuż nieopodal Lucerny, zaledwie pół godziny jazdy koleją. Zug wyglada jakby przycupnął nad turkusowym jeziorem Zugersee zachęcającym do kąpieli i wszelkich aktywności wodnych. W miasteczku koniecznie odwiedź historyczne centrum i przespaceruj się po jego krętych i wąskich uliczkach. To tu odnajdziesz stylowe butiki miejscowych projektantów ubrań i biżuterii. Nie zapomnij też zajrzeć do ogrodu różanego Guggi, z którego rozciąga się zapierający dech w piersiach widok na okolicę.

Nocleg: Zug jest niewielkim miasteczkiem i ciężko w nim znaleźć przyzwoity nocleg w przystępnej cenie. Jeśli dysponujesz grubszym portfelem polecamy Ci Hotel City-Hotel Ochsen w centrum Zug. Położony jest on w odległości 200 metrów od dworca kolejowego Zug Postplatz i jeziora Zug.

9. Lugano i okolice

Lugano leży przy granicy szwajcarsko-włoskiej we włoskojęzycznym regionie Ticino. Oferuje iście śródziemnomorski vibe, piękną słoneczną pogodę i mnóstwo ciekawych atrakcji. Atmosfera Włoch jest tu na wyciągnięcie ręki. Widoczna jest ona zarówno w architekturze, obyczajach jak i kuchni. 

W Lugano masz wszystko czego tylko dusza zapragnie: góry i jeziora, szlaki turystyczne i plaże, wypoczynek i aktywność. Jedną z głównych atrakcji Lugano jest  bez wątpienia rejs białym parowcem po Jeziorze Lugano. Chcąc zachwycić się zapierającymi dech w piersiach widokami koniecznie wjedź kolejką na pobliską górę Monte Bre oraz Monte San Salvatore oferujące jeden z najbardziej spektakularnych widoków na okolicę, jezioro i ośnieżone szczyty. Na północny zachód od Lugano, w zalanym słońcem Locarno nad jeziorem Maggiore czekać będzie na Ciebie iście szwajcarskie życie, które nabiera subtropikalnego charakteru dzięki ciepłym dniom, kwitnącym ogrodom i posiadłościom wysadzanym palmami. Z kolei w Bellinzonie, stolicy kantonu czekają na Ciebie trzy wspaniałe zamki wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Nocleg: Podczas swojego 3-dniowego pobytu w Lugano skorzystaliśmy z opcji wynajmu pokoju przez Airbnb, bo po prostu było taniej. Zatrzymaliśmy się w pięknym apartamencie Roberty i Jamiego na wzgórzach Lugano z zapierającym dech w piersiach widokiem na jezioro i góry.

10. Gandria

Na koniec naszego subiektywnego zestawienia „Najpiękniejsze miejsca w Szwajcarii” zostawiliśmy Gandrię. Jeśli lubisz małe miasteczka z wąskimi brukowanymi uliczkami usianymi kamiennymi domami to na pewno będziesz nią oczarowany! Jest to niewielkie miasteczko nieopodal Lugano wciśnięte między skały, a błękitne jezioro Lugano.

Słynie ono z produkcji oliwy, jedwabiu oraz przemytu salami łodzią podwodną. Tak, tak wcale nie żartujemy. Mieszkańcy regionu Ticino przemycali  kiedyś do Gandrii towary z Włoch, w tym wspomniane wyżej salami. Najlepszym sposobem na zwiedzanie miasteczka jest nieśpieszny spacer po jego krętych, wijących się ku górze brukowanych uliczkach.

Porada: Do Gandrii dotrzesz łodzią lub autobusem z Lugano bądź też pieszym szlakiem o nazwie “Sentiero dell’olivo” (Ścieżka drzewek oliwnych) biegnącym wzdłuż malowniczego jeziora Lugano wśród gajów oliwnych. Pokonanie szlaku spokojnym spacerem zajmuje około 2 godzin.

Nocleg: We wspomnianym wyżej Lugano lub możesz skorzystać z gościnności uroczego miejsca jakim jest Ristorante le bucce di Gandria z zapierającym dech w piersiach widokiem!

Najpiękniejsze miejsca w Szwajcarii mapa

Loty do Szwajcarii

Loty do Szwajcarii z Polski obsługiwane są m.in. przez narodowych przewoźników LOT oraz Swiss International Air Lines oraz tanie linie lotnicze, a podróż trwa około 2 godzin.

Sprawdź najlepszą opcję dolotu

*Uwaga: Podane w tekście linki do lotów oraz miejsc noclegowych są linkami afiliacyjnymi. Jeżeli zarezerwujesz z nich lot lub nocleg my dostaniemy za to drobną prowizję (kilka złotych) – nie ma to jednak żadnego wpływu na naszą opinię dotyczącą przywołanych w tekście hoteli. Z góry bardzo Ci dziękujemy :-)

Artykuł Najpiękniejsze miejsca w Szwajcarii – TOP 10, które koniecznie musisz zobaczyć! pochodzi z serwisu 101 Countries Before 50.

Apulia – najpiękniejsze miasteczka

I. Locorotondo

Nasze subiektywne zestawienie najpiękniejszych miasteczek Apulii rozpoczynamy od białego miasta Locorotondo. Nie będziemy ukrywać, że to ono wywarło na nas największe wrażenie podczas zwiedzania tego niezwykłego regionu Włoch. Miasteczko wznosi się nad malowniczą Doliną Valle d’Itria pośród gajów oliwnych, winnic i domków trulli. Zachwyca labiryntem wąskich, brukowanych uliczek z ciasno upakowanymi białymi kamiennymi domkami przyozdobionymi ceramiką i przepięknymi kompozycjami z kwiatów.

Nazwa miasteczka oznacza nic innego jak” okrągłe miejsce” i nawiązuje do kształtu starówki. Musisz też wiedzieć, że Locorotondo zostało wpisane na listę Borghi più belli d’Italia – czyli listę najpiękniejszych małych miasteczek Włoch. Słynie też produkcji doskonałego białego wina DOC Locorotondo, którego możesz skosztować w tamtejszej winnicy lub jednej z wielu lokalnych restauracji.

Zwiedzanie Locorotodo warto rozpocząć od ogrodu miejskiego — Villa Comunale Giuseppe Garibaldi, z którego roztacza się zapierających dech w piersiach widok na dolinę Valle d’Itria i domki trulli. Stąd niespiesznym spacerem przez Porta Napoli (bramę miejską) wzdłuż wąskich i krętych uliczek miasteczka dotrzesz do Piazza Vittorio Emanuele, czyli głównego placu miasta. Najlepszym sposobem na poznanie Locorotondo jest wędrowanie jego uroczymi uliczkami, zaułkami i placykami bez celu. Zwiedzanie miasteczka nie powinno Ci zając więcej niż 2 godziny.

II. Alberobello

Alberobello to bez wątpienia najpopularniejsze miasteczko Apulii. Tym co przyciąga do niego tysiące turystów z całego świata jest skupisko około 1400 domków trulli. Zbudowane na planie koła z białego kamienia wapiennego swoją oryginalność zawdzięczają dachom w kształcie stożków. Historia ich powstania nie do końca została wyjaśniona. Jedna z teorii zakłada, że król Neapolu chciał mieć możliwość szybkiego przesiedlenia mieszkańców wraz z całym ich majątkiem i zakazał budowy stałych domów.

Najbardziej prawdopodobne jest jednak założenie, że domki trulli powstały po to, by ich mieszkańcy mogli uniknąć płacenia wysokich podatków. Królestwo Neapolu pobierało bowiem spore opłaty od każdego nowo wybudowanego, murowanego domu. Mieszkańcy regionu Apulii zaczęli więc budować domki z łupków wapiennych, bez zaprawy cementowej, które sprawiały wrażenie tymczasowych i niedokończonych, za które nie pobierano opłat. Z czasem okazało się, że są one na tyle wygodne i trwałe, że funkcjonują po dziś dzień. Ich grube ściany zapewniają chłód latem, a zimą chronią przed mrozem. Są też świetnym wabikiem na turystów ;-)

Najstarsze domki trulli w Alberobello powstały prawdopodobnie już w XI wieku. Dziś gro z ich zostało przekształconych na hotele, restauracje i sklepy z pamiątkami. Jako ciekawostkę dodamy, że co roku mieszkańcy bielą ich ściany dla zachowania czystości. Miasteczko jest niezwykle oryginalne i mimo tego, że zazwyczaj panuje w nim niemiłosierny tłok warto je zobaczyć. O jego wyjątkowości niech świadczy też fakt, że w 1996 roku Alberobello wraz z całym regionem domów trulli zostało wpisane na Listę Światowego dziedzictwa UNESCO.

Porada: Naszym zdaniem Alberobello warto odwiedzić wieczorem, kiedy w ciągu dnia przetoczą się przez niego tłumy turystów. W promieniach zachodzącego słońca miasteczko wygląda obłędnie! Tuż przed historyczną częścią miasteczka znajduje się duży parking, na którym możesz zaparkować auto. Jeśli poruszasz się transportem publicznym to z Bari (przystanek autobusowy Bari Largo Sorrentino) regularnie odjeżdżają autobusy linii Ferrovie Del Sud Est do Alberobello. Bilet kosztuje około 4,30 EUR. Zakupisz go w automatach w hali dworca.

III. Martina Franca

W odległości około 15 km od Alberobello znajduje się kolejne ciekawe miasto Apulii, które warto odwiedzić. To Martina Franca – kwintesencja apulskiego baroku i największa miejscowość w dolinie Valle d’Itria. To ona, a nie jej słynni sąsiedzi tacy jak: Locorotondo, Alberobello czy Cisternino, od dawna jest centrum handlowym tego obszaru. Od zawsze przyciągała znamienitych mieszkańców w tym bogate rodziny szlacheckie i biznesmenów, a eleganckie pałace, kościoły i bramy są jej znakiem rozpoznawczym. Do zjednoczenia Włoch w 1861 roku Martina Franca była miastem całkowicie otoczonym murami z 24 wieżami i czterema bramami. W miarę upływu czasu pozostały z nich jedynie te ostatnie oddzielające piękne stare miasto (Centro Storico) od bardziej nowoczesnej XIX-wiecznej zabudowy.

Zwiedzanie Martina Franca proponujemy rozpocząć od wysadzanej drzewami Piazza XX Settembre. Przez Porta di Santo Stefano (jedna z czterech ocalałych bram) poprowadzi Cię ona do Piazza Roma, gdzie znajduje się imponujący XVII-wieczny Palazzo Ducale. Stąd wąskimi uliczkami dotrzesz do Piazza Plebiscito prawdziwego serca miasta. Ten owalny plac z pięknymi arkadami skrywa w sobie liczne kafejki i restauracje. Koronkowe balustrady, rzeźby, kolorowe okiennice i kwiaty to jego znak rozpoznawczy. Na tyłach Piazza Plebiscito dostrzeżesz jeszcze jedną atrakcję- zachwycającą Bazylikę San Martino. Podobnie jak w pozostałych miasteczkach Apulii tak i tu polecamy Ci niespiesznie pospacerować po krętych uliczkach Martina Franca, by poczuć prawdziwą atmosferę tego miejsca. Aaa i jeszcze jedno! Przed wyjazdem z Martiny Franca musisz jeszcze spróbować capocollo. To rodzaj wędzonej szynki, która jest chlubą tego miasta.

IV. Ostuni

Ostuni to kolejne niezwykłe miasto na mapie Apulii. Białe Miasto (La Citta Bianca) dumnie wznosi się nad rozległym płaskowyżem Murgia dei Trulli kilka kilometrów od wybrzeża Adriatyku. Już z daleka wzbudza niemały podziw! Jego mury obronne i skupisko bielonych domów wijących się wokół zbocza, na szczycie którego góruje wspaniała gotycka katedra robi piorunujące wrażenie. To jedno z tych miast, które koniecznie trzeba zobaczyć.

Ostuni na przestrzeni wieków przechodziło z rąk do rąk. Władali nim: Rzymianie, Normanowie, ród Sforzów, Habsburgów czy Bourbonów, którym kres położyło zjednoczenie Włoch. Obecnie to jedna z wizytówek Apulii z charakterystycznym i niepowtarzalnym obrazkiem jakim są jednolicie białe budynki. Początkowo domy bielono wapnem w celu rozjaśniania ciemnych, labiryntowych średniowiecznych ulic. W XVII wieku technika ta wykorzystywana była do ograniczenia szerzenia się dżumy w mieście. Dziś ma na celu odbijać mocne promienie słoneczne.

Wędrując ulicami miasteczka będziesz oczarowany średniowiecznym układem Ostuni. Wąskie boczne uliczki, małe przejścia i ciągi schodów sprawiają, że bardzo łatwo jest się tam pogubić, co oczywiście ma swój urok. Punktem kulminacyjnym każdej wizyty w Ostuni jest dotarcie do najwyższej części miasta, gdzie znajduje się imponujący pałac arcybiskupi i XV-wieczna katedra Wniebowzięcia Marii Panny (Concattedrale di Ostuni). Zwiedzając miasteczko zwróć także uwagę na ruiny XIV wiecznego kościoła Madonna del Carmine poświęconego Matce Miłosierdzia oraz na pozostałości obwarowań miejskich, z których roztaczają się wspaniałe panoramy na okolicę i Morze Adriatyckie.

Zobacz również nasz poradnik dotyczący zwiedzania Cinque Terre!

V. Monopoli

Z Ostuni przenosimy Cię teraz na wybrzeże Adriatyku, bo tu ukryły się kolejne niezwykłe miasteczka Apulii. Jednym z nich jest portowe miasto Monopoli. Podobnie jak wiele innych miast położonych na wybrzeżu na historię Monopoli ogromny wpływ miało jego położenie, a jego ufortyfikowane nadmorskie mury i zamek opowiadają wiele historii. Monopoli ma jedną z najpiękniejszych starówek w tej części Apulii, ma małe plaże, ciepłe morze, port z kolorowymi łódkami i pocztówkowe widoki. Jest doskonałą propozycją na spędzenie tu jednego dnia wypełnionego zwiedzaniem i odpoczynkiem.

Zwiedzanie Monopoli proponujemy rozpocząć od Piazza XX Settembre lub jego okolicy, gdzie znajduje się kolorowy targ uliczny. Stąd udaj się do Centro Storico pełnego kamiennych uliczek i placyków, przy których przycupnęły liczne kawiarnie i restauracje. Obowiązkowym miejscem na trasie Twojego zwiedzania powinna być Katedry (Basilica concattedrale di Maria Santissima della Madi) z charakterystyczną strzelającą w niebo dzwonnicą oraz Plac Garibaldiego (Piazza Garibaldi) – serce Monopoli. Zaraz za tym ostatnim znajduje się Stary Port. Jego charakterystycznym obrazkiem są niebiesko-czerwone łodzie zwane Gozzi. To nimi miejscowi rybacy wyławiają ośmiornice i inne owoce morza. W porcie znajduje się także Zamek Karola V (Castello di Carlo V) przypominający lata hiszpańskiej ekspansji w regionie. Zamek można zwiedzać, a widok ze szczytu jest wspaniały.

VI. Polignano a Mare

Jeśli wystarczy Ci czasu, wizytę w Monopoli warto połączyć z położonym tuż nieopodal Polignano a Mare. To obok Alberobello jedno z najsłynniejszych miasteczek Apulii. Jego zdjęcia zdobią plakaty i foldery reklamowe tego niezwykłego regionu Włoch. To czego na pewno nie można odmówić Polignano a Mare to przepięknego położenia. Miasteczko wygląda jakby wyrosło na skałach tuż nad zieloną taflą Adriatyku! Bez wątpienia jego największą atrakcją jest plaża Lama Monachile wciśnięta w głąb wąwozu opadającego do morza i dzieląca miasteczko tak jakby na dwie różniące się od siebie części.

Tak jak pozostałe miejscowości Apulii tak i Polignano a Mare zachwyca swoimi bielonymi domami i poprowadzonymi między nimi wąskimi, krętymi uliczkami starówki. Wszystko wygląda tu tak jakby żywcem zostało wyciągnięte z wakacyjnej pocztówki. Powietrze pachnie tam morską bryzą, kawą i świeżym praniem, a linia brzegowa skrywa w sobie liczne jaskinie i groty skalne.

Pozostając w temacie grot i jaskiń z Polignano a Mare proponujemy Ci udać się do jeszcze jednego niezwykłego miejsca. Jest nim Grotte di Castellana – jeden z największych systemów jaskiń we Włoszech. Miejsce mimo, iż tłumnie oblegane robi piorunujące wrażenie! Jaskinia składa się z kilku grot, które zwiedza się z przewodnikiem o wyznaczonych godzinach. Do wyboru są dwie trasy zwiedzania: krótsza z czasem zwiedzania ok. 50 min (1 km) i dłuższa z czasem zwiedzania ok. 2 godz. (3km), podczas której zobaczysz Białą Komnatę. Poza potężną grotą z oknem krasowym w szczycie, przez które dostają się do środka promienie słoneczne pozostałych miejsc na terenie jaskini nie można fotografować. Musisz nam uwierzyć na słowo, że miejsce to jest niezwykłe! Jaskinia jest podświetlona, dzięki czemu jej niesamowite wnętrza udekorowane przez matkę naturę wyglądają niczym pałacowe pokoje. Między poszczególnymi grotami poprowadzone są długie korytarze, a punktem kulminacyjnym jest zapierająca dech w piersiach Biała Grota z niespotykaną ilością białych stalagmitów i stalaktytów.

Porada: Bilet na zwiedzanie Grotte di Castellana zarezerwuj wcześniej on-line! Unikniesz stania w długiej kolejce. Pamiętaj też o tym, że zwiedzanie jaskini odbywa się z przewodnikiem o wyznaczonych godzinach, a w pod ziemią obowiązuje zakaz fotografowania.

VII. Taranto

Wymienione przez nas wyżej miasteczka Apulii są piękne, czarujące i cukierkowe. Dlatego dla odmiany chcieliśmy Ci zaproponować wizytę w Taranto. Naszym zdaniem to taka trochę włoska Hawana. Ma zniszczoną starówkę, obdrapane kamienice, zaniedbane i zasikane podwórka oraz promenadę poprowadzoną wzdłuż wybrzeża do złudzenia przypominającą kubański Malecon. Miasteczko dla wielu jest brzydkie. Naszym zdaniem ma ono jednak w sobie jakiś urok. Jest kompletnie inne od tego co oferuje turystyczna Apulia.

Taranto było ważnym wojennym portem morskim na Morzu Śródziemnym, może dlatego jest takie zniszczone? Zabytki miasta to resztki starożytnych murów obronnych, amfiteatru i term oraz liczne kościoły i zamek. Warto się do niego wybrać wieczorem, by z promenady poprowadzonej wzdłuż wybrzeża pooglądać piękny zachód słońca.

VIII. Bari

Zwiedzanie Apulii nie byłoby kompletne bez wizyty w Bari. Stolica Apulii to naprawdę piękne miasto z mnóstwem ciekawych atrakcji wartych zobaczenia. Bardzo często traktowana jest jako baza przesiadkowa, a szkoda, bo naszym zdaniem zasługuje na zdecydowanie więcej uwagi. Jest najbardziej autentycznym miastem ze wszystkich jakie widzieliśmy w Apulii. To tu zza uchylonych okienic czy niedomkniętych drzwi obdrapanych kamienic słychać rozmowy, kłótnie, brzęk rozkładanych talerzy oraz muzykę. To tu w powietrzu unosi się zapach świeżego prania, kawy i sosu pomidorowego. To miasto jest takie prawdziwe. Nikogo nie udaje.

Podczas swojej wizyty w Bari skup się na zwiedzaniu Bari Vecchia, czyli starej części miasta. To fascynujący labirynt małych uliczek, który jeszcze do niedawna uważany był przez miejscowych za obszar zakazany. Dziś przyciąga kawiarniami, barami i restauracjami. W odległości krótkiego spaceru od Piazza San Nicola znajdują się główne atrakcje Bari w tym: Katedra di San Sabino oraz zamek Castello Svevo – potężna forteca cesarza Fryderyka II. Charakterystycznym obrazkiem dla uliczek Bari Vecchia są miejscowe kobiety lepiące i sprzedające makaron orecchiette. Wytwarzany jest on ręcznie poprzez wciskanie kciuka w paski makaronowego ciasta. Bari słynie także z ulicznego street food. Możesz tu skosztować focaccie, panzerotti czy smażoną polentę. Spacerując jego uliczkami zwróć również uwagę na małe kapliczki/ołtarzyki zawieszone na murach kamienic i w kamiennych przejściach.

IX. Gravina in Puglia

Gravina in Puglia do tej pory była sennym, małym i rzadko odwiedzanym miejscem na turystycznej mapie Apulii. Podejrzewamy jednak, że za chwilę za sprawą najnowszego Bonda z Danielem Craigiem „No Time To Die” zaleje ją fala turystów. Bo to właśnie w Gravinie na spektakularnym rzymskim moście Ponte dell’Acquedotto nakręcono scenę pościgu, w której Bond wykonuje skok w przepaść.

Gravina in Puglia zwana też mianem “małej Matery” położona jest nad malowniczym wąwozem. Oprócz podniszczonego historycznego centrum jej główną atrakcją jest wspomniany wyżej słynny most Ponte dell’Acquedotto porównywany niekiedy do Rondy w Hiszpanii. Ta niezwykła kamienna konstrukcja datowana na XVII wiek łączyła dwa brzegi potoku Gravina. Była akweduktem, którym dostarczano wodę z pobliskich gór do niższej, bardziej zaludnionej części miasta. Most obecnie możesz podziwiać z balkonu widokowego Belvederre Sulla Gravina mieszczącego się za katedrą Santa Maria Assunta w obrębie Centro Storico. Drugi punkt widokowy znajdziesz po przejściu przez akwedukt w pobliżu małego kościółka Madonna Della Stella. Roztacza się z niego obłędny widok na wąwóz i górujące nad nim miasto.

X. Matera

Choć Matera nie należy już do Apulii, a jest częścią włoskiego regionu Basilicata to nie mogło jej zabraknąć w naszym zestawieniu. Z Gravina in Puglia do Matery jest już bowiem przysłowiowy rzut beretem i wierz nam na słowo, że wizyta w tym mieście nie będzie czasem straconym!

Matera to miasto wykute w kamieniu, jedno z najpiękniejszych miast świata i doskonały przykład osadnictwa jaskiniowego Europy. Uwierzysz, że do 1952 roku mieszkańcy Matery mieszkali w prymitywnych jaskiniach razem ze zwierzętami bez dostępu do kanalizacji i elektryczności? Szerzył się w niej analfabetyzm i przeróżne choroby. Była ona symbolem zacofania, której Włosi niemiłosiernie się wstydzili?

Dziś Matera zachwyca cały świat. Została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO, a jej malownicze położenie i domy wykute w skałach robią piorunujące wrażenie. Kręcono w niej również wiele scen do popularnych produkcji filmowych w tym do Bonda 25 „No Time To Die”! To jedno z najpiękniejszych miejsc jakie do tej pory widzieliśmy. Jeśli znajdziesz czas na wizytę w Materze to koniecznie odwiedź jej dwie dzielnice w centrum miasta: Sasso Caveoso i Sasso Barisano. Ich nazwa oznacza nic innego jak „kamienie” i nawiązuje do domów w jaskiniach i skałach.

W niedalekiej odległości od miasta znajduje się również doskonały punkt widokowy, z którego możesz podziwiać Materę w blasku zachodzącego słońca.

Apulia – najpiękniejsze plaże

Apulia oprócz czarujących miasteczek ma też piękne plaże sprzyjające relaksowi i odpoczynkowi. Poniżej zestawiliśmy naszym zdaniem najpiękniejsze plaże Apulii:

• Spiaggia di Due Sorelle w Torre dell’Orso
• Torre Sant’Andrea w Sant’Andrea
• Spiaggia di Torre Lapillo w Torre Lapillo
• Punta Prosciutto w prowincji Lecce
• Spiaggia di Baia Verde
• Lama Monachile w Polignano a Mare
• Spiaggia di Pescoluse

Apulia – informacje praktyczne

I. Jak dolecieć do Apulii – loty do Apulii

Z wielu polskich miast w tym z: Warszawy, Krakowa, Katowic, Wrocławia czy Gdańska do Bari w Apulii latają tani przewoźnicy tacy jak: Wizzair czy Ryanair. Bilety możesz upolować w bardzo przestępnych cenach szczególnie poza sezonem wakacyjnym. My za wrześniowy bilet w dwie strony na trasie Kraków-Bari zapłaciliśmy niecałe 400 zł/os.

Sprawdź najlepsze opcje dolotu

II. Jak dostać się z lotniska w Bari do centrum

Lotnisko znajduje się około 12 km od centrum Bari. Do wyboru masz komunikację miejską (pociąg, autobus), wypożyczenie auta lub taksówkę.

Komunikacja miejska

• pociąg Ferrotramviaria – pociągi z lotniska do centrum Bari odjeżdżają średnio co 40 min (od poniedziałku do soboty: odjazdy od 05:05 do 23:30, niedziele i święta: odjazdy od 05:54 do 23:24), a podróż trwa 20 min. Bilet kosztuje 5 EUR. Zakupisz go w kasach automatycznych na dworcu. Bilet należy skasować przed wejściem do pociągu!
• autobus – do centrum Bari dostaniesz się również autobusem linii 16 firmy przewozowej AMTAB. Kursuje on średnio co 40 min, a bilet kosztuje 1 EUR. Linia łączy lotnisko z centrum Bari (Piazza Aldo Moro). Nie jest to szybkie połącznie, gdyż autobus na trasie zatrzymuje się na licznych przystankach. Podróż trwa ponad 40 min. Alternatywą jest nieco szybszy bus Tempesta z biletem w cenie ok. 4,15 EUR.

III. Kiedy lecieć do Apulii – pogoda w Apulii

Najlepiej poza ścisłym sezonem tj. lipcem i sierpniem, kiedy to Apulię odwiedzają tłumy turystów, a z nieba leje się żar. Najlepsza pora na zwiedzanie Apulii przypada na wiosnę (maj, czerwiec) oraz jesień (wrzesień, październik). Wybierając się tam we wrześniu lub październiku pamiętaj jednak o zabraniu ze sobą cieplejszych ubrań. Przydadzą się one wieczorami lub podczas wietrznych, chłodnych dni, które w tym czasie nawiedzają Apulię.

IV. Na jak długo lecieć do Apulii

W Apulii byliśmy tydzień końcówką września. Był to wyjazd rodzinny, podczas którego przez 3 dni musieliśmy dodatkowo trochę popracować. Uważamy jednak, że 5 pełnych dni na zwiedzanie Apulii powinno Ci w zupełności wystarczyć. Jeśli do tego chcesz spędzić troszkę więcej czasu na plaży dolicz kolejne 2 dni.

V. Jak przemieszczać się po Apulii

Wypożyczenie auta

Naszym zdaniem najlepszą opcją na zwiedzanie Apulii jest wypożyczenie auta na lotnisku w Bari. Bardzo ułatwia to logistykę i przemieszczanie się pomiędzy poszczególnymi miasteczkami Apulii, które są od siebie nieco oddalone. Dodatkowo własny samochód pozwala zaoszczędzić mnóstwo czasu. Sam proces nie odbiega niczym od standardowego wypożyczenia auta w innych krajach europejskich. Międzynarodowe prawo jazdy z reguły nie jest wymagane, ale jeśli je masz to zabierz je ze sobą.

My zazwyczaj wynajmujemy auto poprzez serwis rentalcars.com*. Znajdziesz tam wiele ofert różnych wypożyczalni. Tym razem skorzystaliśmy z wypożyczalni EuropCar i byliśmy z niej bardzo zadowoleni. Odradzamy we Włoszech małe, lokalne wypożyczalnie, bo zazwyczaj naliczają sobie one jakie dodatkowe ubezpieczenia za miliony monet! Wypożyczenie auta na tydzień kosztowało nas około 500 EUR. Wypożyczyliśmy Fiata Pandę, a na miejscu w wypożyczalni dostaliśmy upgrade na Jeepa Renegade, bo małe auta nie były już dostępne. Uważamy jednak, że im mniejsze auto we Włoszech tym lepiej, bo wjedzie w każdą wąską i krętą uliczkę, a tych we włoskich miasteczkach naprawdę nie brakuje!

Jeśli nie wiesz jak wypożyczyć auta za granicą odsyłamy Cię do naszego poradnika ” JAK WYPOŻYCZYĆ SAMOCHÓD? PORADNIK DLA POCZĄTKUJĄCYCH”

Pociągi

Alternatywą dla auta z wypożyczalni są pociągi, zwłaszcza jeśli na bazę noclegową i wypadową do zwiedzania Apulii wybierzesz sobie Bari. Warto korzystać z aplikacji Trenit, która pozwala na sprawdzenie wszystkich możliwych połączeń między miasteczkami wraz z czasem przejazdu oraz ceną biletu.

Do wyboru masz następujące firmy przewozowe:

• Trenitalia – dotrzesz nią m.in. do: Polignano a Mare, Monopoli, Ostuni
• Ferrovie Appulo Lucane (nie kursuje w niedzielę) – dotrzesz nią m.in do Gravina in Puglia i Matery
• Ferrovie Del Sud Est (nie kursuje w niedzielę) – dotrzesz nim do: Alberobello, Locorotondo lub Martina Franca. Słyszeliśmy, że do niedawana tory na tej trasie były w remoncie i kursowała tam komunikacja zastępcza
• Ferrotramviaria – pociąg kursujący na trasie między lotniskiem a Bari

Autobusy

Jeśli nie zamierzasz wypożyczać auta momentami będziesz zmuszony skorzystać z autobusów lokalnych, bo część torów w Apulii jest remontowana i na niektórych trasach kursują autobusy zastępcze. Do wyboru masz dwóch przewoźników: Sotta Sud oraz Cotrab. Między niektórymi miastami kursuje także Flixbus. Tu również proponujemy Ci korzystać z aplikacji Trenit.

VI. Parkingi w Apulii

Parkingi w Apulii są płatne! Kosztują od 0,5-4 EUR za godzinę. Im bliżej Centro Storico (historyczne centra miasteczek), do których w większości miastek nie można wjeżdżać autem(!) tym drożej. W czasie sjesty trwającej od ok. 13:30-14:00 do 15:00-16:00 parkingi są zazwyczaj darmowe, a informację o tym znajdziesz na ogólnodostępnych tablicach oraz parkometrach. W parkometrach można płacić gotówką lub kartą. Trzeba też wbić numery tablic auta, a karteczkę z parkometru zostawić za szybą samochodu.

VII. Noclegi w Apulii

Baza noclegowa w Apulii jest bardzo dobrze rozwinięta, a wybór miejsca noclegowego tak naprawdę zależy od Twoich preferencji. Do wyboru masz hotele, hostele, apartamenty czy domy wakacyjne.

Będąc w Apulii mieszkaliśmy w tradycyjnym wakacyjnym domu trulli w kompletnej głuszy niedaleko miasteczka Ceglie Massapica. Miejsce było magiczne, ale jest ono przeznaczone dla dużej grupki osób 8-10 dysponującej własnym autem. Dom rezerwowaliśmy przez platformę Airbnb. Dom był w pełni wyposażony, składał się z 5 sypialni z własnymi łazienkami, ogromnego salonu, kuchni z jadalnią, prywatnego basenu i olbrzymiego ogrodu z miejscem do grillowania.

Jeśli nie planujesz wypożyczać auta i stawiasz na transport lokalny na bazę noclegową wybierz Bari lub Monopoli. Ze swojej strony możemy polecić Ci przepiękny butikowy hotel Porta Piccola Luxury Home* w samym sercu Bari Veccha lub uroczy butikowy hotel Corte Sant’Angelo* w sercu Monopoli.

VIII. Co spróbować w Apulii

Na pewno makaron orecchiette – tradycyjny makaron Apulii. Serwowany jest on zazwyczaj z sosem pomidorowym lub innymi dodatkami praktycznie w każdej restauracji.

Dodatkowo będąc w Apulii warto skosztować tamtejszej pizzy, focaccie, panzerotti (włoskie pierogi) czy pasticciotto (babeczki nadziewane kremem) oraz oczywiście lodów! Będąc we Włoszech pamiętaj proszę o jednym – w godzinach od 14:00 do 17:00-17:30 obowiązuje popołudniowa sjesta. Nie zjesz wtedy posiłku, bo większość restauracji jest w tych godzinach zamknięta.

*Uwaga: Podane w tekście linki do lotów oraz miejsc noclegowych są linkami afiliacyjnymi. Jeżeli zarezerwujesz z nich lot lub nocleg my dostaniemy za to drobną prowizję (kilka złotych) – nie ma to jednak żadnego wpływu na naszą opinię dotyczącą przywołanych w tekście hoteli. Z góry bardzo Ci dziękujemy :-)

Artykuł Apulia – 10 najpiękniejszych miasteczek Apulii, które warto zobaczyć pochodzi z serwisu 101 Countries Before 50.

Wschodnie okolice Krakowa

1. Przylasek Rusiecki

Nasze zestawienie ciekawych miejsc w okolicach Krakowa rozpoczyna Przylasek Rusiecki. Wprawdzie miejsce to wchodzi jeszcze w skład miasta i jego XVIII dzielnicy Nowa Huta, ale nie mogliśmy go tutaj pominąć.

Przylasek Rusiecki to oaza spokoju na obrzeżach tętniącego życiem miasta. To co do tego miejsca szczególnie przyciąga to tzw. bagry, czyli zalane wodą wyrobiska będące pozostałością po wydobyciu żwiru służącego do budowy Huty im. Lenina. Przez lata kilkanaście zbiorników wodnych znanych było głównie wędkarzom i okolicznym mieszkańcom. Dziś Przylasek Rusiecki powoli przekształca się w centrum rekreacyjne z alejkami, piaszczystą plażą i drewnianymi pomostami dla spacerowiczów wijącymi się wzdłuż brzegów jeziora na długości około 1 km.

Doszły nas słuchy, że w najbliższych latach w Przylasku Rusieckim powstanie również skansen Park Edukacyjny „Branice” z zabytkowymi budynkami wiejskimi z okolic Krakowa.

Porada: Nad brzegiem głównego zbiornika w Przylasku Rusieckim (tuż nieopodal plaży) znajduje się huśtawka na drzewie. Bardzo fajne miejsce na podziwianie zachodu słońca lub sesję fotograficzną.

2. Zamek Królewski w Niepołomicach

Okolice Krakowa to również Niepołomice – niewielka miejscowość położona około 20 km na wschód od centrum Krakowa. Słynie nie tylko z małego uroczego rynku i Kościoła Parafialnego pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników, ale przede wszystkim z Zamku Królewskiego, który jest główną atrakcją miasta.

Zamek Królewski w Niepołomicach zwany też „małym Wawelem” został wybudowany przez króla Kazimierza Wielkiego. Był jego rezydencją, ale i pełnił funkcje obronne. Wyruszały z niego m.in. wyprawy myśliwskie do pobliskiej Puszczy Niepołomickiej. Pierwotna królewska rezydencja dość znacznie różniła się od tej, którą obecnie będziesz podziwiać. Nie miała formy czworoboku, wewnętrznego dziedzińca, uroczych krużganków czy ogrodów włoskich. Wszystkie przemiany i rozbudowy zamek zawdzięcza swoim kolejnym właścicielom: Zygmuntowi I Staremu, Zygmuntowi Augustowi i królowej Bonie oraz rodom szlacheckim: Curyłów, Branickich i Lubomirskich.

Zamek Królewski w Niepołomicach tak jak większość polskich zamków miał bardzo burzliwą historię i pogmatwane losy. Przechodził z rąk do rąk. Był nie tylko domem swoich władców, ale pełnił też funkcję schronu dla dworu królewskiego w okresie panującej w Krakowie epidemii w 1527 r. Był magazynem żywności, koszarami, pełnił funkcję mieszkaniową oraz był siedzibą rozmaitych instytucji. Z upływem lat popadł w ruinę.

Od 1991 roku zamek stał się własnością Gminy Niepołomice, która przystąpiła do prac renowacyjnych i ponownie tchnęła w niego życie. Dziś na Zamku Królewskim w Niepołomicach mieści się Muzeum Przyrodnicze z licznymi eksponatami myśliwskimi i łowieckimi oraz Muzeum Narodowe. Organizowane są pokazy rycerskie, wystawy, koncerty oraz liczne imprezy. Na zamku mieści się także butikowy hotel, w którym możesz spędzić niezapomnianą noc.

Porada: Po więcej informacji na temat zwiedzania Zamku Królewskiego w Niepołomicach odsyłamy Cię na jego oficjalną stronę. Wizytę na zamku warto połączyć ze spacerem po pobliskiej magicznej Puszczy Niepołomickiej. Biegną przez nią cztery oznakowane szlaki turystyczne (piesze, rowerowe i konne) – zielony, czerwony, niebieski i czarny. Ich szczegółowy opis znajdziesz na tej stronie.

3. Ogród Pełen Lawendy w Ostrowie

Z Niepołomic przenosimy Cię do Ostrowa – wsi położonej nieopodal Proszowic około 40 km od Krakowa. To w niej znajduje się lawendowy raj! Kilka lat temu Państwo Barbara i Andrzej Olendrowie zainspirowani programem telewizyjnym o uprawie lawendy postanowili założyć na swojej 60-arowej działce Ogród Pełen Lawendy. Udało się im, a miejsce, które stworzyli jest naprawdę niezwykłe i warte odwiedzenia. Zresztą zobacz sam!

Porada: Ogród Pełen Lawendy warto odwiedzić w sezonie tj. od około 15 czerwca do połowy lipca, kiedy lawenda jest w pełnym rozkwicie. Do ogrodu najlepiej udać się w tygodniu, ponieważ w weekendy są tam tłumy zwiedzających! Po więcej informacji odsyłamy Cię do naszego posta „Lawendowy ogród w podkrakowskim Ostrowie”.

4. Zalipie

W naszym zestawieniu ciekawych miejsc w okolicach Krakowa nie mogło zabraknąć Zalipia – najbardziej kolorowej wsi w Polsce. Ta mała wioseczka położona nieopodal Dąbrowy Tarnowskiej słynie z bielonych chałup i elementów małej architektury (studnie, płoty, kurniki, budy dla psów) przyozdobionych malowidłami z kwiatów do złudzenia przypominającymi ludowe hafty.

Co ciekawe każdego roku w Zalipiu odbywa się konkurs malowanych chat, w którym specjalna komisja wyłania tę najpiękniejszą. Wyniki konkursu ogłaszane są w pierwszą niedzielę po Bożym Ciele.

Oprócz spaceru po wsi w poszukiwaniu kolorowych chat (są one po wsi porozrzucane) warto też zajrzeć do Domu Malarek, w którym wystawiona jest ekspozycja z pracami zalipiańskich artystów oraz do chaty Felicji Curyłowej, w której obecnie mieści się filia Muzeum Okręgowego w Tarnowie.

Porada: Pamiętaj o tym, że malowane domy w Zalipiu są porozrzucane po całej wsi i trzeba się trochę nachodzić, aby je odnaleźć. To nie jest tak, że cała wieś jest nimi zasłana! Na około 100 domów około 20 jest przyozdobionych. Zalipie nie jest skansenem. To prawdziwa wieś, w której mieszkają prawdziwi ludzie, dlatego podczas zwiedzania uszanuj proszę ich prywatność.

Zachodnie okolice Krakowa

1. Opactwo Benedyktynów w Tyńcu

Ze wschodnich okolic Krakowa przenosimy Cię teraz na zachód od miasta, bo tu również mamy dla Ciebie kilka ciekawych propozycji. Na pierwszy ogień idzie Opactwo Benedyktynów w Tyńcu. Polskie Monte Casino, które naszym zdaniem jest idealnym miejscem na spędzenie miłego niedzielnego popołudnia.

Opactwo Benedyktynów w Tyńcu jest najstarszym istniejącym w Polsce klasztorem. W swej prawie tysiącletniej historii było świadkiem kształtowania się Państwa Polskiego i ważnym ośrodkiem kultury i duchowieństwa. Właściwie nie wiadomo, kiedy powstało. Jedne źródła za Janem Długoszem podają rok 1044 i Kazimierza Odnowiciela jako założyciela. Inne uważają, że to Kazimierz Szczodry w 1076r. sprowadził mnichów do Tyńca. Co by się nie spierać, jedno jest pewne, że opactwo tynieckie jest największą wspólnotą benedyktyńską w Polsce, a rytm dnia nadal wyznacza w nim Liturgia Godzin.

Jeśli chodzi o samo zwiedzanie Opactwa w Tyńcu to w czasie pandemii możliwe jest jedynie indywidualne zwiedzanie Muzeum Opactwa w Tyńcu, które kryje w sobie m.in. zabytki związane z przeszłością klasztoru (XI – XVIII w.). Zwiedzanie z przewodnikiem – lokalnym mnichem, które obejmowało m.in. spacer po klasztornym dziedzińcu i średniowiecznych krużgankach oraz wizytę we wnętrzach tynieckiego Kościoła św. Piotra i Pawła na chwilę obecną jest zawieszone do odwołania. Odsyłamy Cię jednak na stronę klasztoru, gdzie na bieżąco aktualizowane są informacje dot. zwiedzania.

Jeśli nie lubisz zwiedzać kościołów nie rezygnuj z wizyty w tym miejscu. Opactwo jest naprawdę przepięknie położone tuż nad rzeką Wisłą. Warto pospacerować wokół jego murów i nacieszyć oczy pięknymi widokami.

Porada: Opactwo Benedyktynów w Tyńcu najpiękniej prezentuje się z drugiej strony rzeki Wisły (możesz tam dojechać autem lub rowerem). Znajduje się tam niewielkie skaliste wzgórze, na które można się wdrapać by podziwiać Tyniec i opływającą go Wisłę z zupełnie innej perspektywy. Do Tyńca dojedziesz komunikacją miejską z Karkowa (autobus 112) z Ronda Grunwaldzkiego. Możesz też skorzystać z transportu wodnego w lecie – rejs statkiem z przewodnikiem.

2. Zamek Tenczyn w Rudnie

Okolice Krakowa słyną z licznych zamków. Jednym z nich jest Zamek Tenczyn w Rudnie. Wchodzi on w skład tzw. Orlich Gniazd, czyli zamków Jury Krakowsko- Częstochowskiej, które prawdopodobnie powstały z polecenia króla Kazimierza Wielkiego i miały chronić Kraków przez najazdami wojsk czeskich.
Zamek Tenczyn to naprawdę ciekawe miejsce, które warto odwiedzić.

Wybudowano go na dawnym stożku wulkanicznym na wzniesieniu Garbu Tenczyńskiego, a budowlę przez lata zamieszkiwała rodzina Tenczyńskich. Jako ciekawostkę dodamy, że na zamku bywał Jan Długosz, Mikołaj Rej z Nagłowic czy Jan Kochanowski.

Tak samo jak inne zamki tak i Tenczyn ma swoje legendy. Jedna z nich mówi, że małżonka jednego z Tęczyńskich lubiła wdzięczyć się przed innymi mężczyznami. Za karę mąż zamurował ją żywcem w baszcie zwanej „Dorotka”. Jęki i krzyki grzesznicy ponoć do dziś słychać na zamku. Może usłyszysz je i Ty?

Zamek Tenczyn to obecnie ruiny. Po II wojnie światowej podjęto próby jego zabezpieczenia jednak budowli nigdy nie odbudowano. Już w pierwszy weekend maja planowane jest jego otwarcie. Możesz także pospacerować dzikimi ścieżkami wokół zamku by poczuć jego ducha.

Porada: Do zamku prowadzi bardzo wąska droga, którą wytyczono też ścieżkę rowerową. Na jej końcu tuż pod samą budowlą znajdują się 3 parkingi – 2 płatne i 1 darmowy.

3. Dolinki Krakowskie

Słyszałeś kiedyś o Dolinkach Krakowskich? To kolejna ciekawa atrakcja w okolicach Krakowa. Dolinki Podkrakowskie zwane też Dolinkami Krakowskimi leżą na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej w odległości kilkunastu km od Krakowa. Wraz z otaczającymi je malowniczymi terenami wchodzą w skład Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie i są idealnym miejscem na weekendowe spacery oraz chwile relaksu na łonie natury. Ponoć kto raz tu przyjedzie, wraca tu potem wielokrotnie!

Park Krajobrazowy „Dolinki Krakowskie” jest całkiem spory i obejmuje powierzchnię ponad 20 tysięcy hektarów. W jego skład wchodzi tych dolinek sporo, m. in.:

• Dolina Będkowska
• Dolina Bolechowicka
• Dolina Eliaszówki
• Dolina Szklarki
• Dolina Kobylańska
• Dolina Kluczwody
• Dolina Rudawy
• Dolina Brzoskwinki
• Dolina Aleksandrowicka
• czy Dolina Sanki.

Zachęcamy Cię do odwiedzenia ich wszystkich. Tymczasem my ze swojej strony szczególnie polecamy Ci spacer po jednej z najkrótszych dolinek a mianowicie Dolinie Bolechowickiej. Oprócz malowniczego położenia jej najbardziej rozpoznawalną atrakcją jest Brama Bolechowicka. Składają się na nią dwie wapienne skały o wysokości około 30 metrów, które upodobali sobie wspinacze. Jedna z nich nosi nazwę Filaru Abazego, druga to Filar Pokutników.

W dolince oprócz Bramy Bolechowickiej możesz też zobaczyć mały wodospad z dwiema mini kaskadami. Może nie jest on oszałamiający, ale wodospady na jurze należą do rzadkości. Szlak wzdłuż dolinek należy do łatwych i przyjemnych i w większości wiedzie przez las, więc bez problemu sobie z nim poradzisz. Jego pokonanie w tą i z powrotem zajmuje około 2 godziny. Z Doliny Bolechowickiej żółtym szlakiem możesz też odbić do Doliny Kobylańskiej i nieco wydłużyć sobie spacer. Na tle innych dolinek wyróżniają je jaskinie: w tym jaskinia Wierzchowska i Mamucia oraz ruiny rycerskiego zamku.

Porada: Dolinki Krakowskie to idealne miejsce dla każdego. Szlaki przez nie prowadzące należą do bardzo łatwych, spacerowych, więc każdy sobie z nimi poradzi. Do Doliny Bolechowickiej dojedziesz autem. Zaparkujesz je za darmo koło kościoła we wsi Bolechowice. Alternatywą jest komunikacja miejska z Krakowa – autobus linii 48 z Bronowic Małych do Bolechowice Centrum, skąd do dolinki dotrzesz w kilka minut pieszo. Po Dolinkach Krakowskich można też jeździć rowerem.

4. Muzeum Małopolski Zachodniej w Wygiełzowie 

Jeśli lubisz odwiedzać ciekawe muzea, których głównym celem jest gromadzenie i udostępnianie dla zwiedzających zbiorów z dziedziny etnografii, pożarnictwa, rzemiosła artystycznego, sztuki, architektury, budownictwa ludowego i dworskiego, a także działalność edukacyjna i kulturalna to serdecznie zapraszamy Cię do Muzeum Małopolski Zachodniej w Wygiełzowie na zachodzie Krakowa nieopodal Chrzanowa.

Obecnie Muzeum Małopolski Zachodniej obejmuje trzy filie:

• Park Etnograficzny Krakowiaków Zachodnich w Wygiełzowie
• Zamek Lipowiec w Babicach
• Muzeum Pożarnictwa w Alwerni

Park Etnograficzny Krakowiaków Zachodnich w Wygiełzowie to skansen, którego zabudowania przybliżają tradycję i kulturę mieszkających tu niegdyś Krakowiaków Zachodnich czyli grupy etnicznej zamieszkującej tereny na zachód od Krakowa po obu stronach Wisły. Wśród 27 obiektów budownictwa drewnianego podziwać możesz: zagrody chłopskie z przydomowymi ogródkami oraz zabytkowymi stodołami, obiekty związane z wiejską produkcją rzemieślniczą, Karczmę z Minogi oraz inne przykłady architektury wsi nadwiślańskiej w tym chlewik dla świń z Kaszowa z II połowy XIX w. Dodatkowo w zabytkowych wnętrzach skansenu prowadzone są liczne warsztaty, koncerty muzyki kameralnej, a w plenerach imprezy folklorystyczne.

Nad Parkiem Etnograficznym Krakowiaków Zachodnich górują ruiny Zamku Lipowiec, którego historia sięga aż średniowiecza. Z jego wieży zamkowej rozpościerają się malownicze widoki na okolice Zatora i Oświęcimia, a przy sprzyjającej pogodzie można z niej dojrzeć odległy Beskid Żywiecki, Śląski i Mały. Na terenie zamku odbywają się także różnorodne wydarzenia kulturalne, koncerty i wystawy tematyczne.

Trzecim elementem kompleksu muzealnego jest poświęcone historii straży pożarnej Muzeum Pożarnictwa w Alwerni. Przez dziesięciolecia społeczną pracą członków straży, muzeum zgromadziło ponad 4000 eksponatów obejmujących między innymi: strażackie wozy konne i samochody pożarnicze, medale, odznaczenia, a także fotografie związane z działalnością straży pożarnej. Najcenniejszą częścią zbiorów jest kolekcja dawnych pojazdów strażackich. W ramach działalności muzeum organizuje także szkolenia, warsztaty i prezentacje przybliżające historię, ale również znaczenie i trud codziennej pracy strażaków.

Porada: Park Etnograficzny czynny jest w sezonie letnim(1.03 – 31.10) od 9.00 do 18.00 i sezonie zimowym (11 – 28/29.02) od 9.00 do 15.00. Zamek Lipowiec czynny jest w sezonie letnim (1.03– 31.08) od 9.00 do 18.00, w sezonie jesiennym (1.09-31.10) od 9:00 do 17:00 i w sezonie zimowym (1.11 – 28/29.02) od 9:00 do 15.00.

5. Agroturystyka z basenem pod Krakowem

Pozostając w temacie malowniczych Dolinek Krakowskich, a konkretnie w okolicy Doliny Brzoskwinki mamy dla Ciebie świetną propozycję na niebanalny odpoczynek w rytmie slow z dala od zgiełku miasta, stresu i perntamentnego zmęczenia. Poza utartymi szlakami pośród zieleni i krzewów owocowych tuż nieopodal wspomnianej wyżej doliny skrył się urokliwy domek Zacisze z bogatą stuletnią historią. Kiedyś stanowił on schronienie dla zwierząt gospodarskich. Po kilkunastu miesiącach remontu, mnóstwie wyrzeczeń, zaangażowania i pasji ze strony jego właścicieli stał się on wreszcie pełnym ciepła nowoczesnym domem idealnym na relaks, nieśpieszną kawę w duchu hygge, spacer i książkę. Z jego okien rozpościera się kojący widok na ogród i malowniczą scenerię Wyżyny Krakowsko- Częstochowskiej.

Zacisze to domek na wyłączność dla 20 osób. Jego sercem jest olbrzymi salon z ceglanym kominkiem, wygodnym hamakiem, biblioteczką i ogromnym drewnianym stołem, przy którym codziennie rano właściciele serwują przepyszne zdrowe śniadanie oparte na lokalnych produktach. Do Twojej dyspozycji będzie tam również osiem klimatycznie urządzonych sypialni z prywatnymi łazienkami oraz w pełni wyposażona kuchnia.

Jakby tego było mało Zacisze posiada również ogromny, zadbany ogród z piękną altanką ze 100 letniego drewna rozświetloną sznurem lampek. Odbywają się w niej imprezy pod tytułem pizza party, podczas których z pomocą Łukasza skomponujesz najsmaczniejszą pod słońcem neapolitanę. Niekwestionowaną atrakcją Zacisza jest jednak prywatny basen, w którym w słoneczne dni możesz relaksować się do woli! 

Zabierz ze sobą rodzinę, przyjaciół lub znajomych i wybierz się do tej uroczej agroturystyki pod Krakowem. Obiecujemy Ci, że na pewno spędzisz tam niezapomniane chwile wypełnione relaksem i odpoczynkiem. Na marginesie dodamy, że jest to również idealne miejsce na różnego rodzaju warsztaty, kursy czy spotkania biznesowe. Sami w Zaciszu organizowaliśmy warsztaty podróżniczo-fotograficzne dla naszych obserwatorów. Wszyscy byliśmy zauroczeni jego klimatem.

Porada: Zacisze znajduje się we wsi Brzoskwinia koło Krakowa. Po więcej informacji odsyłamy Cię na oficjalną stronę Zacisza lub do bezpośredniego kontaktu mailowego: biuro@zacisze-krakow.pl lub telefonicznego pod numerem: 501 632 982.

Północne okolice Krakowa

Ojcowski Park Narodowy

Ojcowski Park Narodowy to miejsce, którego nie mogło zabraknąć w naszym zestawieniu. Najmniejszy park narodowy w Polsce położony w południowej części Wyżyny Krakowsko- Częstochowskiej w odległości około 16 km od Krakowa oprócz pięknej natury kryje w sobie szereg ciekawych atrakcji. Jego charakterystyczną cechą są białe wapienne skały przybierające niesamowite kształty, liczne jaskinie, nietoperze (będące symbolem parku) i malowniczo wijące się potoki Prądnika i Sąspówki.

Przez park biegnie kilka szlaków turystycznych o długości aż 46,6 km. Najpopularniejsze z nich to:

• Szlak czerwony (Szlak Orlich Gniazd) o długości 13,6 km – biegnie on dnem Doliny Prądnika i obejmuje najważniejsze atrakcje parku. Od Bramy Krakowskiej do Grodziska podąża wspólnie ze szlakiem niebieskim.
• Szlak niebieski (Szlak Warowni Jurajskich) o długości 9 km
• Szlak żółty (Szlak Dolinek Jurajskich) o długości 9,5 km

Bez wątpienia najpopularniejszą atrakcją Ojcowskiego Parku Narodowego jest górujący nad Doliną Prądnika Zamek Pieskowa Skała wchodzący w skład tzw. Orlich Gniazd. Ta wspaniale zachowana renesansowa budowla i rodowe gniazdo Szafrańców udostępniona jest do zwiedzania. Na uwagę zasługuje też fakt, że na zamku kręcono sceny do wielu popularnych filmowych produkcji: Stawka większa niż życie, Podróż za jeden uśmiech, Janosik czy Ogniem i mieczem. W pobliżu tej niezwykłej budowli stoi też popularna wapienna skała zwana Maczugą Herkulesa, Czarcią Skałą lub Sokolicą.

To nie koniec atrakcji Ojcowskiego Parku Narodowego! W pobliskim Ojcowie znajdziesz również ruiny średniowiecznego Zamku w Ojcowie. Tu też obok parkingu rozpoczyna się szlak prowadzący do Bramy Krakowskiej – jednej z kilku skalnych bram w Ojcowskim Parku Narodowym, Jaskini Łokietka, Jaskini Ciemnej oraz Rękawicy – charakterystycznej pięciopalcowej skały wapiennej górującej nad Doliną Prądnika na jego zachodnim zboczu w masywie Góry Koronnej (tuż ponad Jaskinią Ciemną).

Na trasie prowadzącej spod ruin Zamku w Ojcowie do Bramy Krakowskiej miniesz Muzeum Ojcowskiego Parku Narodowego im. prof. Władysława Szafera mieszczące się w zabytkowym „Hotelu Pod Łokietkiem”, a także hodowlę pstrąga ojcowskiego. Polecamy Ci z całego serca skosztować w niej świeżutkiego pstrąga z grilla.

Inne atrakcje Ojcowskiego parku Narodowego, które warto zobaczyć to:

• Kaplica „Na Wodzie” – znajduje się ona tuż nad potokiem w miejscu dawnych łazienek zdrojowych w Ojcowie.
• Kościół Najświętszej Marii Panny i Pustelnia błogosławionej Salomei w Grodzisku,
• Boroniówka – stara osada młynarska, zabytkowy młyn i tartak wodny
• Liczne skały takie jak: Igła Deotymy, Łaskawiec, Panieńskie Skały, Skały Kawalerskie

Porada: Zwiedzanie Ojcowskiego Parku Narodowego proponujemy rozpocząć od Zamku Pieskowa Skała. Tuż u jego podnóży znajduje się parking. Spod zamku i Maczugi Herkulesa udaj się następnie do Ojcowa, gdzie rozpoczyna się przyjemny i łatwy szlak pod Bramę Krakowską. Jeśli będziesz miał jeszcze trochę czasu udaj się na szlak prowadzący w górę ku Jaskini Ciemnej oraz ponad nią. To tam odnajdziesz skałę zwaną Rękawicą oraz zapierające dech w piersiach widoki.

Południowe okolice Krakowa

Beskid Wyspowy

Południowe okolice Krakowa słynną przede wszystkim z gór. Lista gór i szczytów koło stolicy Małopolski jest pokaźna. Celowo nie wymienimy tu Tatr, Pienin czy Gorców, a zaproponujemy Ci Beskid Wyspowy. Nie ma w nich skalnych urwisk czy sięgających nieba szczytów. Góry nie tworzą tu długich, wyraźnych pasm, a samodzielne kulminacje o stromych zboczach i spłaszczonych wierzchołkach, pomiędzy które wciskają się przełęcze.

Charakterystycznym zjawiskiem są tu poranne mgły, które otulają wierzchołki gór niczym pierzynka. Widoki są niesamowite!

Okolice Krakowa słyną z innych niezwykłych miejsc wartych zobaczenia. W tym poście zaproponowaliśmy Ci tylko kilka z nich, które możesz rozszerzyć o wizytę w:

• Wieliczce z mieszczącą się w niej Kopalnią Soli w Wieliczce, Zamkiem Żupnym i Tężnią Solankową
• Bochni z mieszczącą się w niej Kopalnią Soli w Bochni
• Zamku w Wiśniczu
• Oświęcimiu z Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu
• Kalwarii Zebrzydowskiej z mieszczącym się w niej Klasztorem oo. Bernardynów i Sanktuarium Pasyjno-Maryjnym
• Lanckoronie zwanej „Miastem Aniołów” – małej wsi, w którym dominuje regionalna architektura i odbywa się festiwal aniołów.

Artykuł Okolice Krakowa – ciekawe miejsca na weekend i jednodniowe wycieczki pochodzi z serwisu 101 Countries Before 50.